LOS ANGELES, California (NV) – Giữa lúc California tiếp tục đối phó với cháy rừng trong điều kiện mùa Hè nóng và khô, tiểu bang lại đứng trước một nguy cơ khác, đó là chính phủ liên bang đề nghị cắt giảm mạnh lượng nước sông Colorado cung cấp cho ba tiểu bang California, Arizona và Nevada trong những năm hạn hán, theo Reuters loan tin hôm Thứ Sáu, 31 Tháng Bảy.
Tính đến cuối Tháng Bảy, CAL FIRE ghi nhận hơn 4,000 đám cháy thiêu rụi trên 208,000 mẫu đất tại California trong năm nay, cho thấy nước và lửa ngày càng trở thành hai mặt của cùng một cuộc khủng hoảng khí hậu.
Theo đề nghị, ba tiểu bang ở hạ lưu gồm California, Arizona và Nevada có thể phải chịu mức thiếu hụt lên tới 3 triệu acre-foot nước mỗi năm. Con số này gần gấp đôi mức cắt giảm 1.6 triệu acre-foot mà ba tiểu bang tự đề nghị hồi đầu Tháng Năm.
Sở Tài Nguyên Nước Arizona gọi đề nghị của liên bang là “không thể chấp nhận được,” đồng thời lưu ý rằng kế hoạch không buộc bốn tiểu bang thuộc vùng thượng lưu phải cắt giảm lượng nước sử dụng.
Tuyên bố của Arizona viết: “Những mức cắt giảm như vậy sẽ tàn phá người sử dụng nước và nền kinh tế của Arizona.”
Arizona cho biết tiểu bang hy vọng các hướng dẫn điều hành của chính phủ liên bang, dự kiến được công bố sau đó, sẽ phù hợp với đề nghị mà các tiểu bang hạ lưu đưa ra hôm 1 Tháng Năm.
Đối với California, sông Colorado không phải là nguồn nước xa xôi chỉ dành cho sa mạc. Nước từ dòng sông này cung cấp nước uống cho hơn 19 triệu người tại miền Nam California và tưới hơn 600,000 mẫu đất nông nghiệp, nơi sản xuất rau quả và nhiều loại thực phẩm cung cấp cho cả nước. Vì vậy, một đợt cắt giảm sâu có thể ảnh hưởng từ vòi nước của cư dân đô thị đến các nông trại và giá thực phẩm.
Tuy nhiên, đây chưa phải quyết định cắt nước cuối cùng. Ông JB Hamby, trưởng đoàn thương thuyết của California, cho biết kế hoạch điều hành thực tế sẽ được xây dựng theo từng giai đoạn hai năm để có thể thích nghi với lượng nước thay đổi. Chính phủ liên bang sẽ công bố kế hoạch cụ thể cho năm 2027 và 2028 trong bước kế tiếp.
Ông Hamby gọi báo cáo liên bang là “một cột mốc quan trọng, nhưng chưa phải là đích đến.”
Tình trạng hạn hán trong 25 năm qua, cùng dự báo thời tiết khô hạn sẽ tiếp tục, khiến việc xây dựng các hướng dẫn điều hành trong tương lai trở nên “đặc biệt khó khăn,” theo chính quyền liên bang.
Năm 1922, khi nguồn nước sông Colorado dường như vô tận, bảy tiểu bang ký một thỏa thuận phân chia nước, quy định lượng nước dành cho các tiểu bang Thượng Lưu và Hạ Lưu.
Tuy nhiên, miền Tây nước Mỹ hiện trải qua đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong ít nhất 1,200 năm, theo một nghiên cứu năm 2022 của đại học University of California, Los Angeles.
Nhiệt độ khu vực gia tăng, điều mà các nhà khoa học phần lớn quy cho biến đổi khí hậu do con người gây ra, khiến lưu lượng nước sông Colorado giảm khoảng 20% kể từ năm 2,000.
Tình trạng hâm nóng toàn cầu không đơn giản chỉ có nghĩa là năm nào cũng ít mưa hơn. Điều đáng lo là lượng mưa ngày càng thất thường, trong khi nhiều nước rơi xuống dưới dạng mưa thay vì tuyết. Lớp tuyết trên núi mỏng hơn và tan sớm hơn, khiến lượng nước dự trữ tự nhiên cho mùa Hè giảm xuống.
Không khí nóng hơn cũng làm nước bốc hơi nhanh hơn. Đất khô hút thêm nước, cây cối tiêu thụ nhiều hơn và một phần lớn lượng mưa hoặc tuyết tan trở lại bầu khí quyển trước khi chảy vào hồ chứa.
Sở Tài Nguyên Nước California cảnh báo tiểu bang có thể mất khoảng 10% nguồn cung cấp nước trong hai thập niên tới chỉ vì nhiệt độ trung bình cao hơn và tình trạng bốc hơi gia tăng.
Diễn tiến này đồng thời làm cây cỏ và rừng khô nhanh, tạo thêm nhiên liệu cho cháy rừng. Vì thế, nước bốc hơi khỏi đất và hồ chứa không chỉ làm giảm nguồn nước sinh hoạt mà còn làm tăng nguy cơ cháy, bởi vì càng nóng thì càng khô, càng khô thì càng dễ cháy, và những đám cháy lớn lại làm tổn hại rừng đầu nguồn vốn giữ nước cho California.
Bà Sharon Megdal, khoa học gia chuyên nghiên cứu về nước trong thiên nhiên, gọi tình trạng của sông Colorado là một thảm họa thiên nhiên, đòi hỏi những biện pháp đặc biệt để bảo vệ sinh kế tại một khu vực tạo ra khoảng $1,400 tỷ tổng sản phẩm nội địa và hỗ trợ 16 triệu việc làm.
Sông Colorado dài khoảng 1,450 dặm, là con sông dài thứ năm tại Mỹ. Dòng sông đang trải qua tình trạng khô hạn lâu dài do nhiệt độ tăng cao. Lưu lượng sông giảm khoảng 20% kể từ năm 2000. Mực nước tại Lake Powell và Lake Mead có nguy cơ xuống thấp đến mức các nhà máy thủy điện không còn hoạt động được. Các mô hình khí hậu dự báo lưu lượng dòng sông có thể giảm thêm 20% vào năm 2050 và 35% vào năm 2100.
Đối với California, bài toán vì thế không còn là lựa chọn giữa chống cháy rừng hay bảo vệ nguồn nước. Tiểu bang phải làm cả hai, trong một tương lai nóng hơn, khô hơn và nơi mỗi gallon nước bốc hơi đều có thể biến thành một gallon nước không còn dành cho người dân, nông nghiệp và những cánh rừng đang chờ mùa cháy kế tiếp. (MPL)
