WASHINGTON, DC (NV) – Hạ Viện Mỹ thông qua một đạo luật chế tài rộng lớn nhằm siết nguồn tài chính của Nga cho cuộc chiến Ukraine, nhưng nhiều lãnh đạo Dân Chủ cảnh báo phe Cộng Hòa dùng mục tiêu chống Moscow để trao cho Tổng Thống Donald Trump thêm quyền rất lớn về thuế quan, trong khi vẫn cho ông quyền miễn áp dụng nhiều biện pháp chế tài nếu ông cho rằng điều đó phù hợp với “lợi ích quốc gia” của Mỹ, CBS News nhận định hôm Thứ Năm, 17 Tháng Chín.
Dự luật Lindsey O. Graham Sanctioning Nga and Iran Act of 2026 được Hạ Viện thông qua với tỷ số 262-159. Có 58 Dân Biểu Dân Chủ bỏ phiếu thuận và bảy Dân Biểu Cộng Hòa bỏ phiếu chống. Thượng Viện đã thông qua dự luật với tỷ số áp đảo 86-11 hồi Tháng Tám, và dự luật nay được chuyển đến Tổng Thống Trump để ký thành luật.
Đạo luật buộc áp dụng thêm chế tài đối với các giới chức chính trị và quân sự Nga, các ngân hàng, giới tài phiệt và những mạng lưới ngoại quốc giúp Moscow né những biện pháp chế tài hiện hành. Nó cũng nhắm vào “shadow fleet,” tức mạng lưới tàu chở dầu giúp Nga tiếp tục xuất cảng dầu ra thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, phần gây tranh cãi nhất không nằm ở các chế tài trực tiếp đối với Nga mà ở quyền mới được giao cho tổng thống.
Theo dự luật, Tổng Thống Trump có thể áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa từ năm quốc gia mua nhiều dầu hoặc khí đốt Nga nhất, cũng như những nước bị xác định giúp Moscow né chế tài. Trung Quốc và Ấn Độ hiện nằm trong số những khách hàng mua dầu Nga lớn nhất thế giới.
Đồng thời, tổng thống có thể miễn áp dụng các chế tài nếu gửi chứng nhận cho Quốc Hội rằng việc miễn này nằm trong “national interests of the United States,” tức lợi ích quốc gia của Mỹ. Chính điều khoản này khiến nhiều Dân Biểu Dân Chủ đặt câu hỏi: nếu Quốc Hội thực sự muốn bắt buộc Nga và những nước hỗ trợ Moscow phải trả giá, tại sao lại giao cho tổng thống quyền rộng lớn để quyết định khi nào những biện pháp đó được áp dụng hoặc được miễn?
Ba nhân vật hành đầu lãnh đạo khối Dân Chủ tại Hạ Viện gồm Dân Biểu Hakeem Jeffries (New York), Dân Biểu Katherine Clark (Massachusetts) và Dân Biểu Pete Aguilar (California) cùng bỏ phiếu chống. Họ nói Tổng Thống Trump “không cho thấy ý muốn mạnh tay với Nga” và cho rằng không nên giao cho ông thêm quyền áp thuế có thể làm tăng chi phí cho các gia đình Mỹ.
Các nhà lập pháp Dân Chủ khác như Dân Biểu Gregory Meeks (New York), Dân Biểu Don Beyer (Virginia) và Dân Biểu Richard Neal (Massachusetts) cũng cho rằng dự luật “mở rộng đáng kể quyền thuế quan của tổng thống,” trong khi tổng thống đã có đủ thẩm quyền để áp thêm chế tài đối với những cá nhân và tổ chức giúp tài trợ bộ máy chiến tranh Nga. Theo họ, vấn đề không phải có chế tài Vladimir Putin hay không, mà là Quốc Hội có cần trao thêm một quyền lực thương mại rộng như vậy cho Tòa Bạch Ốc hay không.
Dân Chủ tìm cách sửa dự luật trước khi bỏ phiếu. Một đề nghị muốn loại bỏ quyền áp thuế thứ cấp quá rộng, một đề nghị khác muốn nêu đích danh những quốc gia có thể bị đánh thuế. Dân Chủ cũng muốn nâng tiêu chuẩn để tổng thống chỉ được miễn chế tài khi việc đó thiết yếu cho an ninh quốc gia Mỹ, thay vì tiêu chuẩn rộng hơn là “lợi ích quốc gia.” Một đề nghị khác muốn xóa hoàn toàn điều khoản trao quyền miễn chế tài rộng cho tổng thống.
Nhưng tại House Rules Committee do Cộng Hòa kiểm soát, các đề nghị quan trọng này đều bị bác với tỷ số 7-3. Sau đó Cộng Hòa đưa dự luật ra Hạ Viện theo thủ tục chỉ cho phép biểu quyết chấp thuận hoặc bác bỏ bản sửa đổi của Thượng Viện, thay vì cho phép các sửa đổi của Dân Chủ được đưa ra tranh luận và biểu quyết riêng trên sàn Hạ Viện.
Phe Cộng Hòa bác bỏ lập luận rằng dự luật trao quá nhiều quyền cho Tổng Thống Trump. Dân Biểu Michael McCaul của Texas nói thuế quan chính là “teeth,” tức phần tạo sức mạnh thực sự cho đạo luật, vì Russia có thể né các chế tài thông thường nhưng khó tránh hậu quả nếu những quốc gia mua dầu Russia phải lựa chọn giữa nguồn năng lượng giá rẻ của Moscow và quyền tiếp cận thị trường Mỹ.
Chủ Tịch Hạ Viện Mike Johnson cũng nói dự luật gửi một thông điệp về sự đoàn kết của Mỹ và cung cấp cho chính quyền những công cụ cần thiết để gây áp lực chấm dứt chiến tranh. Chính phủ Ukraine công khai ủng hộ dự luật vì muốn Washington gia tăng sức ép kinh tế đối với Moscow trước mùa đông.
Tuy nhiên, kết quả bỏ phiếu cho thấy đây không hoàn toàn là cuộc đối đầu Dân Chủ-Cộng Hòa. Có 58 Dân Biểu Dân Chủ chấp nhận dự luật vì cho rằng Ukraine cần được giúp ngay, trong khi một số thành viên Cộng Hòa theo khuynh hướng hạn chế can thiệp ra ngoại quốc lại phản đối.
Điểm đáng chú ý hơn nằm ở cách đa số Cộng Hòa lựa chọn giải quyết vấn đề quyền lực hành pháp. Họ có thể thông qua những chế tài mạnh đối với Russia nhưng đồng thời đặt thêm hàng rào để Quốc Hội kiểm soát việc tổng thống sử dụng thuế quan và quyền miễn chế tài. Thay vào đó, đa số Cộng Hòa tại Rules Committee bác những đề nghị giới hạn này và giữ nguyên quyền linh hoạt rất lớn cho Tòa Bạch Ốc.
Vì vậy, cuộc tranh luận không đơn giản là bên nào mạnh tay hơn với Putin. Câu hỏi lớn hơn là để trừng phạt Russia, Quốc Hội có cần trao cho một tổng thống quyền đánh thuế rất rộng đối với các nước thứ ba, đồng thời cho chính tổng thống quyền miễn những biện pháp đó hay không?
Đó chính là nghịch lý mà phe Dân Chủ muốn nêu bật khi Quốc Hội tuyên bố muốn buộc Moscow và những nước giúp Moscow phải trả giá, nhưng đạo luật được Cộng Hòa thúc đẩy lại để Tổng Thống Trump nắm một phần đáng kể quyền quyết định ai thực sự phải chịu cái giá đó. (MPL)
