SACRAMENTO, California (NV) – Trong khi làm chủ một căn nhà vẫn là một thử thách đối với người da màu ở California, một báo cáo mới lập luận rằng việc hạn chế tăng thuế bất động sản, dựa theo Đạo Luật Prop 13, khiến chủ nhà không được hưởng lợi đồng đều giữa các sắc dân.
Một bài viết của CalMatters, tổ chức truyền thông bất vụ lợi, mới đây cho biết, các chủ nhà da trắng được giảm thuế bất động sản hằng năm trung bình 80% cao hơn so với các chủ nhà da đen và hơn hai lần mức giảm thuế mà các chủ nhà gốc Hispanic được hưởng.
Các nhà nghiên cứu của “Opportunity Institute and Pivot Learning” cho biết đó là một cách khác mà luật mang tính biểu tượng góp phần xây dựng sự giàu có bất bình đẳng ở một tiểu bang có tỉ lệ sở hữu nhà thấp thứ hai trên toàn quốc.
“Opportunity Institute and Pivot Learning” là một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Berkeley, California, có mục đích thúc đẩy phát triển xã hội và bình đẳng thông qua giáo dục.
Trong bốn thập niên qua, Đạo Luật Prop 13 được nghiên cứu rộng rãi về tác động của nó đối với nguồn thu của chính phủ, thị trường nhà ở, và đối với chủ nhà thuộc nhiều thế hệ.
Gần đây, những người ủng hộ cải cách chú trọng vào sự kéo dài chênh lệch chủng tộc của đạo luật này.
Một báo cáo khác được công bố vào đầu năm nay tập trung vào thành phố Oakland, California, và phát hiện rằng các khu dân cư giàu có hơn, nhiều người da trắng hơn, được hưởng lợi nhiều hơn từ các khoản giảm thuế của Đạo Luật Prop 13 so với các khu dân cư nghèo hơn, đa dạng về sắc tộc.
Những phát hiện mới là một phần của một báo cáo rộng lớn hơn lập luận rằng Đạo Luật Prop 13 dẫn đến sự bất bình đẳng về chủng tộc khắp California trong việc gầy dựng của cải và tài trợ cho trường học.
Các nhà nghiên cứu về giáo dục đã sử dụng các câu trả lời điều tra dân số cho Khảo Sát Cộng Đồng Hoa Kỳ để tính toán gánh nặng thuế bất động sản trung bình của các nhóm sắc tộc khác nhau sở hữu nhà toàn tiểu bang.
Thuế không đồng đều
Họ nhận thấy những ngôi nhà có giá trị cao hơn ở các thành phố tự trị khắp tiểu bang lại đóng thuế thấp hơn và chủ nhà da trắng trung bình đóng thuế ít hơn so với chủ nhà da đen hoặc Hispanic.
Nghiên cứu cho thấy trung bình một chủ nhà da trắng ở California trả thuế bất động sản ít hơn $3,507 một năm so với giá trị thực của ngôi nhà do quy định của Đạo Luật Prop 13. Con số này cao hơn mức tiết kiệm trung bình hằng năm toàn tiểu bang là $2,800, bà Carrie Hahnel, giám đốc chính sách và chiến lược tại “Opportunity Institute and Pivot Learning,” cho biết.
Ngược lại, các chủ nhà da đen được giảm thuế bất động sản trung bình là $1,900 một năm. Các chủ nhà gốc Hispanic trung bình tiết kiệm được $1,560 một năm.
Quyền sở hữu tài sản ở California
Các chủ nhà da trắng sở hữu 60% tổng giá trị ngôi nhà của tiểu bang, mặc dù họ chỉ chiếm 40% dân số.
Nghiên cứu dựa trên các phát hiện về chủng tộc dựa theo dữ liệu điều tra dân số năm 2019 cho toàn tiểu bang và các câu trả lời khảo sát trong đó các chủ nhà báo cáo giá trị căn nhà của họ và số tiền thuế họ đã nộp.
Tỉ lệ người da đen và Hispanic làm chủ căn nhà thấp một cách không cân đối.
Các nhà nghiên cứu cho thấy, trong báo cáo từ năm 1980 đến năm 2019, tỉ lệ tài sản nhà ở của tiểu bang do người gốc Hispanic sở hữu tăng gấp đôi từ 8% lên 16%. Nhưng tỉ lệ dân số của họ đã tăng 20 điểm phần trăm trong thời gian đó. Tỉ lệ giá trị nhà của chủ nhà da đen giảm nhẹ trong thời gian đó, cũng như dân số da đen.
Tại một số cộng đồng, như khu vực đô thị San Bernardino và Riverside, phần lớn người mua nhà mới là da đen, Hispanic, hoặc Châu Á, bà Hahnel cho biết, mặc dù phần lớn những chủ nhà có thời hạn lâu nhất tiếp tục là da trắng.
Giới chức chính phủ đã nêu mục tiêu thúc đẩy quyền sở hữu nhà cho người da đen. Các nhà lập pháp gần đây thông qua một ngân sách với một chương trình mới để giúp những người mua nhà có khả năng đặt cọc.
“Người da màu… họ là những người mới mua nhà và có thu nhập thấp hơn,” ông Adam Briones, giám đốc điều hành “California Community Builders,” một ổ chức ủng hộ việc xây dựng sự giàu có trong các cộng đồng da màu, cho biết. Ông không tham gia vào báo cáo mới.
Ông nói: “Điều này cho thấy, những người này phải đối mặt với các hình thức kỳ thị. ”
Đạo Luật Prop 13 cũng hạn chế cách chính quyền địa phương đánh giá giá trị tài sản trước khi đánh thuế.
Được thông qua vào năm 1978 vì cử tri lo ngại việc tăng thuế khi giá trị nhà tăng đột biến, Đạo Luật Prop 13 đã “đóng băng” giá trị tài sản chịu thuế của những chủ nhà lâu năm.
Giá trị được đánh giá không thể tăng quá 2% một năm, thấp hơn nhiều so với tỉ lệ mà các ngôi nhà ở California thường bị đánh giá cao.
Phần lớn, các bất động sản không được đánh giá lại theo đúng giá trị thực cho đến khi được bán cho người khác, khiến người mới mua nhà phải chịu thuế cao hơn so với những người hàng xóm lâu năm hơn.
Sự chênh lệch gia tăng
Những người ủng hộ nói rằng Đạo Luật Prop 13 giúp một số cộng đồng có hoàn cảnh khó khăn. Ông Jon Coupal, thuộc hiệp hội “Howard Jarvis Taxpayers Association,” tổ chức chính yếu bảo vệ Đạo Luật Prop 13, cho biết việc giữ các giá trị chịu thuế thấp một cách giả tạo là cách tốt nhất để giữ cho những chủ nhà có thu nhập thấp hơn và những chủ nhà da màu không bị đánh giá cao.
Ông Coupal nói: “Đạo Luật Prop 13 là một trong những yếu tố quan trọng nhất ngăn cản việc ‘chỉnh trang đô thị’ và bảo tồn các khu dân cư thiểu số.”
Nói chung, miễn là các ngôi nhà được đánh giá cao, tất cả các chủ nhà đều được giảm thuế theo Đạo Luật Prop 13.
Sự chênh lệch rõ rệt nhất vẫn là những người mới mua nhà (thường là trẻ hơn) phải chịu gánh nặng thuế cao hơn so với những người chủ nhà lâu đời hơn.
Bà Hahnel cho biết sự chênh lệch giữa các thế hệ có thể khiến người ta tin rằng do chủng tộc vì không phải tất cả người mua đều có cơ hội tiếp cận thị trường nhà ở như nhau.
Ai giữ một ngôi nhà càng lâu và giá trị của nó càng cao, thì lợi ích về thuế càng lớn.
Báo cáo cho biết những chủ nhà được hưởng lợi nhiều nhất là da trắng.
Mặt khác, các chủ nhà da đen và gốc Hispanic có nhiều khả năng trở thành chủ nhà hơn và sở hữu những ngôi nhà có giá trị thấp hơn so với những chủ nhà da trắng, dẫn đến việc phải đóng thuế cao hơn.
“Đây là sự bất bình đẳng về mặt cấu trúc, cộng thêm Đạo Luật Prop 13 làm sự bất bình đẳng này tích lũy ngày càng trầm trọng hơn,” bà Hahnel nói.
Ông Dowell Myers, giáo sư đại học University of Southern California, cũng thấy kết quả tương tự trong một nghiên cứu mà ông công bố năm 2009.
“Đạo Luật Prop 13 sẽ tiếp tục hiện hữu,” ông nói. “Với sự chênh lệch ngày càng tăng.”
Ngày càng có nhiều chủ nhà gốc Châu Á
Một điểm khác biệt giữa nghiên cứu của ông Myers và các kết quả gần đây là ngày càng có nhiều người gốc Châu Á ở California làm chủ căn nhà.
Tỉ lệ tài sản nhà ở của người gốc Châu Á tăng từ 4% lên 19% trong bốn thập niên, theo các nhà nghiên cứu. Bất kỳ sự thay đổi nào về Đạo Luật Prop 13 sẽ phải được cử tri chấp thuận, nhưng nó vẫn được hầu hết mọi người ủng hộ. Một cuộc thăm dò vào tháng trước của “Public Policy Institute of California” cho thấy 64% cử tri California có thể tin rằng Đạo Luật Prop 13 là một “điều tốt.”
Một nỗ lực để cải cách phần nào đạo luật này, một biện pháp chỉ để đánh giá lại giá trị tài sản thương mại, bị 52% cử tri California phản đối trong cuộc bầu cử năm 2020.
Ông Myers nói rằng nếu muốn cải cách Đạo Luật Prop 13, người ủng hộ phải có sự chấp thuận của những chủ nhà da trắng lớn tuổi, và ông không tin việc tập trung vào sự chênh lệch thế hệ sẽ có hiệu quả.
Nhưng hầu hết những người ủng hộ nói rằng có nhiều cách để đánh giá đúng với giá trị thị trường mà không gây ra các đợt tăng thuế lớn đối với các chủ nhà.
Báo cáo đề nghị chỉ tăng thuế những “bất động sản có giá trị cực cao” hoặc căn nhà thứ hai, hoặc tăng thuế theo từng giai đoạn.
Chính quyền tiểu bang và địa phương cũng có thể hoãn tăng thuế cho đến khi chủ nhà bán tài sản của họ.
“Chúng tôi phải cẩn thận,” ông Briones nói. “Nhưng quan điểm của tôi là việc soạn thảo các bản sửa đổi chính sách có tính đến nhu cầu của các chủ nhà có thu nhập thấp không quá khó. Đó là tất cả những điều có thể thực hiện được.” (ĐG) [đ.d.]
