SEATTLE, Washington (NV) – Một chánh án liên bang hôm Thứ Năm, 1/10, bác quyết định của Tổng Thống Donald Trump sa thải Công Tố Viên Liên Bang Roger Rogoff tại Seattle và ra lệnh phục chức cho ông, mở ra một cuộc tranh tụng mới về giới hạn quyền lực của Tổng Thống đối với Bộ Tư Pháp.
Chánh Biện Lý Rogoff được 17 thẩm phán liên bang tại Khu Vực Tây Washington đồng ý bổ nhiệm hồi Tháng Bảy sau khi vị trí này không có người được tổng thống đề cử và Thượng Viện chuẩn thuận, nhưng ông Trump sa thải ông Rogoff chưa đầy một giờ sau khi ông tuyên thệ.
Chánh Án Stanley Bastian phán rằng luật liên bang cho phép tòa bổ nhiệm một công tố viên liên bang phục vụ cho tới khi một người thay thế được Thượng Viện chuẩn thuận, và Tổng Thống không thể đơn phương vô hiệu hóa cơ chế đó bằng cách sa thải người được tòa chọn.
Phán quyết cũng cấm chính quyền ngăn cản ông Rogoff thực hiện quyền hạn của chức vụ và tuyên bố người mà chính quyền Trump giao điều hành văn phòng không phải công tố viên hợp pháp.
Thông thường, chức công tố viên liên bang do tổng thống đề cử và Thượng Viện chuẩn thuận. Tuy nhiên, luật cho phép Bộ Trưởng Tư Pháp bổ nhiệm tạm thời trong 120 ngày, sau khi thời hạn đó hết mà vẫn chưa có người được chuẩn thuận, các thẩm phán liên bang của địa hạt có thể bổ nhiệm một công tố viên phục vụ cho tới khi vị trí được lấp đầy theo thủ tục thông thường. Trong trường hợp Seattle, các thẩm phán sử dụng chính quyền hạn này để bổ nhiệm ông Rogoff.
Chánh Án Bastian cho rằng nếu tổng thống có thể lập tức sa thải bất cứ công tố viên nào do tòa bổ nhiệm thì cơ chế mà Quốc Hội thiết lập gần như mất ý nghĩa. Theo ông, cách hiểu đó còn có thể làm suy yếu vai trò “cố vấn và chuẩn thuận” của Thượng Viện, bởi chính quyền có thể tiếp tục dùng người tạm quyền thay vì đưa ra một ứng viên đủ khả năng được Thượng Viện chuẩn thuận.
Bộ Tư Pháp nói sẽ lập tức yêu cầu đình chỉ phán quyết và kháng án.
Nếu phán quyết được giữ nguyên ở các cấp cao hơn, vụ Rogoff có thể làm rõ một giới hạn quan trọng đối với quyền sa thải của Hành Pháp là Tổng thống có quyền rất rộng với các viên chức hành pháp do mình bổ nhiệm, nhưng quyền đó không nhất thiết mở rộng giống như đối với một công tố viên được tòa án bổ nhiệm theo thẩm quyền Quốc Hội quy định. (MPL)
