WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump và Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ (DOJ) đang cân nhắc tìm đến các con đường pháp lý khác để thực hiện Quỹ Chống Vũ Khí Hóa trị giá gần $1.8 tỷ, chỉ hai ngày sau khi quyền Bộ Trưởng Tư Pháp Todd Blanche nói trước Quốc Hội rằng DOJ “không tiếp tục” kế hoạch này.
Tờ Wall Street Journal (WSJ) đưa tin hôm Thứ Năm, 4 Tháng Sáu, nhấn mạnh hành động này cho thấy dù chính quyền ông Trump từng tuyên bố lùi bước trước sức ép từ Quốc Hội, thì ông Trump vẫn chưa từ bỏ ý tưởng dùng ngân sách liên bang để bồi thường cho đồng minh của tổng thống, những người tự nhận là nạn nhân của “vũ khí hóa.”
Quỹ này đã vấp phải phản ứng mạnh từ lưỡng đảng và bị tòa liên bang tạm thời chặn lại.
Theo WSJ, DOJ hiện đang cân nhắc các con đường pháp lý thay thế để bồi thường cho những người tự nhận là nạn nhân của việc chính phủ bị “vũ khí hóa.” Một hướng được nhắc đến là sử dụng Federal Tort Claims Act – Đạo Luật Khiếu Nại Bồi Thường Liên Bang – vốn cho phép cá nhân kiện chính phủ vì một số hành vi sai trái của nhân viên liên bang. Cách này có thể giúp chính quyền tránh hình ảnh một quỹ tập trung trị giá $1.8 tỷ, nhưng vẫn mở đường cho các khoản dàn xếp hoặc bồi thường riêng lẻ.
NBC News đưa tin hôm Thứ Ba, 3 Tháng Sáu, khi phóng viên hỏi tại Phòng Bầu Dục liệu quỹ này đã chết hẳn hay chỉ tạm ngưng, ông Trump trả lời: “Tôi phải hỏi các luật sư. Tôi không biết.”
Ông Trump không chỉ để ngỏ khả năng khôi phục quỹ. Ông còn công khai ca ngợi nó là “theo tôi, là một điều tuyệt đẹp,” tổng thống nói với các phóng viên. “Tôi thích nó. Tôi nghĩ nó rất quan trọng.”
Phát biểu đó, theo NBC, khiến các thành viên đảng Dân Chủ cảnh báo rằng lời hứa của DOJ không đủ để chấm dứt chương trình gây tranh cãi này. Lãnh Đạo Phe Thiểu Số Thượng Viện Chuck Schumer viết trên X rằng đây “chính xác” là lý do Dân Chủ Thượng Viện sẽ buộc một cuộc bỏ phiếu trong tuần này để cấm vĩnh viễn cái mà ông gọi là “quỹ đen MAGA” của chính quyền. Thượng Nghị Sĩ Ed Markey (Dân Chủ, Massachusetts) cũng viết rằng ông “không tin lời Blanche,” và Quốc Hội phải buộc từng thành viên Cộng Hòa công khai lập trường.
Ngay từ đầu, Quỹ Chống Vũ Khí Hóa đã bị chỉ trích là bất thường. Theo Washington Post và hãng thông tấn AP, tòa liên bang ở Virginia đã tạm thời chặn quỹ này, yêu cầu chính quyền không được chuyển tiền, xử lý yêu cầu hoặc giải ngân trong khi các thách thức pháp lý tiếp tục được xem xét.
Sức ép chính trị còn đến từ chính đảng Cộng Hòa. Một số thượng nghị sĩ lo ngại quỹ này có thể gây tổn hại cho chương trình nghị sự lập pháp của họ, đặc biệt là các gói tài trợ cho biên giới và thực thi di trú. Reuters đưa tin các cuộc tranh luận nội bộ Cộng Hòa xoay quanh câu hỏi liệu quỹ này có khiến các thành viên Cộng Hòa phải bảo vệ một chương trình bị mô tả là trả tiền cho đồng minh của ông Trump bằng tiền thuế dân hay không.
Điểm gây tranh cãi nhất là những người tham gia vụ tấn công Tòa Nhà Quốc Hội ngày 6 Tháng Giêng, năm 2021 cũng có thể được bồi thường. NBC News ghi nhận các quan chức chính quyền ban đầu không loại trừ khả năng quỹ sẽ chi tiền cho những người được ông Trump ân xá sau khi họ bị kết án vì tấn công cảnh sát trong lúc xông vào tòa nhà.
Trước những áp lực đó, Quyền Bộ Trưởng Tư Pháp Todd Blanche nói tại phiên điều trần Hạ Viện hôm Thứ Ba rằng DOJ “không tiếp tục quỹ này, chấm hết.” Tuy nhiên, ông từ chối cam kết bằng văn bản. Một ngày sau, ông Trump lại nói ông không chắc quỹ đã chết hay chưa. Sự khác biệt giữa phát biểu của tổng thống và lời khai của quyền bộ trưởng DOJ làm tăng nghi ngờ rằng chính quyền chỉ đang tạm lùi bước, chứ chưa từ bỏ mục tiêu.
Câu hỏi hiện nay không chỉ là “quỹ đen” Chống Vũ Khí Hóa còn sống hay đã chết. Câu hỏi lớn hơn là liệu chính quyền ông Trump có đang tìm một cơ chế khác để dùng tiền liên bang bồi thường cho các đồng minh chính trị hay không, theo WSJ.
Trong diễn tiến mới nhất vào sáng Thứ Năm, 4 Tháng Sáu, các thượng nghị sĩ thuộc đảng Cộng Hòa đã bỏ phiếu bác bỏ một dự luật sửa đổi gói ngân sách trị giá $70 tỷ nhằm tài trợ cho công tác thực thi luật nhập cư, do Lãnh Đạo Phe Thiểu Số tại Thượng Viện Chuck Schumer (Dân Chủ, New York) đề nghị. Dự luật sửa đổi này nhằm ngăn cản DOJ thiết lập Quỹ Chống Vũ Khí Hóa gần $1.8 tỷ, theo The Hill.
Dự luật sửa đổi bị bãi bỏ với tỷ lệ phiếu 49-50. Ba thượng nghị sĩ Cộng Hòa là bà Susan Collins (Maine), ông Dan Sullivan (Alaska) và ông Jon Husted (Ohio) đã cùng với phe Dân Chủ bỏ phiếu ủng hộ. (K.L)
