WASHINGTON, DC (NV) – Hôm Thứ Bảy, 25 Tháng Giêng, trong cuộc phỏng vấn đầu tiên từ lúc nhậm chức, Phó Tổng Thống JD Vance bênh vực nỗ lực của Tổng Thống Donald Trump nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh, lập luận rằng “240 năm trước, những người nhập cư có công lập quốc, thì bây giờ không có nghĩa là chúng ta được phép thực hiện chính sách nhập cư tệ hại nhất thế giới.”
“Thực sự mà nói, trước tiên Hoa Kỳ cần quan tâm tới lợi ích của công dân,” Vance phát biểu trong chương trình “Face the Nation” do xướng ngôn viên Margaret Brennan chủ sự. “Nếu có ai đó định cư hợp pháp tại Hoa Kỳ thì con họ sẽ là công dân Mỹ.”
Sắc lệnh hành pháp nhắm vào quyền công dân theo nơi sinh do Tổng Thống Trump ban hành yêu cầu các cơ quan liên bang ngừng cấp giấy tờ công dân cho trẻ em sinh ra trên đất Mỹ có cha mẹ cư trú bất hợp pháp tại nước Mỹ hoặc chỉ được cấp thị thực tạm thời, đồng thời sắc lệnh này cũng là một trong những hành động hành pháp được tổng thống ký ban hành ngay khi tái xuất Tòa Bạch Ốc vào tuần trước.
Từ lâu, chính phủ Hoa Kỳ giải thích theo Hiến pháp rằng những người sinh ra trên lãnh thổ nước Mỹ sẽ mặc nhiên là công dân ngay tại thời điểm chào đời, bất kể tình trạng nhập cư của cha mẹ. Tu Chính Án Thứ 14 trong Hiến Pháp nêu rõ “tất cả những người ra đời hoặc nhập tịch tại Hoa Kỳ cũng như được chính phủ Hoa Kỳ quản lý đều là công dân Hoa Kỳ và thuộc về Tiểu Bang nơi họ cư trú.”
Nhưng nhiều năm qua, Trump bắt đầu truyền bá ý tưởng chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh, lập luận rằng điều này tạo tiền đề cho tình trạng nhập cư bất hợp pháp.
Hành động này dẫn tới rất nhiều thách thức pháp lý trong những ngày gần đây. Một thẩm phán liên bang do cựu Tổng Thống Ronald Reagan bổ nhiệm tạm thời chặn sắc lệnh này hôm Thứ Năm, nói rằng đó là hành động “vi hiến trắng trợn.”
Vance nói ông không đồng tình với việc cản trở sắc lệnh, lưu ý rằng khúc mắc này sẽ được đưa ra xét xử, đồng thời ông cho đây là “bản chất của hệ thống hiến pháp tại Hoa Kỳ.”
Nếu các thường trú nhân hợp pháp hoặc con cái của một người nhập cư hợp pháp có kế hoạch định cư tại Hoa Kỳ, thì họ “được nhập tịch Hoa Kỳ,” đó là “bản chất của quyết định này,” theo như Vance giải thích. Nhưng hễ ai “sinh con trên đất Mỹ” nhưng lại không có kế hoạch định cư tại Hoa Kỳ thì con của họ không được công nhận là công dân, Vance nói thêm.
Vance cũng đưa ra một ví dụ cho thấy không phải cứ hễ là “con của một đại sứ” thì mặc nhiên là công dân Hoa Kỳ.
Brennan nói tiếp, “từng có một ngoại lệ liên quan tới con của các nhà ngoại giao.”
Vance trả lời, “Chúng tôi cho rằng ngoại lệ đó nên áp dụng cho bất cứ người nào không có kế hoạch định cư tại Hoa Kỳ.”
Ông tiếp tục, “Nếu có người đi du lịch Hoa Kỳ rồi sinh con trong một bệnh viện Hoa Kỳ, thì đứa trẻ đó không phải là công dân Hoa Kỳ. Nếu một người là dân nhập cư bất hợp pháp và người đó tạm thời cư trú ở Hoa Kỳ, thì con sinh ra không được công nhận là công dân Hoa Kỳ chỉ vì được sinh ra trên đất Hoa Kỳ. Đây là một nguyên tắc căn bản trong luật di trú Hoa Kỳ, rằng nếu có ai đó muốn trở thành công dân Hoa Kỳ, và người đó tuân thủ tất cả quy định, đồng thời được người dân Hoa Kỳ chào đón vào cộng đồng quốc gia, thì người đó sẽ là công dân.”
Vance tuyên bố rằng ông không biết có “quốc gia nào khác” cho phép con cái của những người đến từ một quốc gia khác và cư trú tạm thời được quyền nhập tịch hay không, đồng thời nói rằng ông cũng không biết vì sao Hoa Kỳ “lại khác biệt.”
Có hơn 30 quốc gia áp dụng quyền công dân theo nơi sinh hoặc các chính sách tương tự, theo Sổ Tay Dữ Kiện Thế Giới thuộc Cơ Quan Tình Báo Trung Ương CIA. (TTHN)
