Tâm Tình Phụ Huynh
Nhân Quả
Lệ Hoa Wilson
Tôi lớn lên ở Việt Nam và vì cha mẹ theo đạo Phật nên tôi dĩ nhiên theo đạo Phật. Ðó không phải là một sự lựa chọn. Ðó là truyền thống gia đình.
Khi tôi thành hôn với Ron, anh là một thành viên trong gia đình Công Giáo chính thống, từ một non nước mà đạo Chúa là lẽ sống, là niềm tin, là cuộc đời.
Nhưng anh ơi, anh giữ đạo anh, em giữ đạo em nhé. Chúng ta thường ca tụng là Chúa nhân từ, Phật bác ái. Vậy hãy để hai ngài ngồi lại cùng nhau, xem thử niềm tin của chúng ta có lung lay không? lối sống của chúng ta có hạ thấp không? và cuộc đời của chúng ta có được hạnh phúc không?
Ai trong chúng ta từ thuở trăng tròn mười sáu cho đến nay trăng khuyết tận cùng, chỉ còn một vành đai nhỏ xíu đủ nguệch ngoạc cho số bảy, mà không có lần niềm tin mất sạch, ngẩng mặt hỏi Chúa, hỏi Phật: Tại sao và tại sao?
Hay là đứng trên thành cầu đăm đăm vô hồn nhìn dòng nước trôi xuôi mang theo lẽ sống hay là cầm nắm thuốc độc trong tay… mong rằng nỗi đau vì vậy mà chấm dứt…
Chúng ta giựt mình ngoảnh lại. Thôi thì Chúa đã định, Chúa đã chọn, chúng ta nên kính cẩn tin ngài. Hiện giờ chúng ta không hiểu, nhưng rồi tới ngày đó chúng ta sẽ hiểu. Hãy có niềm tin.
Chúng ta ngậm ngùi xét lại. Thôi thì kiếp trước đã gây ra bao nhiêu nhân xấu, đã làm bao nhiêu người khổ đau, tan nhà nát cửa, bây giờ nếm lại một chút quả, có gì đâu mà thắc mắc… Mình làm mình chịu… Nhân quả công bằng…
Tôi đắm chìm và tuyệt đối tin tưởng nhân quả cũng giống như bao nhiêu Phật tử khác.
Nghèo hả? Ai kêu kiếp trước giựt tiền của người ta. Ai kêu cho vay nặng lãi.
Xấu hả? Ai kêu kiếp trước không chịu hái hoa cúng Phật. Ai kêu mặt mày cứ quạu quọ khó khăn.
Ngu hả? Ai kêu kiếp trước ăn hiếp học trò. Ai kêu đốt sách, đốt trường.
Thấp kém hả? Ai kêu kiếp trước nhà giàu mà không biết làm từ thiện, tàn ác với kẻ ăn người ở.
Vân vân và vân vân…
Không những tôi “thấy” cái kiếp trước của con người mà tôi còn “thấy luôn” kiếp sau của họ nữa! Ghê chưa bạn?
Tôi dè bỉu chuyện dĩ vãng: “Ðã gây ra thì bây giờ phải gánh. Khóc lóc cái gì, than van cái gì. Tham thì thâm, dầm thì đen. Làm ác gặp ác. Nhân nào quả nấy mà.”
Tôi nguyền rủa chuyện tương lai: “Ông Trời có con mắt. Ðể rồi coi. Ăn ở như vậy không tan nhà thì cũng rã gánh. Con cháu dốt nát không ngóc đầu lên nổi!”…
Cho tới một ngày, sau khi nghe những dè bỉu và dự đoán của tôi, thằng con trai điềm nhiên nói (dĩ nhiên nó “xài xể” mẹ bằng tiếng Mỹ):
“Mẹ à, quan niệm Nhân Quả của mẹ đúng, không sai. Làm ác gặp ác. Làm lành gặp lành. Nhưng nó hình như làm cho mẹ mất đi một chút lòng thương yêu và chia sẻ. Nó làm mẹ phán đoán cứng ngắc, không tình người. Nó làm mẹ sống trong tạo dựng mơ hồ của dĩ vãng và thiết kế hư ảo chuyện tương lai. Nó làm mẹ quên hiện tại! Quên đời sống thực thụ diễn ra hằng ngày chung quanh mẹ.”
“Nó làm mẹ không thấy những con người đau khổ cần được an ủi đỡ nâng, những con người lỡ lầm cần được chỉ dẫn hướng thiện, những con người xấu ác cần được sữa đổi thứ tha.”
“Mẹ đã dùng nhân quả để phán đoán, chê bai và nguyền rủa người khác. Mẹ thử lật ngược lại bàn tay, hãy thử xoay lưng lại một vòng, hãy giúp họ chuyển hóa những nhân xấu thành quả tốt, hãy giúp họ tìm kiếm cơ hội tạo dựng nhân lành, hãy giúp họ phát triển những điều tốt đẹp thay vì xỉa xói những cái xấu xa. Hãy cho họ… second chance, Ok mẹ?”
Ôi Trời ơi, cái thằng nầy học đạo Phật từ nơi đâu? Nó là thằng Mỹ lai, tiếng Việt nói không quá năm câu, chưa bao giờ nghe các thầy giảng, chưa bao giờ đi chùa, chưa bao giờ ngồi thiền.
Vì sao nó nói đạo Phật nghe… chạm lòng tự ái thế?
Con trai à, nhân quả muôn đời vẫn vậy. Làm ác gặp chuyện xấu, làm lành được khen tặng. Có ai nói thằng nầy chuyên làm điều thiện, luôn giúp đỡ mọi người nên Trời thương cho nó… nghèo mạt rệp. Cô kia kiếp trước từ hòa nhân ái, lúc nào cũng nở nụ cười an ủi kẻ khổ đau nên kiếp nầy được Phật ban cho… xấu hoắc! Làm sao mẹ có thể nhìn nhân quả dưới một góc độ khác? suy nghĩ theo một quan niệm khác?
***
Tôi vào Lớp Vẽ Cao Niên được bảo trợ bởi viện bảo tàng Bowers và nhật báo Người Việt mỗi Thứ Tư để học vẽ.
Ánh sáng. Tiếng cười, giấy trắng, mực màu, cọ lông, bút vẽ…Mọi người vui tươi hạnh phúc.
Cuối lớp anh Ðương và chị Hương đang chăm chú tô màu. Cạnh đó cháu Donny ngồi cười cười vu vơ và lặng lẽ ngắm nghía.
“Chúng tôi dẫn cháu Donny đến cùng học vẽ với các ông bà.” Ba cháu Donny giới thiệu vợ, con.
“Con cũng thích vẽ.” Donny nói.
“Vẽ xong rồi mình hát nhé,” bà Lệ Hoa mời các bạn cùng hát.
Trước kia tôi hẳn đã thầm nghĩ “không biết kiếp trước làm cái gì ác…” nhưng sau bài học của thằng con, bỗng nhiên tôi hơi ngờ ngợ, bỗng nhiên tôi hơi sượng sùng. Giọng nói thân yêu vang lên:
“Mẹ ơi, hãy nhìn nhân quả với ánh mắt khác đi, Ok Mẹ?”
Khi tôi thấy anh chị thản nhiên, hãnh diện đem theo đứa con tàn tật vào lớp học, tôi bỗng thấy một vòng hào quang, tôi bỗng thấy một chất thật ngọt mà tôi không nếm trải được, nhưng tôi biết nó có ở đó, ở ngay giữa sự nghẹn ngào của con tim, ở ngay giữa tình người bát ngát.
Bạn ơi, đây là hai con người đã đưa lưng ra vui vẻ vác cái Thánh giá nặng nề mà Chúa giao cho, không than van, không trách móc. Ðây là hai con người can đảm đối diện với khó khăn của cuộc đời, không nản lòng, không chùn bước.
Chúng ta thường hay khoe khoang các con nào là gì… nào là gì… nhưng những thất bại, xấu xa thì chúng ta giấu biệt tăm. Nhưng chỉ có những tâm hồn thánh thiện mới hãnh diện dám đem đứa con tật nguyền tham dự vào các cuộc sinh hoạt vui chơi, không e dè, không xấu hổ.
Ai nói là đứa con Down Syndrome đó là cái nhân ác ngày xưa? Không bạn à, nhìn nhân quả dưới góc độ khác đi. Cháu Donny trở lại làm con để giúp cho cha mẹ bài học về sự nhẫn nại vô biên, về tình yêu thương không điều kiện. Anh chị đã nhiều đời, nhiều kiếp thực hành hạnh nhẫn nhục, yêu thương nhưng chắc là còn thiếu một vài nét chấm phá nào đó khiến cho Donny trở lại làm con để hoàn thiện nó. Donny, người con tật nguyền, là một thiện hữu tri thức, giúp anh chị nhận ra hạnh phúc không có nghĩa là nhận được mà thực sự là cho đi.
Tôi kính phục anh chị và thương yêu cháu Donny.
Nếu bạn có một đứa con tật nguyền, có một đứa con đồng tính, có một đứa con đổi giống, có một đứa con sứt môi, có một đứa con sanh ra thiếu chân, cụt tay, đui mù hoặc câm nín, xin bạn đừng buồn. Bạn hãy vui lên đi vì ơn trên đã chọn bạn để ban ơn chớ không phải để trừng phạt!
Ðúng rồi bạn ơi. Thằng Mỹ lai nói đúng. Hãy nhìn Nhân Quả dưới khía cạnh khác đi: nó làm cho tâm hồn mình thư thả hơn, trái tim mình thương yêu hơn, cuộc đời mình có nhiều ý nghĩa hơn.
Ai là người không từng mất niềm tin, không từng nghi ngờ lẽ sống, không từng chịu khổ đau? Nhưng rồi Chúa và Phật sẽ tạo cho ta cơ hội thấy được niềm tin quả nhiên tồn tại, lẽ sống quả nhiên nhiệm mầu và đau khổ quả nhiên làm ta thiện mỹ hơn.
Viết tới đây tôi chợt nghĩ tới rồi khi nào có dịp, tôi sẽ nói chuyện thêm với thằng con về tôn giáo (nó là thằng con có hiếu, tin cả Chúa cả Phật vì không muốn… kẹt giữa cha mẹ)… thì cảm thấy hơi mất mặt một chút. Mẹ đã bảy bó rồi mà con mới có vừa ba bó… Trứng mà đòi khôn hơn rận… Thôi thì đổ thừa cho mấy cái “neuron” chết tiệt trong óc bà già không còn hoạt động như ngày xưa… rồi viện trợ thêm ông bà tổ tiên nữa vì họ đã nói: con hơn cha (mẹ) là nhà có phúc mà, phải không bạn?
Mẹ xin cám ơn con, con trai của mẹ. Con đã thẳng thắn chỉ cho mẹ thấy những sai trái của mẹ, con đã thương yêu vạch trần những tối tăm của mẹ, con đã can đảm đứng trước mặt mẹ, cản ngăn không cho mẹ bước sâu vào hố u tối để mẹ sống an lạc hơn, rộng mở hơn, thương yêu hơn.
Ðúng rồi con ơi. Mẹ sẽ không dè bỉu Dĩ Vãng nữa. Mẹ sẽ không nguyền rủa Tương Lai nữa. Mẹ sẽ sống trong Hiện Tại! “In the Here and In the Now! With LOVE and CARE.” Ok, con trai?
Lời nói không mất tiền mua
Bài ghi ngắn của Ðoàn Thanh Liêm
Từ xa xưa, ngay từ lúc còn trẻ thơ các em nhỏ thuộc gia đình gia giáo thường được cha mẹ nhắc nhở hướng dẫn thật chu đáo về nhiều mặt – như lề lối ăn mặc gọn gàng, cách ăn nói đối đáp lịch thiệp, phong cách chững chạc trong việc cư xử với mọi người trong gia tộc cũng như ở ngoài xã hội, v.v… Ðiển hình như câu ca dao tục ngữ này:
“Lời nói không mất tiền mua,
Liệu lời mà nói – cho vừa lòng nhau.”
Thời gian trước đây, lúc chữ viết chưa được phổ biến rộng rãi qua báo chí sách vở như ngày nay, thì người ta trao đổi thông tin và giao dịch trực tiếp với nhau bằng lời nói là phương tiện chính yếu. Nhưng vì có nhiều người lại dùng những ngôn từ thô tục, lỗ mãng, kém phần tế nhị – vì thế mà dễ phát sinh ra chuyện xâm phạm đến danh dự của người đối diện, đến độ gây ra sự mâu thuẫn, giận dữ, bực tức, làm sứt mẻ cái mối thân tình giữa anh em bà con bạn bè với nhau. Do đó, mà câu ca dao nói trên thường được sử dụng để nhắc nhủ cho mọi người cần phải cảnh giác, thận trọng trong việc nói chuyện đối đáp với người khác – hầu luôn giữ được cái hòa khí, cái tình cảm tốt đẹp thuận thảo giữa đôi bên với nhau.
Trong tiếng Anh, người ta cũng có câu nói tương tự: “Soft talk, but strong action” (Lời nói dịu dàng, nhưng hành động mạnh mẽ).
Suy rộng ra, thì câu tục ngữ này cũng có thể áp dụng trong các cuộc trao đổi bằng chữ viết nữa. Nhất là ngày nay với phương tiện Internet, nhiều người lạm dụng tính cách vô danh nên phóng bừa bãi những bài viết vô trách nhiệm trên mạng lưới thông tin Internet. Do đó, những người có lòng tự trọng không bao giờ lại dùng cái lối “ném đá giấu tay” để mà nói xấu, chỉ trích mạt sát người khác bằng những thứ “thư nặc danh” rồi cho phóng bừa bãi trên Internet qua email hoặc các mạng on-line. Trong tiếng Pháp, từ lâu người ta vẫn nói “Le style, c’est l’homme” = văn phong, tức là người vậy đó. Người dùng lời văn thô tục, lỗ mãng, thì chính người đó không phải là bậc quân tử trượng phu vậy.
Vắn tắt lại, con người có văn hóa, đạo đức, thì lúc nào cũng sử dụng lời nói dịu dàng êm thấm và viết ra những bài văn nhẹ nhàng thanh thoát – khiến làm vui lòng mọi người trong xã hội và nhờ đó mà góp phần làm cho cuộc sống có được phẩm chất cao quý vậy.
Lớp Vẽ Cao Niên chú trọng văn hoá Việt
Mọi người thảo luận về ngày đem tranh triển lãm tại viện bảo tàng Bowers, Santa Ana.
“Thời tôi còn trẻ ở Việt Nam đâu được học vẽ,” ông Lễ, một học viên, nói.
Hôm nay vẽ về văn minh Ai Cập.
Cô giáo Trinh Mai hướng dẫn vẽ trên giấy bồi.
Vẽ trên nón, chuẩn bị cho lễ Halloween.
