SACRAMENTO, California (NV) – Bộ Tư Pháp Mỹ kiện California, yêu cầu tiểu bang loại khoảng 20,000 người khỏi danh sách cử tri vì nghi những người này không có quốc tịch Mỹ. Vụ kiện diễn ra khi cử tri đã bắt đầu bỏ phiếu trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm nay.
Tuy nhiên, các chuyên gia luật bầu cử cho rằng vụ kiện của chính quyền Tổng Thống Donald Trump khó thành công, và khuyên cử tri đủ điều kiện tiếp tục bỏ phiếu bình thường, theo đài phát thanh LAist hôm Thứ Tư, 21 tháng 10.
Giáo Sư Justin Levitt thuộc trường luật đại học Loyola Marymount University, nhận định các hành động của chính quyền liên bang có thể khiến cử tri lo lắng, nhưng phần lớn người dân tại Los Angeles và những nơi khác sẽ không gặp trở ngại khi bỏ phiếu. Giới chức địa phương cũng khẳng định việc tiếp nhận, kiểm tra, và kiểm phiếu vẫn được tiến hành theo quy định.
Tuần trước, Bộ Tư Pháp gửi cho California danh sách khoảng 20,000 người đã ghi danh bầu cử mà bộ này nghi không có quốc tịch Mỹ, yêu cầu tiểu bang kiểm tra và loại những người không đủ điều kiện khỏi danh sách cử tri. Hai ngày sau, chính quyền Trump khởi kiện vì California không thực hiện yêu cầu này. Trong văn bản trả lời tòa ngày 20 Tháng Mười, California bác bỏ lập luận của Bộ Tư Pháp, cho rằng vụ kiện “gần như phi lý.”
Los Angeles County cho rằng danh sách thiếu chính xác
Bộ Tư Pháp cho biết mục đích của việc này là bảo vệ lá phiếu của công dân Mỹ, và ngăn người không có quốc tịch Mỹ bỏ phiếu trái luật. Ông Bill Essayli, công tố liên bang, nói ưu tiên hàng đầu là bảo đảm cuộc bầu cử tháng tới diễn ra trung thực. Ông còn cảnh báo có thể truy tố nhân viên bầu cử nếu họ vẫn giải quyết phiếu bầu của những người mà Bộ Tư Pháp đã thông báo là không có quốc tịch Mỹ.
Tuy nhiên, Bộ Tư Pháp thừa nhận danh sách có thể sai sót. Ông Trent McCotter, quyền thứ trưởng Bộ Tư Pháp, nói một số người trong danh sách có thể thực sự là công dân Mỹ. Ông cho biết bộ cần giới chức California hợp tác để kiểm tra.
Trong bản khai nộp lên tòa, bà Monica Flores, phụ tá giám đốc Cơ Quan Bầu Cử Los Angeles County (RR/CC), đánh giá danh sách này là “không đáng tin cậy.” Bà cho biết khi kiểm tra 200 hồ sơ trong danh sách, đa số không có tình trạng ghi danh cử tri đang hoạt động; gần 40% hồ sơ ghi người đó sinh tại Mỹ. Những kết quả này chỉ dựa trên 200 hồ sơ được kiểm tra, chưa phải toàn bộ danh sách.
RR/CC cho biết họ nhận dữ liệu qua một thiết bị USB, nhưng không thể mở vì quy định bảo mật. Quận hạt không làm theo yêu cầu sử dụng danh sách của liên bang để loại cử tri, mà phối hợp với giới chức tiểu bang giải quyết sự việc.
Bộ Tư Pháp cho rằng việc California không hợp tác khiến sự việc trở nên cấp bách. Giáo Sư Rick Hasen thuộc đại học UCLA, người điều hành Dự Án Bảo Vệ Dân Chủ của trường, bác bỏ nhận định này. Ông nói liên bang chỉ mới cung cấp danh sách và phương pháp lập danh sách vài ngày trước đó, nên không thể quy trách nhiệm cho California. Theo ông, việc xác định ai được ghi tên trong danh sách cử tri bỏ phiếu thuộc thẩm quyền của các tiểu bang.
Các chuyên gia cho rằng vụ kiện khó thành công
Giáo Sư Hasen và Giáo Sư Levitt cho rằng Bộ Tư Pháp khó thắng kiện vì không có thẩm quyền buộc California làm theo yêu cầu này. Ông Hasen giải thích Hiến Pháp giao cho các tiểu bang tổ chức bầu cử. Quốc Hội có thể ban hành luật điều chỉnh cách tổ chức, nhưng theo ông, chưa có luật nào cho phép chính quyền liên bang can thiệp theo cách Bộ Tư Pháp đang yêu cầu.
Đó là nhận định của hai chuyên gia. Tòa chưa đưa ra phán quyết. Ông Levitt, từng làm việc về quyền bầu cử tại Bộ Tư Pháp, cho rằng một phần mục đích của các hành động vừa qua là khiến cử tri hoang mang.
Ông Hasen cũng lo ngại lời đe dọa truy tố sẽ gây áp lực đối với nhân viên bầu cử, buộc họ phải rà soát và loại tên cử tri theo ý chính quyền Trump. Theo ông, ngay cả khi nhân viên sơ suất trong việc kiểm tra danh sách cử tri, điều đó cũng không đủ để truy cứu trách nhiệm hình sự.
Giám Sát Viên Janice Hahn của Los Angeles County chỉ trích Bộ Tư Pháp đang đe dọa cử tri và công khai tìm cách làm người dân mất niềm tin vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Cử tri nên bỏ phiếu sớm và kiểm tra tình trạng lá phiếu
Các chuyên gia khuyên cử tri đủ điều kiện tiếp tục bỏ phiếu bình thường. Ông Levitt đề nghị bỏ phiếu sớm, kiểm tra tình trạng ghi danh và dành thời gian giải quyết những vấn đề có thể phát sinh. Nếu lo ngại, cử tri có thể đến trực tiếp một trung tâm bỏ phiếu sớm để được hướng dẫn.
Cử tri có thể kiểm tra tình trạng ghi danh tại voterstatus.sos.ca.gov. Ông Hasen cũng khuyên người bỏ phiếu qua thư theo dõi tình trạng lá phiếu tại wheresmyballot.sos.ca.gov để biết phiếu đã được tiếp nhận và chấp nhận kiểm đếm hay chưa. Theo ông, California có hệ thống theo dõi phiếu bầu tốt và sẽ không tự động loại phiếu chỉ vì tên cử tri nằm trong danh sách những người bị liên bang nghi không có quốc tịch Mỹ mà chưa được kiểm chứng.
Cơ quan bầu cử quận hạt vẫn phụ trách gửi phiếu, tiếp nhận, và kiểm tra phiếu, đối chiếu chữ ký, đồng thời liên lạc với cử tri nếu có vấn đề cần giải quyết. Các quận hạt có 30 ngày sau ngày bầu cử để hoàn tất việc kiểm phiếu. (T.C.) [đ.d.]
