SANTA ANA, California (NV) – Sáng Thứ Bảy, 1 Tháng Bảy, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ cử hành lễ tưởng niệm và húy kỵ lần thứ chín đức Đệ Tứ Tăng Thống, Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, tại chùa Huệ Quang, Santa Ana.
Suốt chín năm qua Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ đều cử hành lễ húy kỵ Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang tại hải ngoại.
Trước khi hành lễ, Hòa Thượng Thích Nguyên Trí, đệ nhất phó chủ tịch nội vụ Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ, kiêm viện chủ chùa Bát Nhã, Santa Ana, đọc tiểu sử của Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang.
Bản tiểu sử cho biết hòa thượng sanh tại An Nhân, Bình Định, xuất gia từ năm 13 tuổi theo dòng Lâm Tế. Tháng Tám, 1945, như mọi người dân Việt Nam yêu nước, hòa thượng tham gia vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, giữ chức phó chủ tịch kiêm tổng thư ký Phật Giáo Cứu Quốc tại Liên Khu 5.
Đầu năm 1951, hòa thượng phản đối lệnh của Ủy Ban Kháng Chiến Liên Khu 5 buộc sinh hoạt Phật Giáo phải theo mô thức hội đoàn, nên bị bắt giam đày đi an trí ở Phú Mỹ, rồi Sơn Tịnh, trong tỉnh Quảng Ngãi, suốt bốn năm ròng rã.
Năm 1954, đất nước bị chia đôi, hòa thượng vào miền Nam thành lập tu viện Nguyên Thiều và Phật Học Viện Nguyên Thiều tại Bình Định.
Khi sự kiện Phật Đản thời Đệ Nhất Cộng Hòa Việt Nam bùng nổ, hòa thượng tham gia thành lập Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất để đoàn kết khối Phật Giáo. Hòa thượng được suy cử chức vụ tổng thư ký Viện Hóa Đạo, rồi phó viện trưởng Viện Hóa Đạo, và đến năm 1992 thì nhận chức tăng thống của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, do Hòa Thượng Thích Đôn Hậu, đệ tam tăng thống, chỉ định.
Sau khi Cộng Sản cưỡng chiếm miền Nam Việt Nam, hòa thượng, trong vai trò đệ tứ tăng thống, không chịu sự kiểm soát của Mặt Trận Tổ Quốc của Cộng Sản nên bị nhà cầm quyền cấm hoạt động, và hòa thượng bị kết án tù treo hai năm.
Vẫn không chịu tuân phục, hòa thượng lại bị bắt giam đồng thời phải chịu lệnh quản chế và giam giữ tại Nghĩa Hành, Quảng Ngãi, rồi sau đó bị đưa về chùa Hội Phước, Quảng Ngãi, quản chế giam giữ suốt 10 năm trời. Đồng thời nhà cầm quyền cũng buộc hòa thượng phải giao nộp khuôn dấu Viện Hóa Đạo và bị trục xuất khỏi Viện Hóa Đạo ở Sài Gòn.
Dù vậy, hòa thượng không lúc nào ngưng việc phản đối nhà nước CSVN thành lập một tổ chức Phật Giáo Việt Nam làm công cụ cho chế độ, và không ngớt đòi nhà nước phải sửa đổi sai lầm qua bản kiến nghị chín điểm.
Trong những năm cuối, hòa thượng trụ trì tại tu viện Nguyên Thiều ở Bình Định, bị quản chế khắc nghiệt cho đến khi viên tịch ngày 5 Tháng Bảy, 2008, tại thế 89 năm, pháp lạp 69 năm.
Nhân dịp này, Hòa Thượng Thích Phước Thuận, thành viên Hội Đồng Giáo Phẩm Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ nhắc nhiều đến sự kiên trì tranh đấu cho đạo pháp và dân tộc của Hòa Thượng Thích Huyền Quang.
Hòa thượng nói: “Hôm nay chúng ta làm lễ tưởng niệm người để nhớ đến tâm trạng của người. Người lúc nào cũng luôn xứng đáng là con của đức Phật. Cho đến những năm cuối, hòa thượng bị quản thúc, nhưng hòa thượng vẫn kêu gọi chính quyền CSVN tôn trọng tự do tín ngưỡng và để các tôn giáo hành đạo không qua sự chỉ đạo của nhà nước.”
Sau phần lễ tưởng niệm, chư tăng ni và Phật tử cùng nhau tụng một thời kinh cầu siêu cho người đã khuất và mong mỏi quốc thái dân an, đạo pháp của đức Thế Tôn luôn được rực sáng.
Sau đó, ban tổ chức mời chư tăng ni và Phật tử tham dự dùng cơm chay để cùng chung lòng tưởng nhớ đến một vị tăng đã suốt đời vì đạo pháp và dân tộc.
