ORANGE COUNTY, California (NV) – Các nhà quản lý phẩm chất không khí ở Nam California bác bỏ các biện pháp loại bỏ dần máy nước nóng và lò sưởi chạy bằng khí đốt tại khu vực Los Angeles, dù ước tính biện pháp này có thể giúp người dân tiết kiệm hàng tỷ đô la và ngăn hàng ngàn ca tử vong sớm, nhưng mối lo về chi phí trước mắt và áp lực chính trị từ ngành khí đốt khiến quy định bị trì hoãn vô thời hạn.
Theo báo mạng Calmatters, hôm 6 Tháng Sáu, sau cuộc họp đầy tranh cãi kéo dài năm tiếng, Hội Đồng Quản Lý Phẩm Chất Không Khí Nam California (South Coast Air Quality Management District – AQMD) bác bỏ đề xuất mạnh mẽ nhất nhằm chống ô nhiễm không khí trong nhiều năm qua với tỷ lệ biểu quyết 7-5.
Quyết định này chủ yếu xuất phát từ lo ngại về khả năng chi trả, và là một hành động hiếm hoi chống lại đề xuất từ chính nhân viên của cơ quan, sau nhiều năm thỏa hiệp và rút gọn từ kế hoạch ban đầu vốn mang tính bắt buộc.
Hai quy định được thiết kế nhằm giảm thiểu một trong những nguồn gây khói bụi nghiêm trọng nhất của khu vực, đặt ra mục tiêu gia tăng dần việc bán các sản phẩm không phát thải tại Los Angeles, Orange, Riverside và San Bernardino trong thập niên tới — bắt đầu với 30% vào năm 2027.
Các mục tiêu này không mang tính bắt buộc, tuy nhiên các nhà sản xuất sẽ phải đóng phí cho mỗi máy nước nóng hay lò sưởi dùng khí đốt được bán ra.
Hội đồng biểu quyết 7-4 để chuyển hai quy định trở lại ủy ban để xem xét, đồng nghĩa với việc phiên bản mới sẽ không được đưa ra cho đến ít nhất năm sau.
Ngành khí đốt và xây dựng phản đối
Hơn vài trăm người đã tham dự phiên điều trần, với hơn 200 người phát biểu ý kiến. Ngoài ra, cơ quan này nhận được hơn 30,000 ý kiến bằng văn bản, phần lớn do chiến dịch phản đối mạnh mẽ từ ngành khí đốt và xây dựng.
“Dù không gọi là bắt buộc, quy định này sẽ ép người tiêu dùng phải mua thiết bị điện đắt đỏ hơn, có thể yêu cầu nâng cấp bảng điện tốn kém và tốn chi phí vận hành hơn trong bối cảnh các nhà cung cấp đang đề nghị tăng giá điện,” ông Chris Burton, phó thị trưởng thành phố Chino, phát biểu.
Ông cho biết các máy bơm nhiệt cũng sẽ tăng thêm áp lực lên hệ thống lưới điện vốn đang căng thẳng.
Bộ Tư Pháp dưới thời chính quyền Tổng Thống Trump cảnh báo cơ quan quản lý không khí bằng một lá thư rằng họ sẽ kiện để ngăn chặn các quy định này.
“Các cơ quan quản lý California đã được cảnh báo: Nếu các vị thông qua lệnh cấm hoặc phạt khí đốt trái luật, chúng tôi sẽ gặp quý vị tại tòa. Luật đã rõ ràng — chính phủ liên bang mới có thẩm quyền thiết lập chính sách năng lượng, không phải các quan chức môi trường không được dân bầu,” ông Bill Essayli, công tố viên liên bang và là cựu dân biểu California, viết trên mạng xã hội X.
Ông Chris Chavez, phó giám đốc chính sách của tổ chức môi trường Coalition for Clean Air, phát biểu đầy cảm xúc sau cuộc bỏ phiếu:
“Thẳng thắn mà nói, quý vị đã thất bại,” ông Chavez lớn tiếng nói với các thành viên hội đồng. “Với thất bại này, quý vị đang mời gọi các lệnh trừng phạt liên bang, hạn chế với ngành công nghiệp, hạn chế với hoạt động kinh tế — và đây là hậu quả quý vị tự chuốc lấy.”
Những người phản đối cho rằng các biện pháp này là sự can thiệp quá mức của chính phủ, sẽ hạn chế lựa chọn của người tiêu dùng và làm tăng chi phí cho cư dân, doanh nghiệp và chủ nhà cho thuê.
Hội đồng 12 thành viên của South Coast AQMD — phần lớn là các giới chức của thành phố và quận hạt— bị chia rẽ sâu sắc.
“Điều khiến tôi chú ý hôm nay là sự tập trung duy nhất vào chi phí nhà ở và tổng chi phí, trong khi thực tế tại California, chi phí chăm sóc sức khỏe tăng nhanh hơn cả chi phí nhà ở,” bà Holly Mitchell, thành viên hội đồng và là giám sát viên Los Angeles County nói.
“Chúng ta phải đưa ra những quyết định khó khăn vì lợi ích chung mỗi ngày. Chúng ta có trách nhiệm… để có không khí sạch hơn,” bà thêm.
Dân cử Orange County và Inland Empire đều bỏ phiếu chống
Tất cả sáu đại diện từ Orange County và Inland Empire bỏ phiếu phản đối, cùng với thành viên hội đồng đại diện cho các thành phố phía Tây Los Angeles County.
Các thành viên đại diện cho thượng viện và hạ viện tiểu bang, thành phố Los Angeles, các thành phố phía Đông Los Angeles County và Giám Sát Viên Los Angeles County đều bỏ phiếu thuận.
“Tôi nghĩ quy định này ảnh hưởng nặng nề đến cư dân có thu nhập cố định và gặp khó khăn,” bà Janet Nguyễn, thành viên hội đồng và là giám sát viên Orange County, phát biểu.
Bà cho biết có thể cư dân sẽ tốn hàng chục nghìn đô la để mua thiết bị sưởi điện và đi dây lại nhà. “Tôi nghĩ chúng ta cũng cần cẩn trọng trước cảnh báo chính thức từ Bộ Tư Pháp.”
Bà Janet thêm: “Cảm ơn các thành viên hội đồng đã cùng tôi ngăn chặn cuộc chiến này nhắm vào người dân. Cũng như đối với xe hơi, người dân California cần có quyền tự do lựa chọn loại thiết bị và nguồn năng lượng mà họ muốn sử dụng. Tôi sẽ tiếp tục đấu tranh vì cử tri trong địa hạt của mình và toàn vùng Nam California.”
Các quy định không yêu cầu người dân phải loại bỏ thiết bị cũ, cũng không cấm thiết bị khí đốt mới. Thay vào đó, quy định cho phép người tiêu dùng chọn giữa thiết bị điện và khí đốt, trong khi áp phí lên các nhà sản xuất bán sản phẩm gây ô nhiễm.
Luật Sư Fernando Gaytan của tổ chức môi trường Earthjustice kêu gọi hội đồng thông qua các biện pháp, bất chấp ông gọi bức thư từ Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ là “màn phô trương quyền lực.”
“Nếu không thông qua tiêu chuẩn này vì bị chính quyền Trump đe dọa, điều đó sẽ khuyến khích các hành động coi thường pháp luật,” ông Gaytan nói. “Nó sẽ chỉ khiến ngành dầu khí và khí đốt tiếp tục chiến dịch thông tin sai lệch để phá hoại các quy định bảo vệ cuộc sống. Phải rõ ràng, đây không phải là lệnh cấm. Nó thậm chí còn không phải là quy định bắt buộc.”
Mục tiêu bán hàng theo quy định
Theo các mục tiêu bán hàng được đề ra trong quy định, 30% máy nước nóng và lò sưởi sử dụng trong khu dân cư và thương mại bán ra vào năm 2027 sẽ là thiết bị không phát thải, con số này sẽ tăng lên 50% vào năm 2029, 75% vào năm 2033 và đạt 90% vào năm 2036.
Các nhà sản xuất sẽ phải trả khoản phí dao động từ $50 đến $500 cho mỗi thiết bị dùng khí đốt được bán ra trong khu vực. Số tiền thu từ các khoản phí này sẽ được sử dụng để hỗ trợ các hộ gia đình có thu nhập thấp mua thiết bị không phát thải.
Bà Nithya Raman, thành viên hội đồng không khí và là nghị viên Hội Đồng Thành Phố Los Angeles, cho biết các mục tiêu ban đầu của quy định thực tế phản ánh đúng với xu hướng thị trường hiện tại về việc bán máy bơm nhiệt không phát thải.
“Tôi biết đây là một giai đoạn nhiều bất định, nhưng trong cấu trúc của quy định đã có sẵn khoảng thời gian để điều chỉnh. Tôi cho rằng nếu không tiến hành bước tiếp theo, đó sẽ là một sai lầm nghiêm trọng, nhất là khi chúng ta đã cam kết sẽ luôn quay lại rà soát và điều chỉnh nếu cần,” bà phát biểu.
Dựa trên vòng đời trung bình của các thiết bị — khoảng 25 năm đối với hệ thống sưởi và 15 năm đối với máy nước nóng — ước tính mỗi năm sẽ có khoảng nửa triệu thiết bị được thay thế tại khu vực này, theo dữ liệu của cơ quan quản lý không khí.
Cơ quan này dự đoán đến năm 2061, 90% máy nước nóng và lò sưởi trong toàn khu vực sẽ là thiết bị không phát thải.
Chi phí mua và lắp đặt máy bơm nhiệt điện để thay thế thiết bị khí đốt sẽ khác nhau tùy theo nhu cầu của người sử dụng. Việc thay thế toàn bộ hệ thống HVAC bằng máy bơm nhiệt có thể sẽ có giá tương đương hoặc thậm chí thấp hơn so với hệ thống dùng khí đốt, theo ước tính của khu vực South Coast.
Tuy nhiên, nếu chỉ lắp máy bơm nhiệt thay cho máy nước nóng dùng khí đốt, người tiêu dùng sẽ phải trả thêm khoảng $2,000. Trong khi đó, thay riêng lò sưởi có thể tốn thêm đến $8,000.
Tuy nhiên, theo các giới chức phụ trách chất lượng không khí, người tiêu dùng sẽ tiết kiệm được chi phí về lâu dài nếu chuyển sang sử dụng thiết bị điện. Từ năm 2027 đến 2061, người dân ở bốn quận hạt trong khu vực có thể tiết kiệm trung bình mỗi năm từ $191 triệu đến $250 triệu trong hóa đơn tiện ích, nhờ vào việc chuyển đổi từ thiết bị dùng khí đốt sang điện, theo ước tính của cơ quan quản lý.
Thiết bị gia đình phát thải giống như nhà máy lọc dầu và điện lực
Trong khu vực, có 10 triệu máy nước nóng và lò sưởi là một trong những nguồn phát thải khí “nitrogen oxides” gây khói bụi lớn nhất — gần 7 tấn/ngày.
Các quy định có thể giảm 2.2 tấn/ngày “nitrogen oxides” vào năm 2037 và 6 tấn/ngày vào 2061.
Nếu so sánh vào năm 2037, các nhà máy lọc dầu sẽ thải 2–3 tấn/ngày, điện lực 4 tấn/ngày, phương tiện giao thông 7 tấn/ngày.
“Nitrogen oxides” phản ứng với khí khác dưới nắng để tạo “ozone” — thành phần chính của khói bụi gây hen suyễn và bệnh hô hấp. Các thiết bị này cũng làm ô nhiễm không khí trong nhà, gây bệnh tim và tử vong sớm.
Theo dữ liệu, giảm phát thải sẽ giúp tránh được 2,500 ca tử vong sớm, 2,500 ca cấp cứu, 10,000 ca hen suyễn và tiết kiệm $25 tỷ chi phí y tế.
“Nhiều gia đình trong cộng đồng của tôi đang phải sống với hậu quả sức khỏe do không khí ô nhiễm. Trẻ em bị hen suyễn, người già bệnh hô hấp, nhiều người mất sớm,” ông Juan Munoz-Guevara, nghị viên thành phố Lynwood, nói. “Thiết bị khí đốt trong nhà là nguồn phát thải lớn nhất. Không thể đạt mục tiêu không khí sạch nếu không giải quyết vấn đề này.”
Bà Luz Perez, cư dân Fontana, bế con nhỏ đến điều trần và phát biểu: “Tôi gắn thiết bị đo không khí trong nhà di động và bất ngờ khi thấy không khí trong nhà ô nhiễm. Tôi nhận ra nguyên nhân là bếp gas và cảm thấy rất lo sợ. Vì vậy, tôi phải đến đây nói lên điều này, vì chúng ta cần chuyển sang không khí an toàn hơn.”
Dù đã nỗ lực hàng thập niên, khu vực Los Angeles vẫn có phẩm chất không khí tệ nhất nước Mỹ và liên tục không đạt tiêu chuẩn liên bang về khói bụi.
Các công ty khí đốt, doanh nghiệp, giới xây dựng phản đối mạnh mẽ, cho rằng quy định này sẽ khiến các nhà sản xuất buộc phải bán thiết bị không phát thải và đẩy giá lên cho người dân.
“Dần dần, người dân sẽ phải trả thêm hàng trăm đô để thay thiết bị gas,” ông Kevin Barker, quản lý cấp cao của SoCal Gas viết trong thư gửi cơ quan. “Không có lợi ích công nào trong việc nâng chi phí cho giải pháp rẻ nhất, nhất là khi người tiêu dùng đang cần năng lượng giá phải chăng.”
Các tổ chức môi trường chỉ trích quy định là chưa đủ mạnh. Kế hoạch ban đầu của cơ quan đòi hỏi tất cả thiết bị bán ra từ 2031 phải là không phát thải.
Khu vực Bay Area đã ban hành quy định tương tự năm 2023, yêu cầu thiết bị không phát thải từ 2027 đến 2031, nhưng đang sửa đổi linh hoạt hơn để nhà sản xuất dễ làm theo. (T.Nhiên) [kn]
