Linh Nguyễn/Người Việt
WESTMINSTER, California (NV) – Ngày đầu của lớp học ba ngày, hướng dẫn phụ huynh bảo vệ quyền lợi con em bị tự kỷ, diễn ra từ 9 giờ sáng đến 12 giờ trưa Chủ Nhật, 5 Tháng Hai, tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt ở Westminster, do Trung Tâm Tự Kỷ và Phát Triển Thần Kinh Rối Loạn (CAND), cùng Trung Tâm Vùng Orange County (RCOC), phối hợp với PVNF (Project Viet Nam) và nhiều cơ quan khác cùng tổ chức, dưới sự bảo trợ của nhật báo Người Việt.
Hai lớp kế tiếp sẽ diễn ra từ 9 giờ sáng đến 12 giờ trưa Chủ Nhật, 12 Tháng Hai, và Thứ Bảy 18 Tháng Hai, cũng tại phòng sinh hoạt của nhật báo Người Việt, 14771 Moran St., Westminster, CA 92683. Lớp học có thông dịch tiếng Việt, nhưng không có dịch vụ giữ trẻ.
“Lớp học hôm nay nhằm giới thiệu và tìm hiểu về rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là gì, và một số hướng dẫn để phụ huynh có thể hành động, để bảo vệ quyền lợi con em bị tự kỷ,” Bác Sĩ Quỳnh Kiều, đại diện PVNF, mở đầu lớp học.
“Kế đến là phần trình bày của các chuyên viên đại diện các cơ quan cung cấp dịch vụ giáo dục liên quan đến bệnh tự kỷ,” bà nói.
Nữ bác sĩ cho biết một điều thú vị về nhà tỷ phú Bill Gates khiến mọi người không ngờ một nhân tài như ông, từng mắc bệnh tự kỷ.
“Nói một cách tổng quát, phụ huynh cần nhớ là càng phát giác sớm, con em càng có nhiều cơ hội để làm giảm nhẹ và chữa trị, nhất là trong vòng ba năm sau khi chào đời,” bà nói thêm: “Tuổi này quan trọng để có được nền giáo dục hiệu quả và học khu có những dịch vụ về ngôn ngữ. Đừng đợi học khu đánh giá trung bình khi con em bốn tuổi.”
Bà cho biết thêm: “Có nhiều người cho rằng chích ngừa gây ra căn bệnh này, nhưng khoa học chứng minh không phải như thế. Có người lại cho rằng ai có nhà ở gần xa lộ cũng dễ có con mang bệnh tự kỷ. Nhận xét này cũng không đứng vững.”
Tuy nhiên, theo Bác Sĩ Quỳnh Kiều, trẻ em chậm nói khi lên một tuổi, phụ huynh nên xem đó là một trong những dấu hiệu.
Bác sĩ chiếu một đoạn phim cho thấy bốn trường hợp của các em có thể nghi ngờ bị phổ tự kỷ.
Em Andrew, bốn tuổi, khi tới lớp chỉ thích nằm, chơi sắp xếp những chiếc xe thành hàng, không tự động tham gia, chơi với các em khác. Mặt mũi nhăn nhó khi bắt đổi làm việc khác.
Em Jacky, 10 tuổi, chỉ thích môn toán hay những vai anh hùng, như Superman, Spiderman. Em có thể xem phim loại Superman và không biết chia sẻ với bạn điều gì ngoài chuyện về Superman.
Trong khi đó, em David, hai tuổi rưỡi, luôn không nói, chỉ chơi xe, nhưng đặc biệt là phải lật ngược chiếc xe, để chăm chú nhìn các bánh xe thôi. Em có vẻ thích nhạc, cứ nghe nhạc là nhảy múa, không ăn rau hay thức ăn có nhiều màu. Lâu lâu em lại tự đập đầu xuống đất.
Sau cùng là em Michelle, dù đã 14 tuổi, có trí nhớ tốt, không thể tham gia nói chuyện với người khác, vì em chỉ thích nói chuyện về các hành tinh mà thôi. Em cũng không thích chơi thể thao.
“Nói chung, phổ tự kỷ nằm dưới nhiều dạng khác nhau nhưng là cha mẹ, chúng ta cần biết sử dụng những phương thức khác nhau có được để giúp các em sau này có một chỗ đứng độc lập trong xã hội,” Bác Sĩ Quỳnh Kiều lạc quan nói.
Bà cho biết: “Ở trẻ em, tự kỷ phổ biến hơn cả bệnh ung thư, AIDS và bệnh tiểu đường kết hợp lại. Ngoài ra, nam giới mắc bệnh tự kỷ gấp bốn, năm lần nữ giới, theo thống kê.”
Cũng theo phần trình bày, nguyên nhân bệnh ASD thường do di truyền, liên quan đến một số “gen” khác nhau nhưng chưa phát hiện được nguyên nhân. Yếu tố môi trường có thể đóng một vai trò, nhưng chưa được xác định rõ.
“Hiện nay, phạm vi chẩn đoán bao gồm sự giao tiếp và tương tác xã hội và các kiểu hành vi giới hạn và tính lặp lại. Các em bện tự kỷ thường thiếu cảm xúc giao tiếp. Các em không nhìn vào mắt người đối thoại, ngôn ngữ và phản ứng thiếu tương tác,” vị bác sĩ nhi khoa giải thích.
Cũng theo bà, các em ít phản ứng khi được gọi tên, quan tâm nhiều đến đồ vật hơn con người, thiếu quan tâm đến bạn bè.
Lãnh vực cốt lõi về xã hội và giao tiếp là người bị tự kỷ có mức độ đòi hỏi thấp hơn. Họ thiếu nhận thức và hành vi thích hợp về mặt xã hội. Họ cũng thiếu cho và nhận trong tương tác xã hội.
“Những khác biệt về hành vi và khác biệt về giao tiếp xã hội được nhận thấy ở trẻ em tự kỷ,” bà nói.
Diễn giả kế tiếp là cô Theresa Tạ, quản lý vùng cùa trung tâm RCOC, nói về các dịch vụ của trung tâm.
“Trẻ em khi bị nghi mắc bệnh tự kỷ, có thể tùy chọn hai chương trình. Một là từ sơ sinh đến ba tuổi và hai là từ ba tuổi trở lên. Khi con em chậm nói, không biết đi, không biết bò, không đứng, hay có những sự khác lạ khi giao tiếp, cha mẹ chỉ cần nghi ngờ là con em bị tự kỷ, là có thể tự liên lạc với chúng tôi,” cô Theresa nói.
“Trường hợp các em khi được hai tuổi rưỡi, chúng tôi sẽ giới thiệu qua học khu liên hệ để tham gia chương trình giáo dục đặc biệt khi đủ ba tuổi, theo tinh thần đạo luật Lanterman,” cô giải thích.
Cô Kim Điểu, chuyên viên tâm lý thuộc RCOC, trình bày tiếp theo về chương trình giáo dục đặc biệt.
“Chương trình này bắt nguồn từ đạo luật dành cho trẻ em khuyết tật ra đời năm 1975, tiếp theo là đạo luật dành cho chương trình giáo dục cá nhân khuyết tật (IDEA) mà năm 2004 trở thành chương trình giáo dục đặc biệt,” cô giải thích.
Những học sinh nào đủ điều kiện cho giáo dục đặc biệt?
“Con em bị nghi ngờ hay được chẩn đoán là tự kỷ, điếc, khiếm thị, rối loạn cảm xúc, suy giảm thính lực hay tổn thương thính giác. Thiếu năng lực trí tuệ, nhiều khuyết tật, rối loạn chỉnh hình, các rối loạn sức khỏe khác, khuyết tật học tập, khiếm khuyết về nói và ngôn ngữ, và chấn thương sọ não,” cô nói.
Cô Kim đưa ra hai thí dụ được coi là đủ điều kiện tham gia chương trình giáo dục đặc biệt.
“Khi khuyết tật gây ảnh hưởng xấu đến hiệu suất học tập của con em, tiêu chuẩn ‘IDEA’ phải được căn cứ để cứu xét. Con em cũng phải được xác định đủ điều kiện cho chương trình này để đáp ứng nhu cầu riêng của từng học sinh. Con em cũng được coi là đủ điều kiện nếu được chẩn đoán về phương diện y tế với kế hoạch điều trị,” cô nói.
Cô nhấn mạnh vai trò của phụ huynh trong việc bảo vệ quyền lợi con em.
“Phụ huynh đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của con em. Những kinh nghiệm và ý kiến của phụ huynh nên cho nhà trường biết. Ngoài ra phụ huynh và các em còn có nhiều quyền. Phụ huynh phải có tiếng nói, phải lên tiếng. Nhất là phải hiểu rõ trước khi ký bản IEP do học khu đề nghị thực hiện,” cô Kim nhắc nhở.
“Phụ huynh có thể yêu cầu xét lại hàng năm, hay khi bệnh trạng của con em trở nên xấu hơn, qua bản đề nghị đánh giá IEP của học khu. Riêng kết quả chương trình giáo dục đặc biệt, phụ huynh có thể yêu cầu cập nhật cứ ba năm một lần,” chuyên viên tâm lý kêu gọi.
Cô Anna Laakman, giám đốc giáo dục và đào tạo, và Tiến Sĩ Jeanne Anne Carriere, cùng thuộc trung tâm CAND, cho biết trung tâm này cung cấp nhiều dịch vụ, gồm chẩn đoán, trị liệu với các chuyên gia ngôn ngữ và hành vi, cũng như cho chương trình giáo dục đặc biệt, như cô Diana Bullman, hiện diện hôm nay.
Sau cùng là phần giải đáp thắc mắc của phụ huynh tham dự.
Đa số lúc đầu chưa quen, nhưng đến cuối buổi họp, phụ huynh tham gia đóng góp nhiều ý kiến.
Ông Ân Võ, 46 tuổi, cư dân Stanton, cùng vợ và con trai 4 tuổi tham dự, chia sẻ: “Lớp học hôm nay rất hữu ích. Chúng tôi sẽ tham dự hai lớp kế tiếp.”
Bà Madeleine Nguyễn, 39 tuổi, cư dân Garden Grove, cho biết: “Con trai tôi tính đến hôm nay được ba tuổi và ba ngày. Cháu Logan không được bình thường. Ở nhà thì chịu nói chuyện với người nhà, nhưng tới trường lại không muốn giao tiếp với ai.”
“Cháu nói không được, nhưng chạy suốt ngày không mệt!” bà mẹ nói.
Ban tổ chức nhắc nhở phụ huynh có con em bệnh tự kỷ nên tham gia hai lớp học kế tiếp để tìm hiểu các viết thư yêu cầu học khu đánh giá, và tự kỷ ảnh hưởng đến gia đình như thế nào. Các chuyên gia sẽ có mặt để giải đáp những thắc mắc của phụ huynh.
Mọi chi tiết, xin liên lạc Tiến Trần, thực tập viên của chương trình Kết Nối Gia Đình và Trường Học (FAST), tại điện thoại (949) 267-0495, hoặc email: [email protected].
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
