SACRAMENTO, California (NV) – Nhiều học giả cho biết vụ trục xuất hàng loạt mà Tổng Thống Đắc Cử Donald Trump hứa hẹn thực hiện có thể gây ra tác động kinh tế khủng khiếp ở California – có khả năng gây thiệt hại trực tiếp hàng trăm tỷ đô la cho nhiều ngành công nghiệp, bao gồm doanh nghiệp nhỏ, nông nghiệp, xây dựng, và chăm sóc trẻ em, báo mạng CalMatters viết ngày 26 Tháng Mười Một.
California phụ thuộc rất nhiều vào sức lao động của người nhập cư, cho dù họ là công dân Hoa Kỳ nhập tịch, có thị thực tạm thời, hoặc không có giấy tờ.
Theo dữ liệu Điều Tra Dân Số Hoa Kỳ mới nhất, hơn 10 triệu, hay 27% dân số California là người nhập cư. Khoảng 1/5 trong số đó được cho là không có giấy tờ, tính đến năm 2022, ước tính dao động từ 1.8 triệu người, theo Trung Tâm Nghiên Cứu Pew, đến 2.4 triệu, theo Viện Chính Sách Kinh Tế và Thuế Vụ Cánh Tả.
“Nếu những người nhập cư không có giấy tờ ‘biến mất,’ chúng ta sẽ mất 10% sản lượng của California,” ông Giovanni Peri, giáo sư kinh tế quốc tế tại đại học UC Davis, ước tính. “Chúng ta nói về hàng trăm tỷ đô la.”
Việc mất đi công nhân chỉ nói lên một phần tác động tài chính của việc trục xuất. Những người nhập cư không có giấy tờ cũng tạo sức mạnh cho nền kinh tế California trong vai trò là người tiêu dùng và người nộp thuế.
Đó là chưa nói đến tác động gián tiếp của việc trục xuất. Theo ông Manuel Pastor, giáo sư xã hội học, nghiên cứu về Hoa Kỳ và sắc tộc tại đại học USC, việc mất đi công nhân trong ngành xây dựng, nông nghiệp (gồm cả ngành công nghiệp rượu vang nổi tiếng thế giới của California), ngành khách sạn và ngành chăm sóc sức khỏe sẽ có tác động lan tỏa đến phần còn lại của tiểu bang.
Ông Pastor cho biết: “Đằng sau mỗi kỹ sư phần mềm là một đội quân bảo mẫu, nhân viên phục vụ thực phẩm và người làm vườn.”
Suốt thời gian tranh cử, ông Trump nói những người nhập cư “lấy mất” việc làm của người Mỹ da đen và gốc Hispanic. Không đúng. Dữ liệu liên bang cho thấy ngược lại, những người lao động da đen và gốc Hispanic nhập cư chủ yếu làm các loại công việc khác với những người sinh ra tại Mỹ.
Việc thay thế những người bị trục xuất có thể tốn kém. Ví dụ, trong ngành xây dựng, thu nhập trung bình hàng tuần của những người sinh ra ở Hoa Kỳ làm toàn thời gian, tính đến năm 2020 là $1,031 so với $786 cho những người nhập cư, theo phân tích của Cục Thống Kê Lao Động.
Ở California, mức lương trung vị mỗi giờ tính đến năm 2021 là $30/giờ cho người lao động gốc Mỹ so với $24/giờ cho người nhập cư hợp lệ và $16/giờ cho người nhập cư không giấy tờ, theo Cổng Dữ Liệu Người Nhập Cư California, một dự án của Equity Research tại đại học USC, do ông Paster quản trị.
Ngay cả khi ông Trump không thực hiện đầy đủ kế hoạch thì chỉ mối đe dọa trục xuất vẫn sẽ có tác động kinh tế, bà Maria Lemus, giám đốc điều hành Vision y Compromiso, một tổ chức cộng đồng quốc gia, cho biết.
“Sẽ có rất nhiều người không đi làm vì sợ bị bắt,” bà Lemus nói. “Người sử dụng lao động cũng sẽ phải gánh chịu hậu quả.”
Nếu một bộ phận dân cư phải lẩn trốn, họ sẽ kiếm ít tiền hơn và ít chi tiêu hơn, theo bà Lemus, con cái họ – có thể là công dân Hoa Kỳ – cũng không được đến trường.
Và những người nhập cư không giấy tờ không chỉ đóng góp sức lao động mà còn đóng góp đáng kể vào kho bạc của chính phủ. Theo một nghiên cứu quốc gia của Viện Chính Sách Kinh Tế và Thuế, năm 2022, họ đã nộp $8.5 tỷ tiền thuế địa phương và tiểu bang ở California. Việc trục xuất hàng loạt sẽ dẫn đến mất doanh thu, thuế tài sản, và thuế thu nhập do những người nhập cư đó đóng – bao gồm cả các chương trình mà họ chưa bao giờ rút ra được vì họ không thể tham gia, như trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp hoặc cho đến gần đây là Medi-Cal.
Chính quyền Trump cũng có thể nhắm mục tiêu các loại thị thực khác nhau, cho phép những người sinh ra ở nơi khác đến California để làm việc trên cánh đồng (visa H-2A) hoặc trong ngành công nghệ (visa H-1B).
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump đã nới lỏng các quy định cấp visa cho những người lao động tạm thời, như những người làm việc cho các doanh nghiệp do chính ông sở hữu, nhưng lại thắt chặt các quy định về cấp visa H-1B.
Chuẩn bị cho hậu quả
Ông Chris Iglesias, giám đốc điều hành Unity Council, một nhà phát triển nhà ở giá rẻ phi lợi nhuận và cung cấp dịch vụ xã hội cho hàng ngàn cư dân khu Fruitvale của Oakland, cho biết người dân ở đó cảnh tỉnh nhưng không hoảng sợ.
Ông Iglesias cho biết có “rất nhiều biện pháp đề phòng Trump” tại các tổ chức như của ông, phục vụ các cộng đồng thu nhập thấp và thiệt thòi gồm những người không có giấy tờ.
Mặc dù chính quyền của Tổng Thống Joe Biden cũng trục xuất người nhập cư, nhưng luận điệu của ông Trump lại khác. Ông gọi những người nhập cư không giấy tờ là tội phạm, “những người thô bạo,” và thậm chí là súc vật.
“Ông xây dựng toàn bộ chiến dịch trên việc phỉ báng người Latino và người nhập cư. Mọi người đã sẵn sàng,” ông Iglesias nói. “Họ biết điều này sẽ đến.”
Ông Iglesias cho biết nhiệm kỳ trước của ông Trump, cộng với đại dịch, đã củng cố mối liên kết trong cộng đồng, vốn đã tìm ra “những cách khác nhau để nuôi sống và cung cấp chỗ ở” cho các thành viên.
Ông cũng an tâm khi biết Oakland là một “thành phố trú ẩn” và trước những lời hứa mà giới chức tiểu bang đưa ra, gồm Thống Đốc Gavin Newsom và Bộ Trưởng Tư Pháp Rob Bonta, để chống lại chính quyền Trump.
Ông Newsom đã triệu tập một phiên họp đặc biệt để yêu cầu Quốc Hội tiểu bang tài trợ cho các vụ kiện chống lại chính quyền sắp tới. Ông Bonta nói với CalMatters rằng văn phòng ông đang chuẩn bị các khó khăn pháp lý đối với “một cuộc tấn công trực diện vào cộng đồng người nhập cư.”
Doanh nghiệp và ngành công nghiệp đang nói gì – hoặc không nói gì?
Đại diện doanh nghiệp và lao động của một số ngành có nhiều nguy cơ bị ảnh hưởng nhất đã từ chối phỏng vấn của CalMatters hoặc không có bình luận nào.
Họ gồm Hiệp Hội Nhà Hàng California, Napa Valley Vintners, Viện Rượu Vang, Hội Đồng Thương Mại Xây Dựng, và Hội Xây Cất California.
Ông A.J. Rossitto, giám đốc vận động của Hiệp Hội Khách Sạn và Nhà Nghỉ California, cho biết nhóm “không lường trước được tác động đáng kể đến hoạt động của khách sạn ở California vào thời điểm này.”
Nhiều doanh nghiệp nhỏ ở California cũng bị ảnh hưởng vì lệnh trục xuất.
Bà Carolina Martinez, giám đốc điều hành nhóm vận động doanh nghiệp nhỏ CAMEO Network, cho biết “các doanh nhân không giấy tờ vẫn phải nộp thuế và hỗ trợ nền kinh tế.”
Bà nói, những người Hispanic nhập cư bắt đầu kinh doanh với tỉ lệ gấp đôi những người Mỹ khác, đề cập đến một phân tích chính sách công gần đây của đại học UCLA về dữ liệu Điều Tra Dân Số Hoa Kỳ, cũng cho thấy những người nhập cư đã bắt đầu 36% doanh nghiệp ở Hoa Kỳ vào năm ngoái.
Cạnh những lo lắng về việc bị trục xuất, bà Martinez còn lo nguồn tài trợ của chính phủ giúp các doanh nghiệp nhỏ khởi nghiệp ngưng lại và hoạt động có thể bị sụt giảm.
“Các nhà lãnh đạo và những người ủng hộ doanh nghiệp cần lên tiếng hỗ trợ các khoản đầu tư đang có. Doanh nghiệp nhỏ là một vấn đề lưỡng đảng,” bà nói. (ĐG) [đ.d.]
