Tạp Ghi Quỳnh Giao
Trong tháng 7, chúng ta bâng khuâng khi thấy nhắc lại nhiều kỷ niệm về âm nhạc và điện ảnh.
Nói về âm nhạc, giới mộ điệu thể loại phổ thông hay nhạc “pop” nhớ lại một ca khúc trên giai điệu “Bossa Nova,” một kết hợp rất đẹp giữa nhạc Jazz của Mỹ và nhịp Samba của xứ Brazil. Ðó là bài “The Girl From Ipanema.” Xuất hiện đúng 50 năm trước, ca khúc này để lại một dấu ấn khó phai.
Trên đường phố ven biển miền Nam, nhạc sĩ Antonio Carlos Jobim rung động vì hình ảnh một thiếu nữ 17 có vẻ hoang dại vẫn thản nhiên bước ra bờ biển trước sự trầm trồ của mọi người. Ông sáng tác ca khúc “Cô Gái Từ Ipanema” và tiếng hát Astrud Gilberto đưa ca khúc lên đài danh vọng với nhiều giải thưởng. Bà Astrud Gilberto hát bằng tiếng Bồ Ðào Nha, với phong thái chừng mực đượm vẻ lạnh lùng mà làm người nghe tê tái.
Giai điệu rất đẹp của ca khúc là điều khiến người viết này để ý và từ đó cảm nhận được nét u uẩn mà rực rỡ màu sắc của xứ Brazil và cách phát âm bằng tiếng Bồ Ðào Nha. Nửa thế kỷ sau, những người yêu nhạc khó lãnh đạm khi bài “Cô Gái Từ Ipanema” được mừng sinh nhật thứ 50. Ấn bản gần đây của Diana Krall cũng là tuyệt tác, nàng vừa bình thản trình bày với đàn dương cầm trong nhịp tiết nhẹ nhàng của ban nhạc chứ không hề gào thét trên sân khấu.
Cùng với cô gái có nước da bánh mật đã làm thế giới nhún nhảy theo nhịp Bossa Nova, gần đây thế giới điện ảnh cũng nhắc đến điệp viên James Bond với cuốn phim đầu tiên được trình chiếu vào năm 1962. Ðó là phim “Dr. No,” mở màn cho nửa thế kỷ James Bond.
Nhắc đến sinh nhật thứ 50 của nhân vật James Bond, xuất hiện từ ngòi bút của nhà văn Ian Fleming, người ta nói đến hai chục tác phẩm điện ảnh và sáu tài tử đã thủ diễn vai trò điệp viên “Không Không Bảy.” Ngẫm lại thì một nhân vật hư cấu của tiểu thuyết giải trí mà gây cảm hứng cho điện ảnh và đem lại năm tỷ đô la cho các nhà sản xuất, điều ấy khiến chúng ta để ý và xem lại 19 cuốn phim được đài Encore trình chiếu mỗi ngày suốt trong tháng 7.
Ðang là người rảnh rỗi bất đắc dĩ, Quỳnh Giao tự an ủi với những cuốn phim trước đây mình vẫn thờ ơ. James Bond không chỉ để lại dấu ấn cho đời nhờ phong thái, tài năng và vẻ khinh miệt phụ nữ, phim ảnh về James Bond còn ảnh hưởng đến trang phục, đồng hồ hay cách uống rượu lái xe của đàn ông!
Nếu khán giả phái nữ vượt qua lằn ranh của tính phái thì có khi đọc ra vài chi tiết trong tiềm thức của các ông. Chính họ dựng lên và say mê nhân vật James Bond vì mặc cảm bất an và rất sợ trái cấm.
Vì bất an nên loại thiếu nữ cứ sẵn sàng sà vào vòng tay của chàng hiệp sĩ hào hoa, tức là các nàng James Bond Girls trong phim ảnh, thường là người ngớ ngẩn và nhẹ dạ. Bản năng chinh phục của các ông phải vẽ ra những đối tượng tầm thường như vậy để tự trấn an.
Nhưng cũng tựa như những đứa trẻ sợ ma nên làm bộ gan dạ huýt gió, các ông cũng thật sự hãi sợ khi gặp phải đối thủ phái nữ của James Bond. Mấy cô này có sắc đẹp tàn khốc và bản lĩnh ghê người khiến các ông thấy trái chín là lại sợ trái cấm. Vừa say mê vừa nơm nớp là phản ứng của trẻ thơ! “Em tàn ác lòng cũng thoa son phấn” là cách diễn tả của nhà thơ Ðinh Hùng về tâm lý của người đã bị khuất phục.
Cũng xin nói thêm rằng trong số tài tử thủ vai James Bond nổi tiếng nhất, Sean Connery vẫn xuất sắc hơn cả. Còn Roger Moore thì có cái nết vô duyên khó ai bằng với tài diễn xuất rất nhạt.
Nhưng thôi, nói về những sinh nhật đáng nhớ của nghệ thuật nước khác thì mình cũng nên tự hỏi rằng vào năm 1962 ấy, chúng ta có những kỷ niệm gì về nghệ thuật tại đất Sài Gòn yêu dấu?
Rất riêng tây, đấy là năm con bé Ðoan Trang được đưa từ ban thiếu nhi vào ban hát người lớn và xuất hiện với nghệ danh Quỳnh Giao. Nhiều người có thể ghi nhớ kỷ niệm ấy thì không còn nữa, như mẫu thân là Minh Trang, hay nhạc sĩ đã góp phần chọn cho cái tên trên sân khấu của người lớn, là Hoàng Trọng.
Nhắc đến Hoàng Trọng thì mình khó quên được kỷ niệm đã một thời làm chúng ta xúc động. Trong các ca khúc Hoàng Trọng sáng tác vào năm 1962, bài “Ngàn Thu Áo Tím” là tác phẩm phổ biến nhất và có lẽ để lại ấn tượng sâu xa nhất cho người nghe.
Nhịp điệu 3/4 chậm buồn của một bài luân vũ với lời từ khắc khoải thê thiết ở điệp khúc. Ca khúc mở đầu là một kỷ niệm dịu dàng:
“Ngày xưa xa xôi em rất yêu màu tím
Ngày xưa vô tư em sống trong trìu mến
Chiều xuống, áo tím thường thướt tha
Bước trên đường thắm hoa
Ngắm mây chiều lướt xa…”
“Từ khi yêu anh, anh bắt xa màu tím
Sầu thương cho em, mơ ước chưa kịp đến
Trời đã rét mướt cùng gió mưa
Khóc anh chiều tiễn đưa
Thế thôi tàn giấc mơ.”
Rồi điệp khúc mới âm vang trong tiếng nghẹn ngào:
“Anh xa xôi, bóng mưa giăng mờ lối,
Anh xa xôi, áo bay trong chiều rơi,
Anh xa xôi, áo ôm tim lẻ loi,
Tím lên khung trời nhớ nhung đầy vơi…”
Màu tím trong kỷ niệm đã thành một động từ nhuộm tím cả khung trời nhớ nhung. Khi nhớ lại hình ảnh đó của “Ngàn Thu Áo Tím,” người viết phải cám ơn lời từ của Vĩnh Phúc.
Lưu Vĩnh Phúc vừa là nhạc sinh, vừa là bạn của nhạc sĩ Hoàng Trọng. Chị hiện đang sinh sống tại Cali. Lời từ của chị đẹp như thơ. Chị đã viết lời cho rất nhiều ca khúc Hoàng Trọng. Nhạc sĩ Hoàng Trọng lúc sinh thời rất thích mầu xanh. Có thể kể hai ca khúc tiêu biểu như “Khúc Ca Mầu Xanh,” “Mộng Ðẹp Ngày Xanh.” Vĩnh Phúc thì lại yêu mầu tím, như đã viết ra trong hai ca khúc nổi tiếng “Ngàn Thu Áo Tím” và “Tôi Vẫn Yêu Hoa Mầu Tím.”
Nhắc đến phim ảnh và âm nhạc thì Hoàng Trọng cũng đã viết nhạc phẩm cho 12 cuốn phim của năm xưa, trong đó có “Người Tình Không Chân Dung” xuất hiện vào năm 1970.
Năm 1998, Quỳnh Giao thực hiện riêng đĩa nhạc thứ năm và đã lấy “Ngàn Thu Áo Tím” làm tựa đề. Quả thật là sau nửa thế kỷ, màu tím năm xưa vẫn chưa phai trong ký ức.
