Nguyễn Trang
Nếu nói là mông lung thì cũng chưa hẳn là đúng, bởi vì khi nhắc lại, nó luôn hiện ra đẹp đẽ, trong sáng như một bức tranh đã được chấm nút trong đầu, lưu giữ trong ký ức, mà một họa sĩ tài tình cũng không thể tô vẽ đẹp đến như vậy. Ðó là ký ức về lớp Ðệ Tam 1957 ở tỉnh của tôi, đã hệ lụy đến cuộc đời tôi không ít. Các chị học ban Toán, đếm trên năm ngón tay, vừa đẹp đẽ vừa học giỏi như nam sinh cùng lớp. Các anh, các chị học Ðệ Tam B năm đó là thần tượng tuổi học trò của tôi. Sau khi xong trung học đệ nhất cấp, tôi đã chọn ban B để được như các anh chị đó, cho oai, vì con gái cũng học được ban toán giỏi như bọn con trai vậy.
Ðó là điều ngây ngô của tôi lúc đó. Và chính cái tính muốn bắt chước thần tượng lớp Ðệ Tam 1957, mà hệ lụy cho tôi cả một đời. Tôi đã rớt tú tài nhất cũng vì môn toán. Càng học toán, tôi càng vất vả và càng dốt vì cái đầu ngu ngốc của tôi. Năm sau, tôi ăn ớt thêm một lần nữa về lý hóa!
Chính cái hệ lụy bắt chước theo thần tượng mà không lượng sức mình đã gẫy vỡ con đường học vấn của tôi. Và cũng chính cái đặc biệt của lớp Ðệ Tam 1957 đó, đưa đẩy tôi sau 55 năm, không quen biết trước, từ nửa vòng trái đất, qua điện thoại, đem chuyện xưa ra kể, anh cười: “Toán để ở cái đầu, văn chương để ở trái tim. Ðem văn chương để trên đầu mà đem toán để trong tim, thì hỏng thi là các chắc.”
Anh đã sống hai chế độ. Ðã mang cấp bậc khiêm nhường của hai chế độ. Anh đã thấy, đã nghe, và đã hiểu những gì anh chứng kiến. Chính vì thế, một người trí thức như vậy, anh đã có thái độ của một “tri nhân.” Anh về hưu non. Ðó là câu hỏi lớn nhất. Tôi chợt nhớ đến Dương Thu Hương và Bùi Tín. Nhờ đó, tôi nhớ bài học thời tiểu học: Người mù sờ voi. Tôi muốn nói về nhiều vấn đề, trong đó có quyền lực: “Nếu không là người trong khối siêu cường để quyết định vận mệnh của nhiều nước trên thế giới, thì phỏng đoán thiển cận, liệu có giống như người mù sờ voi chăng?”
Thế nên cái tựa đề “Mông lung,” nó không mông lung chút nào. Ðôi khi tưởng chừng như mông lung, nhưng nó lại là một dấu ấn, hệ lụy cho ta suốt cuộc đời.
