Sổ tay bầu cử
Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt
Mùa tranh cử sơ bộ vào Tòa Bạch Ốc đã đến rồi đi. Mùa tranh cử chung cuộc giữa Tổng Thống Barack Obama và đối thủ Cộng Hòa – chắc hẳn là Mitt Romney – sắp tới.
Bản đồ trên RealClearPolitics cho thấy các tiểu bang đông người Việt Nam đều “có chủ,” không có lý do gì để tranh giành.
Nhưng đa số người Mỹ gốc Việt chưa thấy một chút quảng cáo tranh cử nào trong mùa sơ bộ, và chắc hẳn sẽ không bao giờ thấy quảng cáo tranh cử tổng thống.
Tại sao vậy? Tại địa lý.
Người Việt tụ tập hầu hết ở những tiểu bang chưa có tranh cử sơ bộ. Hoặc nếu có tranh cử trong quá khứ thì cũng không mặn mà. Và sẽ không có tranh cử tổng thống hăng say lắm trong tương lai.
Quá nửa người Mỹ gốc Việt sống trong hai tiểu bang: California và Texas. Hai tiểu bang này đều chưa có bầu cử sơ bộ. Và cả hai tiểu bang này sẽ không ai tới tranh giành nhiều trong mùa tranh cử chung cuộc.
Ðó là tóm tắt. Còn chi tiết là như sau.
Người Việt Nam ở Mỹ có 1.5 triệu người, theo thống kê của U.S. Census. Trong số này, có 582,000 người ở California, và 211,000 người ở Texas. Cộng lại là hơn một nửa số người Việt Nam.
Theo sau đó, theo thứ hạng, là: Washington, Florida, Virginia.
California tới đầu tháng 6 mới bầu sơ bộ. Texas cuối tháng 5. Virginia đã bầu rồi nhưng Rick Santorum và Newt Gingrich bị trục trặc thủ tục không xuất hiện trên lá phiếu, chỉ có Romney với Ron Paul đấu tay đôi – nhưng Paul lại quyết định không tranh giành đó.
Tức là đã không có ai bỏ tiền vào quảng cáo trong những tiểu bang này trong vòng sơ bộ.
Trong vòng chung cuộc, tất cả các tiểu bang sẽ bỏ phiếu cùng ngày Thứ Ba đầu tiên tháng 11. Nhưng các ứng cử viên sẽ vẫn không quảng cáo nhiều ở những chỗ đông người Việt Nam.
Tại sao? Tại, nói theo kiểu người Bắc, “ngàm nào vào ngữ đấy cả rồi”. Có những tiểu bang đã nằm gọn trong túi một bên rồi, nên bên kia cũng không dư tiền tới mức bỏ tài nguyên vào tranh cử tại đó.
Một bản đồ tóm tắt các tiểu bang được đưa ra trên trang mạng RealClearPolitics. Có 12 tiểu bang chắc chắn Obama, 7 tiểu bang thiên về Obama. Tổng cộng 227 phiếu cử tri đoàn. Có 17 tiểu bang chắc chắn Romney, 4 tiểu bang thiên về Romney. Tổng cộng 170 phiếu cử tri đoàn. Ở giữa là 11 tiểu bang gọi là “toss up” và hầu hết nỗ lực tranh cử sẽ diễn ra trong 11 tiểu bang đó.
California trước sau gì cũng bầu cho Obama. Texas trước sau gì cũng bầu cho Cộng Hòa. Nên cả hai bên không thấy lý do gì phải tranh cử.
Hạng 3 đông người Việt là Washington: Trước sau gì cũng bầu cho Obama.
Phải xuống tới hạng 4 hạng 5, mới có 2 tiểu bang còn tranh giành: Florida và Virginia. Hai tiểu bang này cộng lại có 112,000 người Việt Nam – ít hơn ở quận Cam, ít hơn ở San Jose.
Nói chung là phần trăm người Việt Nam có cơ hội chứng kiến những cuộc chiến quảng cáo truyền hình giữa hai ứng cử viên tổng thống, là rất thấp.
Thua ngay sân nhà? Don’t care!
Ứng cử viên Mitt Romney sẽ gần như chắc chắn thua Tổng Thống Barack Obama tại tiểu bang nhà của mình. Và ông không quan tâm!
Romney là cựu thống đốc tiểu bang Massachusetts. Tất cả các thăm dò đều cho thấy ông đang thua đậm Obama tại tiểu bang đó.
Ðây là một điều rất lạ. Thường thì người ra ứng cử tổng thống người ta tin chắc là sẽ thắng trên tiểu bang nhà. Sau đó sẽ tranh cử để thắng thêm ở chỗ khác, kiếm thêm phiếu. Ngay cả khi Walter Mondale thua đậm Ronald Reagan năm 1984, ông vẫn thắng tiểu bang nhà Minnesota.
Chính vì vậy mà ứng cử viên đến từ các tiểu bang lớn thường hay được lợi thế. Như Reagan đến từ California, George Bush (cả cha lẫn con) đến từ Texas, Obama đến từ Illinois.
Nhưng năm nay, không những ai cũng nghĩ Romney sẽ thua ở Massachusetts, mà cũng không ai quan tâm. Chính ông cũng không màng.
Tiểu bang này – là tiểu bang nhà của dòng họ Kennedy – xưa nay luôn luôn bầu cho ứng cử viên Dân Chủ. Hầu như tất cả các chức vụ khác tại đây cũng đều vào tay Dân Chủ.
Trường hợp Romney đắc cử thống đốc là một ngoại lệ hiếm hoi. Và ông cũng chỉ thắng khi ông thuyết phục cử tri ở đó rằng, theo lời ông, ông “không phải người Cộng Hòa bảo thủ”.
Ông ủng hộ quyền của người đồng tính. Ông không ngăn chặn phá thai. Ông ký đạo luật y tế toàn dân – nay đối thủ ông gọi nó là Romneycare – là mẫu cho luật liên bang, Obamacare.
Bây giờ thì hết rồi. Ðể thắng trong đảng Cộng Hòa, ông đã đổi ý. Hết quyền đồng tính. Hết quyền phá thai. Tha hồ bắn súng. Chối bỏ luôn y tế toàn dân.
Romney đã sẵn sàng “thí” con cờ Massachusetts để bắt những con cờ khác cao hơn: Arizona, Texas, miền Nam Hoa Kỳ.
Cho nên có ai thắc mắc tại sao Romney lại để cho mình thua ngay trên tiểu bang nhà thì Romney sẽ trả lời: Don’t care!
