ORANGE COUNTY, California (NV) – Một độc giả ở Davis, California, mới đây hỏi trang báo mạng Marketplace rằng ly hôn ảnh hưởng đến kinh tế và giá nhà như thế nào. Ông cho biết trong khu phố của mình, ít nhất bốn gia đình có con nhỏ phải duy trì hai chỗ ở trong cùng thành phố để cha mẹ thay phiên chăm con.
Tác động của ly hôn đối với tài chính gia đình là điều giới nghiên cứu ghi nhận khá rõ. Ly hôn có thể làm thu nhập hộ gia đình giảm, đặc biệt đối với phụ nữ. Một nghiên cứu của các chuyên gia thuộc Đại Học Michigan và Đại Học Boston cho thấy phụ nữ thường phải tăng giờ làm sau ly hôn.
Tuy nhiên, riêng tác động của ly hôn đối với thị trường nhà ở lại chưa có nhiều nghiên cứu trên phương diện kinh tế.
Ông Anthony Orlando, phó giáo sư tài chính, địa ốc và luật tại California State Polytechnic University ở Pomona, cho biết các bằng chứng hiện có cho thấy ly hôn có thể làm giảm tỷ lệ sở hữu nhà. Ông viện dẫn một nghiên cứu tại Đan Mạch năm 2019, trong đó các nhà nghiên cứu dùng mô hình để dự đoán mối liên hệ giữa ly hôn và tỉ lệ sở hữu nhà.
“Khi ly hôn xảy ra, tài sản hoặc giá trị tài sản ròng thường giảm mạnh, vì hai bên phải chia tài sản và phải trả thêm các chi phí liên quan đến ly hôn, như tiền luật sư,” ông Orlando nói. “Những yếu tố đó thường làm giảm điều kiện sở hữu nhà.”
Theo ông, sau ly hôn, một người thường chỉ còn dựa vào thu nhập của chính mình thay vì có thêm thu nhập của vợ hoặc chồng. Rủi ro tài chính vì vậy lớn hơn, và việc trả tiền vay mua nhà hằng tháng cũng khó hơn.
Ông Orlando cho biết hiện chưa có nhiều nghiên cứu sâu về tác động trực tiếp của ly hôn đối với giá nhà. Tuy nhiên, nếu ly hôn làm giảm nhu cầu sở hữu nhà, thị trường về lý thuyết có thể chịu thêm áp lực giảm giá.
Mối quan hệ này cũng đi theo chiều ngược lại. Không chỉ ly hôn ảnh hưởng đến nhà ở, mà chính thị trường nhà ở cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định ly hôn.
“Nếu giá nhà tăng mạnh, có một số bằng chứng cho thấy tỉ lệ ly hôn trong nhóm chủ nhà thật ra lại giảm,” ông Orlando nói. “Lý do là khi giá nhà tăng, áp lực tài chính giảm bớt. Cặp vợ chồng lúc đó đang sở hữu một căn nhà có giá trị cao hơn.”
Giá thuê nhà tăng cũng có thể khiến nhiều cặp vợ chồng chần chừ. Khi giá nhà tăng, tiền thuê nhà thường tăng theo. Một người đang nghĩ đến ly hôn có thể phải cân nhắc lại nếu việc ra ở riêng đồng nghĩa với khoản thuê nhà quá cao. Trong trường hợp đó, ly hôn không còn là lựa chọn dễ thực hiện về mặt tài chính.
Không chỉ thị trường nhà ở, tình hình kinh tế nói chung cũng có ảnh hưởng tới quyết định ly hôn.
“Khi kinh tế mạnh, tỉ lệ ly hôn thường cao hơn. Khi kinh tế yếu hoặc rơi vào suy thoái, tỉ lệ ly hôn thường thấp hơn,” ông David Reiss, giáo sư luật tại Đại Học Cornell, người nghiên cứu chính sách nhà ở, cho biết.
Theo ông Reiss, trong giai đoạn kinh tế khó khăn, nhiều gia đình không dễ tách ra thành hai hộ riêng. Có người mắc kẹt với căn nhà có giá trị thấp hơn khoản nợ vay mua nhà, có người chịu áp lực tài chính quá lớn để trả tiền luật sư, thuê nhà riêng hoặc mua chỗ ở mới. Vì vậy, ly hôn có thể trở thành một quyết định khó thực hiện về mặt tài chính, ngay cả khi quan hệ hôn nhân không còn tốt đẹp.
Ông Reiss nói trong đời sống hằng ngày, nhiều người thường nghĩ tình yêu, sự chán ghét hay quan hệ vợ chồng là chuyện riêng của mỗi cá nhân. Nhưng nhìn rộng hơn, kinh tế tác động rất mạnh đến các lựa chọn cá nhân, kể cả chuyện kết hôn và ly hôn. (Ng.Tr) [T.C.]
