Nguyễn Văn Khanh
Không chỉ một lần mà tới năm bảy lần, các viên chức đặc trách tình báo quân sự Hoa Kỳ biết Thượng Sĩ Bowe Bargdahl bị Taliban giam giữ ở đâu, trong đó “có những lần tin tức chúng tôi có được còn cho hay có bao nhiêu đứa được cắt cử canh gác anh ta,” dựa theo những nguồn tin được tiết lộ từ thủ đô Washington D.C.
Cuối cùng, tất cả các sĩ quan đặc trách những đơn vị đặc biệt chuyên cứu binh sĩ Mỹ không may lọt vào tay địch quân đều đồng ý với nhau ở một điều: những cuộc hành quân giải cứu quá nguy hiểm, số binh sĩ thương vong chẳng phải là nhỏ. Quan trọng hơn nữa: liệu có đáng để hy sinh, cứu người mà ngay chính phần đông đồng đội của anh ta đều nghĩ rằng anh ta là kẻ đào ngũ hay không?
Trung Sĩ Bowe Bergdahl ngồi trong chiếc xe ở miền Ðông Afghanistan chờ được Taliban trao trả cho Mỹ. (Hình: AP Photo/Voice Of Jihad Website via AP video, File)
Tin tức liên quan đến anh quân nhân mới được trả tự do hôm Thứ Bảy tuần trước – sau khi chính phủ Hoa Kỳ đồng ý đổi 5 tên khủng bố từng giữ các vai trò quan trọng trong hệ thống điều hành của Taliban – vẫn tiếp tục là tin hàng đầu của nước Mỹ trong những ngày vừa qua. Một số đồng đội của anh đã công khai lên tiếng bày tỏ ý nghĩ của họ đối với người mới được trao trả lại cho quân đội, và tất cả những gì được giới truyền thông phổ biến đều có chung nội dung bất lợi cho anh quân nhân mới 28 tuổi: anh ta đào ngũ, hay ít tệ hơn, anh ta quyết định rời khỏi doanh trại mà không nêu lý do.
Câu chuyện khởi đầu lúc sáng sớm hôm 30 Tháng Sáu 2009, khi các quân nhân trong đơn vị thấy Bowe Bergdahl không xuất hiện trong buổi điểm danh hàng ngày. Một trong những quân nhân có tên là Nathan Bethea viết trên tờ The Daily Beast rằng tức khắc các binh sĩ trong đơn vị chạy vào chỗ anh Bowe Bergdahl vẫn nằm ngủ nhưng cũng không thấy đương sự, “nhưng thấy súng, mũ, áo giáp vẫn còn để rất ngăn nắp, chỉ mất mỗi cái địa bàn.” Lúc đó, “anh em trong đơn vị mới nhớ lại là Bowe từng nói anh ta muốn đi bộ từ Afghanistan sang Ấn Ðộ” và mọi người nghĩ ngay “anh này đào ngũ rồi.” Ðoán là như thế, nhưng mọi người vẫn tuân theo chỉ thị của cấp trên, cấp tốc chia nhau thành nhiều toán đi tìm người đồng đội, “nếu tôi nhớ không lầm thì trong 3 tháng sau đó có 8 quân nhân trong đơn vị chết trong công tác đi tìm anh ta,” ông Bethea kể tiếp.
Tin Bowe Bergdahl mất tích và kế đến là tin anh binh sĩ này lọt vào tay Taliban là điều được đồn thổi khá nhanh, trong lúc Bộ Tư Lệnh Chiến Trường Afghanistan cho mở cuộc điều tra để tìm hiểu sự thật, vì “anh ta là binh sĩ Mỹ đầu tiên bị địch quân bắt giữ,” theo những viên chức của Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ. Một trong những nguồn tin này có nói cuộc điều tra “có cả nhân viên từ bên Mỹ sang làm việc” không đem lại kết quả nào rõ rệt, “chỉ có thể đoán anh ta đi ra khỏi hàng rào doanh trại” do đó, “về mặt giấy tờ, anh ta được xếp vào danh sách quân nhân mất tích, bị địch quân bắt giữ làm tù binh,” tức vẫn được lên lon đúng ngày đúng tháng, và được truy lãnh tất cả số tiền lương trong thời gian bị địch quân cầm tù. Trích dẫn một nguồn tin không nêu danh tánh, hãng thông tấn AP cho biết viên chức quốc phòng này nói là “chúng tôi biết cả chuyện có binh sĩ chết trong những cuộc hành quân tìm kiếm anh ta.”
Không tìm thấy Bowe Bergdahl nhưng không có nghĩa là không có tin tức hay dấu vết gì về anh quân nhân bị Tliban cầm giữ làm tù binh. Các viên chức hành pháp xác nhận trong một thời gian khá dài, tình báo quân sự Mỹ nhận được rất nhiều tin “rất đáng tin cậy” cho biết địa điểm anh này bị giam giữ, kể cả chuyện bị chúng đưa từ Afghanistan sang Pakistan. Bên cạnh những tin tình báo thu thập được, quân đội Hoa Kỳ còn sử dụng cả máy bay không người lái và vệ tinh để theo dõi hoạt động của nhóm được nói là giữ trách nhiệm canh gác Bowe Bergdahl.
Dù vậy, câu hỏi còn lại vẫn là tại sao Bowe Bergdahl lại trốn trại? Có phải vì anh ta bất mãn với cuộc chiến hay vì anh ta có ý đồ gì đó? “Ðây là điều chính chúng tôi cũng thắc mắc, đặt ra rất nhiều lần, mà không có câu trả lời,” một sĩ quan từng làm việc trong ngành an ninh ở chiến trường Afghanistan nói với nhật báo The Washington Times. Vị sĩ quan này cho biết thêm “đó cũng là câu hỏi sẽ được đặt ra với Bowe Bergdahl, vì cũng như tất cả mọi người, chính chúng tôi cũng muốn biết câu trả lời, muốn biết tại sao anh ta lại bị địch quân bắt giữ.”
Trong thời gian chờ đợi có được câu trả lời rõ rệt, hành pháp Hoa Kỳ vẫn lên tiếng cho rằng quyết định trao đổi tù binh để cứu Bowe Bergdahl là điều hợp lý, hay “là điều rất đúng” như lời ông phát ngôn viên Jay Carney của Tòa Bạch Ốc. Trước câu hỏi có phải Thượng Sĩ Bergdahl là một quân nhân đào ngũ hay không, ông Carney nói rằng “trong tình huống có một quân nhân Hoa Kỳ bị bắt giữ làm tù binh, chuyện trao đổi để cứu người quân nhân đó là điều hoàn toàn đúng. Nước Mỹ không bao giờ quên những binh sĩ bị địch quân cầm tù.” Ông Tổng Trưởng Quốc Phòng Chuck Hagel cũng đưa ra phát biểu tương tự, kêu gọi mọi người đừng vội kết luận về chuyện anh Bergdahl, chờ đợi cho đến khi có kết quả của cuộc điều tra.
Giả sử cuộc điều tra kết thúc với kết quả anh này đào ngũ, chuyện gì sẽ xảy ra? Trên nguyên tắc, anh quân nhân này sẽ bị đưa ra tòa quân sự xét xử, nhưng theo lời một cựu thẩm phán tòa quân sự Mỹ là ông Greg Rincley, chính phủ đã bỏ ra quá nhiều công sức để cứu anh ta, “nên tôi không nghĩ là anh ta sẽ bị đưa ra xét xử.” Ông Rincley nhắc lại trong 5 năm qua Bowe Bergdahl được lên lon cả thảy 2 lần, và trên nguyên tắc, tháng tới sẽ được thăng thượng sĩ nhất, vì thế ông dự đoán giải pháp đẹp nhất là quân đội “sẽ cho anh ta giải ngũ vì lý do sức khỏe.”
