Nguyễn Văn Khanh
“Tôi thấy rõ ràng nhà cầm quyền Syria đã đi quá xa, vượt lằn ranh ‘red line’ mà tổng thống đã đặt ra, tôi tin rằng đã đến lúc chúng ta phải có hành động cụ thể như chính tổng thống đã nói”, Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa John McCain trình bày trong cuộc họp báo chiều hôm qua ở thềm Thượng Viện. Tay cầm lá thư Tòa Bạch Ốc mới gửi sang cách đó vài giờ đồng hồ, ông McCain cho biết giải pháp Washington phải làm bao gồm nhiều điểm, từ “lập khu vực cấm bay”, đến “trợ giúp võ khí” cho lực lượng nhân dân nổi dậy đang chiến đấu để lật đổ chính phủ Bashar Al-Assad.
Bộ trưởng quốc phòng Mỹ, ông Chuck Hagel nói Syria có sử dụng vũ khí hóa học, nhưng ở mức độ thấp, tại cuộc họp báo ở Abu Dhabi, United Arab Emirates, hôm Thứ Năm, 25 Tháng Tư. (Hình: AP Photo/Jim Watson, Pool)
Lá thư gửi từ Tòa Bạch Ốc cho các vị nghị sĩ Mỹ là đề tài được nói đến ở thủ đô Washington D.C. trong suốt 36 giờ qua. Với lời lẽ rất thận trọng, thư cho hay tin tức tình báo Hoa Kỳ xác nhận chính quyền Damascus sử dụng võ khí hóa học “ở mức độ nhỏ” trong những cuộc giao tranh với lực lượng nổi dậy, ghi rõ chất độc giết người là chất sarin. Như vậy sau Pháp, Anh và Israel, Hoa Kỳ là nước thứ tư xác nhận chuyện võ khí hóa học đã được quân đội Syria sử dụng, khiến mọi người nhớ lại lời phát biểu cứng rắn Tổng Thống Barack Obama đã nói vài tháng trước đây mang nội dung cảnh báo Damascus rằng nước Mỹ sẽ không ngồi yên nếu Syria dùng võ khí hóa học.
Với bằng chứng đang có trong tay, Washington sẽ làm gì?
“Chúng ta phải thật thận trọng” là điều những viên chức thuộc Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia nói với báo chí ngay sau khi lá thư gửi cho Quốc Hội được công bố, nhắc lại chuyện hồi 2003 Tổng Thống George W. Bush từng dựa vào những tài liệu tình báo để mở cuộc chiến Iraq, sau đó mới biết các tin tình báo ông được báo cáo không đúng với sự thật. “Ðương nhiên chúng ta đều muốn ông Al-Assad phải ra đi, chính tổng thống cũng nhiều lần nói đến điều này, nhưng phải rất thận trọng” giải thích thêm “tin tình báo là một chuyện, thực tế thế nào là điều chúng ta phải biết rất rõ trước khi tổng thống quyết định bước kế tiếp đối với Syria”, với cuộc chiến kéo dài đã hơn 2 năm giết chết ít nhất 70,000 người.
Ngay từ những ngày đầu của cuộc chiến đòi dân chủ do chính người dân Syria khởi xướng, Tổng Thống Obama đã lắc đầu với những đề nghị của Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia về kế hoạch “tham dự trực tiếp”. Tin từ Tòa Bạch Ốc cho biết không chỉ lắc đầu với những đề nghị đến từ lập pháp, “Tổng thống cũng không chấp nhận các ý kiến của những nhân vật thân cận và quan trọng nhất trong chính phủ”, trong đó có ý kiến của bà Ngoại Trưởng Hillary Clinton và ông Tổng Trưởng Quốc Phòng Leon Panetta. Giới thạo tin tại Washington cho biết “cả bà Clinton lẫn ông Panetta đều muốn giúp võ khí cho lực lượng nổi dậy nhưng Tổng Thống Obama không ủng hộ, đưa ra 2 lý do: Thứ nhất không biết rõ thành phần lãnh đạo nổi dậy của Syria là những ai, thứ nhì là ông lo ngại võ khí do Hoa Kỳ cung cấp sẽ lọt vào tay nhóm Hồi Giáo quá khích, có thể có liên hệ đến khủng bố al-queda”.
Quyết định của Tổng Thống Obama đã tạo nhiều tranh cãi ở Thượng lẫn Hạ Viện, nhiều vị dân cử Cộng Hòa lẫn Dân Chủ đều lên tiếng cho rằng chỉ vì Washington không can dự trực tiếp vào Syria nên ông Al-Assad có cơ hội tiếp tục nắm quyền, tiếp tục hành động tàn ác đối với người dân. Trong thông cáo mới đưa ra, ông Chủ Tịch Hạ Viện John Boehner tin rằng đã đến lúc tổng thống phải có quyết định cứng rắn hơn đối với chính quyền Al-Assad, “phải nói chuyện với Quốc Hội và với người dân Hoa Kỳ về những biện pháp cần làm để chấm dứt chế độ độc đoán ở Damascus”.
Ðề nghị của ông chủ tịch Hạ Viện được sự tán đồng của bà Nghị Sĩ Dianne Feinstein, một trong những đồng minh chính trị của Tổng Thống Obama. Bà chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện tin “Damascus đã vượt qua giới hạn Tổng Thống Obama vạch ra”, cần phải “có biện pháp cấp thời để ngăn chận, không để Al-Assad đi xa hơn nữa”. Không chỉ gây áp lực với Tòa Bạch Ốc, bà Feinstein còn yêu cầu cộng đồng thế giới cùng làm việc chung, đừng quên Al-Assad “có cả một kho vũ khí hóa học rất lớn”.
Cho đến chiều Thứ Sáu, hành pháp vẫn chưa chính thức trả lời đòi hỏi của lập pháp, dù cho biết “tất cả các giải pháp đối với Syria vẫn được đặt trên bàn của tổng thống” và Washington “vẫn làm việc rất chặt chẽ với các đồng minh”. Nói chuyện trước các đại diện NATO, Ngoại Trưởng John Kerry cũng không nói những biện pháp nào đang được Hoa Kỳ cân nhắc, chỉ tuyên bố rằng cộng đồng thế giới “thận trọng, cùng nhau nghĩ những gì NATO phải làm để bảo vệ an ninh cho các nước đồng minh trước những đe dọa đến Syria, kể cả đe dọa sử dụng võ khí hóa học”.
Một viên chức thân cận với Tổng Thống Obama tiết lộ trong một buổi phúc trình an ninh tuần này, tổng thống được thông báo rằng có nhiều khả năng võ khí hóa học được chính phủ Al-Assad sử dụng trước, sau đó lực lượng nổi dậy cũng dùng loại võ khí này để trả đũa. Cũng theo viên chức này, “Tổng thống chỉ thị phải thu thập thêm chứng cớ và chờ đến khi Liên Hiệp Quốc kết thúc cuộc điều tra” lúc đó ông mới có quyết định phải làm gì.
Quyết định của Tổng Thống Obama được Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ Bill Nelson của tiểu bang Florida ủng hộ. “Tôi hoàn toàn đồng ý là ông Al-Assad phải ra đi, nhưng tôi nghĩ Hoa Kỳ không vội can dự trực tiếp vào Syria, chúng ta nên chờ cho khi có tin tức chắc chắn về chuyện chính quyền Syria dùng võ khí hóa học, sau đó hẵng tìm giải pháp hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho thành phần chống đối”.
