Nguyễn Văn Khanh
Chuyện đồn đãi ở thủ đô cho biết cuối tháng rồi, một số thành viên nòng cốt của đảng Cộng Hòa gặp nhau tại Washington D.C. để bàn thảo những điều cần làm trong thời gian sắp tới trước khi cuộc tranh luận đầu tiên diễn ra vào đầu Tháng Tám tại Cleveland, Ohio.
Trong cuộc thảo luận quan trọng này, đề tài tạo sôi nổi nhất chẳng phải là chuyện ai sẽ về đầu cuộc đua vòng sơ bộ, mà chính là chuyện ông tỷ phú Donald Trump tuyên bố “linh tinh,” tạo ảnh hưởng xấu cho đảng đối với cử tri và làm mất tình đoàn kết giữa những ứng cử viên với nhau, trong lúc mọi người đều hy vọng sẽ thành công, lấy lại Tòa Bạch Ốc từ tay đảng Dân Chủ.
Theo lời kể của một người có mặt trong cuộc họp, “Chúng tôi tin 100% ông Trump chẳng bao giờ được đảng đề cử, và điều đáng sợ nhất là những lời tuyên bố phản cảm của ông sẽ gây trở ngại cho những ứng cử viên sáng giá khác, điển hình là những phát biểu ông đưa ra về tập thể di dân Mexico, gọi họ là bọn đầu trộm đuôi cướp, trong lúc chính ông ta biết rõ nếu muốn chiến thắng, đảng cần từng lá phiếu một trong cuộc tranh cử cam go hơn tất cả những cuộc tranh cử đã diễn ra.”
Những lời than trách đó không chỉ xảy ra ở Washington D.C. mà ở hầu như khắp mọi nơi. Một thành viên Cộng Hòa ở Iowa than ông Trump “đúng là thằng cha hại bạn,” một người khác đang giữ vai trò nòng cốt ở South Carolina gọi ông tỷ phú nổi tiếng của nước Mỹ là người “chỉ biết nói sùi bọt mép cho sướng mồm,” không nghĩ đến hậu quả bất lợi mà đảng Cộng Hòa sẽ phải tìm cách giải quyết, một người nữa kể lại từng được ông Trump mời tham gia trong ban cố vấn tranh cử “nhưng tôi lắc đầu, vì thấy ông ta không thể làm chính trị được.” Nhân vật này nói thêm “người làm chính trị phải là người nghiêm chỉnh, rất tiếc ông Trump chưa có được thái độ nghiêm chỉnh đó.”
Chữ “nghiêm chỉnh” cũng là chữ được ông cựu phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Ari Fleischer dùng để nói về ông Trump. Từng làm việc dưới thời Tổng Thống George W, Bush, hồi 2012 ông Fleicher được mời tham gia toán soạn thảo kế hoạch hành động giúp đảng chiếm khối đa số ở Quốc Hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2014 và lấy ghế tổng thống ở cuộc bầu cử 2016, trong đó có kế hoạch “phải đến gần với các cộng đồng thiểu số, tập thể nữ cử tri và giới trẻ,” là 3 tập thể cử tri đã ủng hộ đảng Dân Chủ trong các cuộc bầu cử tổng thống 2008 và 2012. Ông Fleicher cho rằng “thái độ thiếu nghiêm chỉnh, lời lẽ thiếu trách nhiệm của ông Trump không chỉ gây khó khăn cho những ứng cử viên khác, mà còn tạo tiếng xấu hay ít nhất cũng gây nên hiểu lầm cho đảng.”
Không chỉ dùng những lời lẽ nặng nề để chỉ trích tập thể di dân, ông Trump cũng chẳng ngại ngần lên tiếng chê bai các ứng cử viên Cộng Hòa đang là đối thủ của ông, chẳng hạn như chê bai các ông Ted Cruz, Rand Paul “thuộc nhóm người chỉ nói chứ không có làm,” chê bai bà Carly Fiorina “không biết làm việc,” đưa dẫn chứng “từng bị (đại công ty) HP sa thải” đồng thời “thua đậm” khi ra tranh cử thượng nghị sĩ ở tiểu bang California. Ông Trump cũng không ngớt lời chê trách ông Jeb Bush, mỉa mai gọi ông cựu thống đốc Florida là con người “có bộ mặt thảm sầu,” “chẳng biết phải ứng xử thế nào khi gặp khó khăn,” và gọi Thượng Nghị Sĩ Marco Rubio là người “đeo đuổi chính sách yếu đuối” chỉ vì ông Rubio muốn giải quyết tình trạng di trú cho 11 triệu người đang cư ngụ bất hợp pháp ở Mỹ.
Theo chiến lược gia Mark O’Connell, những lời chỉ trích được ông Trump đưa ra để nói về người cùng đảng “cho mọi người thấy ông ta sẽ không theo đúng luật chơi, sẵn sàng tung những cú đòn bẩn để hạ đối phương, không cần biết người ông ta tung đòn là ai.” Ông O’Connell nhắc lại quy luật căn bản “là không được đánh gục người trong nhà” nhưng “với ông Trump thì khác, ông ta sẵn sàng giương vây đánh ngay những người bạn y như đánh quân thù.” Chiến thuật đánh đấm này “chưa chắc giúp ông ta thành công, nhưng chắc chắn người cùng đảng sẽ gãy càng sứt gọng.”
Thành công thì chưa biết, nhưng những gì ông Trump đang làm đã tạo được sự chú ý của nhiều người. Kết quả những cuộc thăm dò toàn quốc vừa mới công bố trong tuần này cho thấy ông Trump đứng thứ 8 trong số 14 chính trị gia Cộng Hòa đã tuyên bố tranh cử tổng thống, và đang đứng thứ nhì ở New Hampshire, đứng thứ 3 ở South Carolina và Nevada, là những tiểu bang sẽ tổ chức bầu sơ bộ vào đầu năm tới. Chiến lược gia Ron Bonjean e ngại “nếu kết quả này không thay đổi trong 60 ngày tới, có thể ông Trump sẽ là người được chú ý đến nhiều nhất khi đảng Cộng Hòa tổ chức cuộc tranh luận đầu tiên.” Cuộc tranh luận này được đài FOX thực hiện với quy định chỉ có 10 người dẫn đầu các cuộc thăm dò toàn quốc mới được mời tham gia.
Ông Fleicher xem chuyện ông Trump được dân chúng Hoa Kỳ chú ý là chuyện “chẳng có gì phải lo,” nêu thí dụ “đang lái xe thấy có tai nạn thì mọi người lái chậm lại ngó xem, sau đó lại đạp ga đi tiếp.” Nhưng ông Corey Lewandowski, người điều hành Ủy Ban Vận Ðộng cho tỷ phú Donald Trump, cảnh báo “chúng tôi sẽ không thay đổi chiến thuật, sẽ tiếp tục tấn công và sẽ đi tới đích.” Ðích đó là “ông Trump sẽ đại diện cho đảng Cộng Hòa tranh chức tổng thống, và ông sẽ là người cử tri toàn quốc tin tưởng, giao phó trách nhiệm lãnh đạo quốc gia.”
Ông Lewandowski nói thêm “nước Mỹ cần một nhà lãnh đạo dám nói sự thật,” người luôn luôn làm điều đó “chính là ông Trump.”
