HÀ TƯỜNG CÁT / Người Việt
Thái Lan là quốc gia hòa bình không có chiến tranh từ nhiều thế kỷ, nhưng hiện nay an ninh bị đe dọa bởi nạn khủng bố và vụ nổi dậy đòi ly khai của dân thiểu số Hồi Giáo ở miền Nam.
Hành động khủng bố mới nhất là vụ nổ bom tại ngôi đền Erawan ở trung tâm thủ đô Bangkok đêm hôm 17/8 làm 20 người chết và 125 người bị thương trong đó đa số là du khách người Hoa đến từ khắp nơi ở Á Châu. Qua một tuần lễ. nhà chức trách vẫn chưa biết nguyên nhân của hành động nổ bom và chưa tìm ra thủ phạm.
Tấm bảng điện tử đăt bên một đường phố thủ đô Bangkok với hình phác họa chân dung của nghi can và loan báo tiền thưởng 1 triệu baht ($28,000) cho ai cung cấp được thông tin giúp bắt giữ đương sự. (Hình: Jerome Taylor/AFP/Getty Images)
Tư lệnh cảnh sát quốc gia, tướng Somyot Poompunmuang, nói với tờ nhật báo Bangkok Post hôm Chủ Nhật rằng cảnh sát đã xác định được “một nhóm nghi can”. Tuy nhiên ông từ chối không cho biết thêm chi tiết cũng như không có nhận định đó là người Thái hay nước ngoài. Ông nhìn nhận cuộc điều tra tiến hành chậm chạp, không phải do khả năng của cảnh sát mà vì trang bị kỹ thuật lỗi thời. Bangkok có khoảng 50,000 máy thu hình kiểm soát an ninh CCTV (close-circuit television) đặt ở khắp nơi, nhưng tướng Somyot phàn nàn là có khi trên một đường phố gắn 20 máy thì tới 15 cái hỏng.
Ông giải thích thêm là Thái Lan không cho phép bất cứ một nhân viên nước ngoài nào tham gia vào cuộc điều tra, và cho rằng nếu có dân ngoại quốc tham dự vào vụ khủng bố thì điều ấy cũng chưa có nghĩa rằng đây là hành động của một mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia. Theo tướng Somyot, những thủ phạm có thể có nhiều quan điểm khác nhau và không nhất thiết phải liên hệ với yều tố tôn giáo.
Tướng Somyot xác định là cho đến nay giới hữu trách chưa dự đoán được động lực của hành động khủng bố tại đền Erawan cũng như âm mưu bất thành hôm Thứ Hai ở cầu tàu Sathorn Pier , và cho là hy vọng phải có chút may mắn thì mới tìm thấy.
Chính quyền Bangkok không đồng ý với chỉ trích của tướng Somyot. Một cố vấn nói rằng có 107 máy CCTV quanh khu vực xảy ra vụ nổ bom, trong đêm 17 tháng 8 chỉ có 4 máy bị hỏng và chỉ có một nằm trên đường di chuyển của nghi can. Do đó nhân viên điều tra đã có thể chắp nhặt những dữ kiện ghi nhận được và “dùng trí tưởng tượng” để tìm ra hành tung của nghi can.
Cảnh sát trưởng Bangkok, tướng Sriwara Rangsipramanakul, nói cuộc điều tra vẫn tiến triển đều đặn. Nhưng theo ông khó có thể xác định nghi can còn ở Thái Lan hay đã trốn được ra nước ngoài.
Tướng Sriwara cho biết, một người lái taxi chở nghi can từ khu Yannawa tới ga xe điện Hua Lamphong ít giờ trước khi nghi can lên một xe tuk-tuk – loại xe Lam ba bánh – đến đền Erawan, đã được cảnh sát thẩm vấn. Ông không nói gì thêm về người này. Một nguồn tin nói cảnh sát đang tìm một tài xế taxi khác đã đón nghi can ở Silom Soi 9 sau vụ nổ. Hôm Chủ Nhật, khoảng 15 tài xế taxi đã được thẩm vấn, CCTV (close-circuit television), máy thu hình kiểm soát an ninh, thâu được hình những chiếc xe của họ vào thời điểm ấy.
Một buổi lễ tưởng niệm các nạn nhân dự định tổ chức vào lúc 5.30 giờ chiều Thứ Ba (giờ địa phương) tại công trường Amarin ở ngã tư Ratchaprasong, được đình lại theo yêu cầu của cảnh sát vì tình hình hãy còn đáng lo ngại.
Chiều Thứ Hai cảnh sát tìm thấy một trái bom trong căn nhà đang xây dựng ở đướng Sukhumvit 81 gần một trục lộ giao thông chính. Toán tháo gỡ đạn dược đã đến làm hóa giải hiệu lực và đem trái bom đi phá hủy.
Hơn 1,000 nhân sự gồm quân đội, cảnh sát và viên chức dân sự tham gia chiến dịch truy tầm các nghi can. 3,500 căn hộ, bao gồm condos và các nhà tạm trú của dân du lịch, đã được lục soát nhưng không tìm thấy bằng chứng gì đáng lưu ý.
Nhà chức trách Thái Lan không tin là vụ nổ bom chủ ý nhắm vào du khách. Thông tấn xã Pháp AFP hôm Thứ Ba loan tin Hội Đồng Quân Lực Thái Lan nói vụ khủng bố tuần trước không ảnh hưởng tới du lịch, ngành công nghiệp quan trọng bậc nhất chiếm 10% giá trị kinh tế của Thái Lan.
Đại tá Winthai Suvaree, phát ngôn viên hội đồng quân lực, tuyên bố: “Tám ngày sau vụ nổ, con số du khách đến những điểm du lịch quen biết ở Bangkok và các tỉnh khác vẫn cao”. Ông nói thêm: “Bộ Du Lịch và Thể Thao bào cáo thống kê du khác nước ngoài đến Thái Lan vẫn ở mức bình thường”. Tuy nhiên ông không đưa ra một con số nào cụ thể.
Một phân tích do hãng sưu tầm dữ kiện ForwardKeys đưa ra cùng ngày, nói rằng số người đăng ký du lịch đến Thái Lan giảm 65% trong vòng 5 ngày sau vụ nổ bom, so với cùng thời gian năm ngoái. Những ngày này không ở vào thời kỳ cao điểm du lịch. ForwardKeys theo dõi 14 triệu chuyển ngân du lịch mỗi ngày, cho biết thêm là sự giảm sút lớn nhất là từ Hong Kong, tiếp theo tới Trung Quốc và Đài Loan.
Cho đến bây giờ chính quyền Thái Lan vẫn không tin là có tổ chức khủng bố quốc tế đứng đàng sau vụ nổ bom ở Bangkok. Nhưng BBC dẫn lời của phân tích gia Pavin Chachavalpongpun lại cho là không thể từ những vấn đề quốc nội.
Theo Pavin, trước hết nên chú ý tới địa điểm khủng bố. Erawan, tên Thái Lan là San Phra Phrom, là ngôi đền Bà La Môn (Ấn Giáo), được xây dựng năm 1956 sau khi các công nhân xây dựng khách sạn Grand Hyatt Hotel nói rằng gặp khó khăn đụng chạm với quỷ thần. Ngôi đền nằm ngay bên cạnh khách sạn, có một phần ngoài trời, được dân Phật Giáo Thái Lan và người Hoa coi là linh thiêng, tin tưởng đến cầu xin tại đây thì tài lộc sẽ phát đạt.
Hầu hết du khách đến Bangkok đều được hướng dẫn tới thăm đền và cùng với nhiều trung tâm thương mại gần đó, Erawan là địa điểm tập trung đông đảo suốt ngày đêm. Nếu chọn một mục tiêu gây tiếng vang và sát thương lớn thì đền Erawan là tốt nhất ở Bangkok.
Thứ hai, theo Pavin, tầm mức tổn thất quá lớn, quá kinh hoàng nên Erawan không thể là mục tiêu cho những tranh chấp chính trị quốc nội. Pavin cũng cho rằng văn hóa Phật Giáo ở Thái Lan thể hiện lòng khoan dung, hòa hợp với những tín ngưỡng khác. Vì vậy nếu nghi can là chính dân Thái Lan thì không tấn công nơi này.
Người ta có thể nghĩ đến cuộc nổi dậy đòi ly khai của dân thiểu số Hồi Giáo miền Nam, nhưng từ trước đến nay bạo lực chỉ giới hạn trong ba tỉnh miền Nam chưa khi nào bành trướng tới vùng đồng bằng trung ương của sông Chao Phraya.
Cũng có giả thuyết cho rằng dân Hồi Giáo Uighur ở Trung Quốc tức giận vì Thái Lan trục xuất người tị nạn trở về Trung Quốc đã hành động trả thù. Tuy nhiên Pavin nói là không có bằng cớ gì đáng tin cậy để bảo vệ lập luận ấy.
Cuối cùng, Pavin Chachavalpongpun nhận thấy một điều chắc chắn là hệ thống tình báo của chính quyền Thái Lan quá yếu và đã không phát hiện được một dấu hiệu gì là một hành động khủng bố tàn bạo như thế có thể có lúc xảy ra ngay tại xứ sở Phật Giáo hòa bình. Nhưng chính quyền quân đội Thái Lan lại có thể được lợi trong vụ này vì có thêm lý do để tiếp tục nắm giữ quyền lực lâu dài, trước nhu cầu bảo vệ an ninh cho dân chúng là nhiệm vụ quan trọng nhất. (HC)
