Nguyễn Văn Khanh
Từng có lúc một số vị thống đốc Cộng Hòa cùng với những nhân vật thế lực của đảng bàn tính việc tìm người ra tranh cử tổng thống thay cho ông Mitt Romney, sau những cuộc bàn thảo đi tới nhận định tin rằng ông Cựu Thống Ðốc Massachusetts khó có thể đánh bại được ông Rick Santorum, Cựu Thượng Nghị Sĩ của tiểu bang Pennsylvania.
Chuyện bí mật hậu trường chính trị Hoa Kỳ này được tiết lộ trong quyền sách mang nhan đề “Double Down” viết bởi 2 nhà báo Mark Halperin và John Heilemann đang tạo sôi nổi ở thù đô Washington D.C., trong đó có đoạn nói rõ hai ông Thống Ðốc Harley Barbour (Mississippi) và Mitch Daniels (Indiana) là những người dẫn đầu cuộc vận động “ngầm và thật kín” đi tìm người giúp lấy lại Tòa Bạch Ốc từ tay đảng Dân Chủ. Cũng theo quyền sách, cuộc vận động này khởi sự từ đầu tháng Hai 2012 sau khi ông Romney liên tục thua ông Santorum ở một số cuộc bầu cử sơ bộ, khiến thành phần uy thế của đảng Cộng Hòa nghĩ rằng cuộc đấu đá chính trị giữa 2 ông này sẽ chẳng đi tới đâu đồng thời cũng chẳng có lợi gì cho đảng, cách hay nhất là tìm và dốc lòng ủng hộ một nhân vật thứ 3 ra tranh cử trước khi cuộc bầu sơ bộ diễn ra tại Michigan.
Cựu Thống Ðốc Mitt Romney, cựu ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa năm 2012. (Hình: Alex Wong/Getty Images)
Lý do các nhân vật này đưa ra không hẳn đã sai.
Trước hết họ đồng ý với nhau rằng kế hoạch tranh cử của ông Romney quá yếu hoặc không hữu hiệu, thứ nhì họ xem ông Santorum chỉ là “hiện tượng chính trị”, chứ không thật sự là chính trị gia có thể thu hút được lá phiếu của cử tri toàn quốc. Từ các nhận định này, một số đảng viên nòng cốt của đảng Cộng Hòa ngồi lại với nhau, bàn thảo xem ai là người có thể gánh vác vai trò ứng cử viên đại diện cho đảng. Cũng trong những cuộc thảo luận đó, những người được mời tham gia còn đồng ý với chiến lược giúp cho “nhân vật thứ ba”: khởi đầu bằng việc cùng lên tiếng ủng hộ, tham gia vận động tranh cử cho đến khi thành công. Vì người được chọn dự cuộc đua sơ bộ khá trễ nên ai ai cũng tin trận chiến sẽ kéo dài, chỉ kết thúc ở Ðại Hội Ðảng tổ chức tại Tampa sau khi các đại biểu bỏ phiếu chọn người đại diện cho đảng. Ðương nhiên, theo tính toán của họ, người được các đại biểu chọn sẽ là người họ đưa ra.
Những điều được ghi trong quyển sách cho thấy ông Thống Ðốc Barbour và chiến lược gia dầy kinh nghiệm Scott Reed là những nhân vật đầu não của cuộc vận động tìm người, “ông Barbour bí mật đến Washington D.C. gặp Thống Ðốc Chris Christie của tiều bang New Jersey và ông Daniels của tiểu bang Indiana để thúc đẩy những ông này nên ra tranh cử”. Những cuộc gặp gỡ đó “kín tới mức bên ông Mitt Romney không ai hay biết”, ngay cả những người được đặt làm việc tại Washington D.C. “cũng chỉ nghe phong phanh” chứ không thật sự biết rõ những điều xảy ra.
Cả 2 người được đề nghị đều tỏ vẻ phân vân, một phần vì cả năm trước đó họ đã tuyên bố không dự cuộc đua tiến vào Tòa Bạch Ốc. Cùng với ông cố vấn chính trị Mike DuHaime, ông Thống Ðốc Christie cho rằng không thuận lợi vì “quá trễ” để nhảy vào vòng chiến, đồng thời e ngại dự cuộc đua quá quan trọng mà không chuẩn bị trước “sẽ tạo bất lợi cho con đường chính trị sau này”. Ông Thống Ðốc Daniels tỏ vẻ muốn tham gia, công nhận “bên ông Romney làm ăn tệ quá”, nhưng cuối cùng cũng lắc đầu từ chối “sau khi hỏi ý kiến gia đình”.
Không được gia đình chấp thuận để ra tranh cử tổng thống, ông Daniels tức khắc đứng ra đóng vai thuyết khách, tìm cách lôi kéo Cựu Thống Ðốc Jeb Bush (Florida) và Dân Biểu Chủ Tịch Ủy Ban Ngân Sách Hạ Viện Paul Ryan (Wisconsin) ra tranh cử. Câu chuyện kết thúc sau khi ông Daniels gửi tin nhắn (text message) cho ông Ryan và vài giây đồng hồ sau ông Ryan gọi lại ngay. “Anh Paul, tôi không ngờ anh gọi lại nhanh đến thế”, trước khi bước vào điều cần trình bày. Nghe xong, ông Ryan trả lời “thế mà tôi cứ tưởng anh gọi báo tin sẽ ra tranh cử”, dấu hiệu cho thấy chính ông cũng chưa nghĩ đến việc tranh chức tổng thống.
Quyển sách cũng kể lại một chi tiết đáng chú ý khác liên quan đến việc ông Romney muốn chọn ông Chris Christie đứng chung liên danh, nhưng cuối cùng phải loại tên ông thống đốc New Jersey ra khỏi danh sách sau khi nhận được báo cáo của ủy ban đặc trách tìm người đứng phó cho liên danh. Báo cáo này viết rằng trong bản lý lịch cá nhân, ông Christie không trả lời rõ rệt về những việc ông đã làm trước khi tham gia chính trường, chuyện anh trai của ông từng gặp rắc rối pháp lý với Hội Ðồng Kiểm Soát Chứng Khoán Quốc Gia (SEC), cũng như không cung cấp đầy đủ chi tiết về tình trạng sức khỏe và danh tánh lẫn tình trạng di trú của những người từng giúp việc nhà cho ông ta. Báo cáo kết thúc bằng câu mang đại ý những “kẽ hở” đó có thể gây khó khăn nếu mời ông Christie đứng phó.
Một chính trị gia Cộng Hòa khác cũng được nhắc đến trong quyền sách là ông Cựu Thống Ðốc Jon Huntsman của tiểu bang Utah, là người được Tổng Thống Barack Obama chọn làm đại sứ Hoa Kỳ ở Trung Quốc. Hai nhà báo Mark Halperin và John Heilemann viết rằng mặc dù ông Huntsman luôn luôn “bảo đảm với các viên chức cao cấp Tòa Bạch Ốc là sẽ không ra tranh cử” nhưng lại ngấm ngầm tiếp xúc với những người ông dự tính sẽ mời đứng trong ban tham mưu, có lần còn về lại Mỹ -hồi cuối năm 2010- để gặp những người này.
Chẳng bao lâu sau đó ông Huntsman xin từ chức, ghi danh dự cuộc bầu cử sơ bộ, khởi đầu cuộc vận động tranh cử, nhưng rút lui ngay sau khi gặp thất bại ở những tiểu bang đầu tiên.
