Nguyễn Văn Khanh
Từ cuối tuần trước, các ứng cử viên Cộng Hòa đã bắt đầu tập dượt sửa soạn cho cuộc tranh luận đầu tiên sẽ diễn ra tại thành phố Cleveland, Ohio, vào tối Thứ Năm tuần này. Phải nói cho đúng: chỉ có 16 ông bà Cộng Hòa đang nuôi mộng trở thành tổng thống Hoa Kỳ bận rộn tập dượt, người thứ 17 là ông tỷ phú Donald Trump bận đi xem đánh golf ở Scotland, không lo âu gì tới chuyện phải tranh cãi với các chính trị gia cùng đảng để thu hút lá phiếu của cử tri.
Ông Trump có nhiều lý do để không phải lo âu.
Các cuộc thăm dò được thực hiện ở cấp toàn quốc cho thấy tuyệt đại đa số người dân Hoa Kỳ đều biết đến ông (98%) gấp đôi số người biết hoặc nghe nói đến những chính trị gia “sáng giá” như ông Cựu Thống Ðốc Jeb Bush, các ông thượng nghị sĩ Ted Cruz, Marco Rubio, Rand Paul; uy thế chính trị của ông tiếp tục vững mạnh, dẫn đầu những cuộc thăm dò cấp liên bang hoặc tiểu bang (ông Trump đang được 19% cử tri toàn quốc ủng hộ, người về nhì là 2 ông Jeb Bush và Thống Ðốc Scott Walker của tiểu bang Wisconsin chỉ được 15%.) Mạnh tới mức độ nếu vòng bầu sơ bộ được thực hiện và kết thúc trong tuần này hoặc tuần tới, ứng cử viên đại diện cho đảng Cộng Hòa chính là ông Donald Trump.
Ngoài yếu tố vừa nêu, ông Trump đang được mọi người chú ý đến vì những lời phát biểu “bạo miệng,” chê bai tập thể cư trú bất hợp pháp hoặc chê bai những chính trị gia cùng đảng, kể cả những người đã từng được chọn đại diện đảng ra tranh cử tổng thống như Thượng Nghị Sĩ John McCain (2008) hay ông Mitt Romney (2012.) Giữa tuần trước khi trả lời phỏng vấn của đài CNN, ông cho biết “sẽ tiếp tục nói những gì muốn nói,” Chủ Nhật này khi xuất hiện trong chương trình “Meet The Press” của đài NBC, ông bĩu môi nói với giọng khinh khi, bảo “như tôi vẫn nói, cánh chính trị gia họ tranh luận hoài, họ chỉ nói thôi chứ có làm được gì đâu.” Câu nói này được một số nhà bình luận chính trị xem là “đòn” mới nhất của ông nhắm vào các ứng cử viên khác, đồng thời cũng để nhắn gửi cho cử tri biết rằng “đừng vội tin” vào những gì các ứng cử viên nói hay hứa hẹn trong các cuộc tranh luận truyền hình.
Trong lúc ông Trump tỏ vẻ dửng dưng, tin tức bên lề các cuộc vận động cho thấy những ứng cử viên Cộng Hòa khác e ngại vì không biết ông tỷ phú nổi tiếng của nước Mỹ sẽ nói gì khi xuất hiện trên diễn đàn, và phải ứng xử, đối đáp như thế nào trước những phát biểu không thể lường trước được. Chẳng hạn như tin nghe được từ Ủy Ban Vận Ðộng Tranh Cử Jeb Bush cho biết dàn cố vấn của ông cựu thống đốc tiểu bang Florida đưa ý kiến “cứ chú tâm trả lời những câu hỏi, trình bày cho cử tri biết chính sách đối nội và đối ngoại, kế hoạch để xây dựng nước Mỹ và phớt lờ những gì ông ta (Trump) tuyên bố.” Cũng nghe nói trong một buổi tập dượt trước ngày tranh luận, dàn cố vấn của Thống Ðốc Scott Walker đưa ra chiến lược tương tự, tức “đừng bận tâm về sự hiện diện của ông Trump, phải tận dụng diễn đàn để cho cử tri biết mình là ai, tại sao lại ra tranh cử, đừng phí thì giờ tranh cãi với ông ta.”
Cho đến cuối ngày Chủ Nhật, người duy nhất báo trước sẽ “tấn công” ông Trump là Cựu Thống Ðốc Rick Perry của tiểu bang Texas. Trên đài FOX, ông Perry nói nếu nằm trong danh sách 10 người được chọn dự cuộc tranh luận, ông nhắc lại chuyện ông Trump từng đưa ra kế hoạch bảo hiểm y tế toàn quốc tương tự như Obamacare, từng lên tiếng ủng hộ phá thai, từng công khai ngợi khen Tổng Thống Barack Obama và bà Hillary Clinton, tức “ông ta đã làm những điều khác hẳn với lập trường của người bảo thủ Cộng Hòa,” không xứng đáng để đại diện cho đảng.
Ông Thống Ðốc Chris Christie, một chính trị gia Cộng Hòa khác, khéo léo hơn, cho rằng chuyện ông Trump nổi bật chỉ là chuyện “nhất thời,” không thể nào kéo dài mãi được. Theo trình bày của vị thống đốc tiểu bang New Jersey, trong chính trường “ai cũng có thể trở thành người nổi bật, đặc biệt là những người có khả năng và cá tính như ông Trump,” nhưng về lâu về dài, cử tri Hoa Kỳ “sẽ chọn người họ tin có đủ tài cán để điều hành đất nước.”
Vài hàng về cuộc tranh luận đầu tiên của Ðảng Cộng Hòa
Cuộc tranh luận sẽ diễn ra lúc 9 giờ tối (EST) Thứ Năm, mùng 6 Tháng Tám 2015 ở Quicken Loans Arena của thành phố Cleveland, Ohio. Ðài truyền hình FOX được chọn để điều khiển cuộc tranh luận này, với 3 nhà báo Chris Wallace, Bret Baier và Megyn Kelly.
Hiện đảng Cộng Hòa có 17 ứng cử viên tranh cử tổng thống, nhưng chỉ có 10 người được chọn dự cuộc tranh luận, dựa theo tiêu chuẩn “phải đứng hạng 10 trở lên trong 5 cuộc thăm dò mới nhất, được hiện ở cấp toàn quốc.” Những người không đạt tiêu chuẩn này sẽ gặp nhau ở một diễn đàn, cũng do đài FOX thực hiện, để trình bày lập trường và mục tiêu tranh cử của họ. Diễn đàn này sẽ diễn ra vào buổi trưa cùng ngày.
Ðài FOX cho biết vào lúc 6 giờ chiều (EST) Thứ Ba, mùng 4 Tháng Tám, sẽ công bố danh sách 10 ứng cử viên được chọn tham dự cuộc tranh luận. Dựa theo kết quả những cuộc thăm dò được thực hiện trong tuần vừa qua, những ứng cử viên có tên dưới đây nằm trong danh sách có triển vọng được chọn vì đang có tỷ lệ cử tri toàn quốc ủng hộ cao nhất:
1-Donald Trump
2-Scott Walker
3-Jeb Bush
4-Marco Rubio
5-Rand Paul
6-Ben Carson
7-Ted Cruz
8-Mike Huckabee
9-Chris Christie
10-John Kasich
