PRESCOTT, AZ (TH) – Chiều Chủ Nhật vừa qua, 19 người lính cứu hỏa ở Arizona đã tử nạn trong khi chống một đám cháy rừng trên 2,000 mẫu đất, tổn thất nhân mạng nặng nhất cho các lính cứa hỏa kể từ sau vụ khủng bố 11 tháng 9 năm 2001.
19 lá cờ nhỏ cắm bên đường dẫn tới nơi làm lễ tưởng niệm 19 lính cứu hỏa đội Granie Mountain Hotshots chết trong vụ cháy rừng Yarnell Hill Fire ở Arizona, tổ chưa tại EmbryRiddle Aeronautical University hôm Thứ Hai. (Hình: Christian Petersen/Getty Images)
Họ không phải là những người lính bình thường giống như ở các sở cứu hỏa của mọi thành phố, mà thuộc một đội ưu tú được huấn luyện thuần thục để hành động trong những điều kiện hết sức vất vả khó khăn và nguy hiểm như đã thấy trong thảm kịch vừa qua ở Arizona.
Những người lính cứu hỏa ưu tú ấy mang tên “Hotshots”, do sứ mạng của họ là được điều phái tới những địa bàn nóng bỏng nhất và nguy hiểm nhất trong một trận hỏa hoạn để chống lại ngọn lửa cháy lan rộng đe dọa rừng cây và nhà cửa dân chúng. Họ được tổ chức thành từng đơn vị 20 người mỗi đội, hoạt đông tập thể và đôc lập, có thể so sánh như những toán binh sĩ lực lượng đặc biệt trên chiến trường.
Theo cơ quan lâm viên Hoa Kỳ, trên toàn quốc chỉ có 107 đội Hotshots, tổng cộng 2140 người lính ưu tú đó. Đội cứu hỏa vừa gặp nạn có tên là Granite Mountain Hotshots đặt căn cứ ở Prescott, Arizona, thành phố nằm trong một thung lũng giữa Phoenix và Flagstaff cách Phoenix khoảng 100 dặm về phía Bắc-Tây Bắc. Sở cứu hỏa Prescott chỉ có 5 đội Hotshots và như vậy đã mất hoàn toàn một đội, trừ người duy nhất thoát chết nhờ đang lúc lái xe.
Cho đến bây giờ người ta chưa hiểu rõ thảm họa đã xảy ra trong tình huống nào và cuộc điều tra còn đang tiến hành.
Trận hỏa hoạn có tên Yarnell Hill Fire xảy ra hôm Thứ Sáu 28 tháng 6 do sét đánh, tới Chủ Nhật lan rộng trên 2,000 mẫu và tới nay hơn 8,000 mẫu bị cháy. Yarnell ở phía Nam Prescott, cách Phoenix 85 dặm về phía Tây Bắc và 200 ngôi nhà của khoảng 700 dân cư đã bị thiêu rụi.
Các toán cứu hỏa được điều động tới đối phó không thể biết trước rằng thời tiết nóng và gió mạnh bất ngờ từ 40 đến 50 dặm giờ đã biến khu vực cháy thành một hỏa ngục kinh hoàng, chỉ trong vài giờ lan rộng từ 200 ra 2,000 mẫu.
Ông Dan Fraijo, chánh sở cứu hỏa Prescott thuật lại rằng chiều Chủ Nhật ông hết sức lo ngại khi nhận được tin báo qua điện thoại là toàn thể đội Hotshots đã phải mở ‘shelters’ (tấm chắn lửa) ra để trú ẩn, vì hiểu rằng đó là phương tiện chống đỡ cuối cùng. Shelter là những tấm tương tự như lều vải làm bằng chất chống cháy, những người lính cứu hỏa trong trường hợp nguy cấp vì lửa tràn tới, trải shelter mang theo ra, và chui xuống dưới, nằm úp mặt dưới hố. Tấm shelter phủ kín bên trên có tác dụng phản hồi sức nóng đi và giữ cho không khí bên trong có thể thở được khi lửa tràn qua.
Nhưng biện pháp chống đỡ này chỉ có hiệu lực trong ít phút. Nếu người lính cứu hỏa không ở chỗ trống trải ít có nhiên liệu (các vật cháy được) hoặc ở ngay trên đường lan tới của lửa và hơi nóng hoặc ngọn lửa cháy kéo dài lâu thì không thể nào thoát chết. Tony Petrili, chuyên viên về trang bị cứu hỏa nói rằng kiểu shelter được dùng từ 2005 đến nay được chế tạo bằng những chất mới có khả năng chống lửa và hơi nóng rất tốt, nhưng nếu tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa thì không chịu đựng được. Do đó shelters phải trải xa nơi lửa cháy. Đội Granite Mountain Hotshots có lẽ bị bất ngờ vì gió đổi chiều và lửa tràn tới quá mau đã không thể nào kịp phòng vệ với đủ điều kiện cần thiết. Sau thảm kịch, người ta tìm thấy chất nhựa nối các shelters đã bị chảy ra, chứng tỏ nhiệt độ cháy lên tới 500 độ, trong khi chỉ 300 độ đủ làm chết người ngay.
Để được làm một lính cứu hỏa Hotshot cần phải có thể lực tốt và trải qua chương trình huấn luện rất khắc khổ. Họ thường xuyên phải tập chạy 1.5 dặm và đi đường núi 3 dặm trong 45 phút mang theo hành trang 45 pounds, tuy nhiên đó mới chỉ là một số đòi hỏi sơ khởi tối thiểu. Hotshot vì vậy thường phải là những người trẻ trong lứa tuổi 20 đến 40. Ông Paul Cerda, giám đốc Hotshots công viên quốc gia Rocky Mountains cho biết nhân viên của ông thường xuyên chạy 8 đến 10 dặm đường mòn trong rừng ở sườn núi cao trên 7,000 feet. Đi đến nơi làm nhiệm vụ, họ phải lội bộ qua rừng núi, mang theo đầy đủ vật dụng cá nhâ bao gồm cưa, shelter,… và thường không có hỗ trợ bởi các phương tiện cơ giời như xe ủi (bulldozer).
Dick Smith, một lính cứu hỏa đã về hưu sau 38 năm làm việc cho cơ quan lâm vụ, nói rằng Hotshots là những đơn vị đặc biệt và điều quan trọng nhất là phải hoạt động phối hợp đồng đội trong mọi trường hợp. Ông nói: “Khi được gọi, Hotshots không biết là đám cháy ở cách xa 10 dặm hay 500 dặm và mọi tình huống đều là quen thuộc với họ.”
Lửa rừng là loại hỏa hoạn rất dữ dội. Phương pháp chữa lửa của người lính cứu hỏa Hotshot phụ thuộc vào 3 điều kiện chính: nhiên liệu, địa hình và thời tiết. Nhiên liệu nghĩa là những thứ có thể cháy, và để đối phó phải dẹp bỏ bớt chừng nào hay chừng đó. Nhưng địa hình và thời tiết thì ngoài khả năng của họ và tùy thuộc vào sự may mắn.
Để ngăn đám cháy lan rộng, trước hết những người lính cứu hỏa đào một đường chặn lửa, Tiếp đó dùng một dụng cụ gọi là “backfire” đốt một đám nhỏ phía sau đường chặn lửa. Đám cháy chính hút không khí vào sẽ kéo theo backfire khiến cho tất cả những bụi cây và cỏ khô nằm giữa đường chặn lửa và đám cháy chính bị thiêu rụi. Hết hết nhiên liệu, lửa không còn điều kiện để lan rộng tới dường chận lửa.
Thảm kịch xảy ra ở Arizona gây thiệt hại nhân mạng nặng nhất cho lính cứu hỏa kể từ sau vụ khủng bố 9/11, khi 340 lính cứu hỏa New York được gọi tới chết trong cao ốc WTC sụp đổ. Trước đó chỉ có hai vụ lính cứu hỏa chịu tổn thất nhân mạng lớn: 86 lính chữa lửa chết trong đám cháy rừng Cevil’s Broom ở Silverton, Idaho, năm 1910; và 29 lính cứu hỏa thiệt mạng trong hỏa hoạn năm 1933 ở Griffith Park, California. (HC)
