HÀ TƯỜNG CÁT/Người Việt (Tổng Hợp)
LIBYA – Người ta đã quá lạc quan với phong trào tranh đấu dân chủ được mệnh danh là Mùa Xuân Á Rập, khởi đầu năm 2011, nhưng đến nay kết quả hoàn toàn trái ngược, không tốt đẹp như mong đợi.
Quân đội của chính quyền Liên Minh Hồi Giáo Dawn canh giữ công trường Martyrs Square ở thủ đô Tripoli. (Hình: EPA)
Nội chiến khốc liệt ở hai quốc gia Syria và Libya – một nơi cách mạng chưa đi đến kết quả, và một nước tưởng là cách mạng đã thành công – tác động đến toàn khu vực. Từ Trung Đông đến Bắc Phi, hỗn loạn xảy ra với bất ổn chính trị và xung đột của nhiều phe phái Hồi Giáo quá khích mới nổi dậy, mà đáng kể nhất là “Nhà Nước Hồi Giáo IS.”
Hôm Thứ Hai, lần đầu tiên Ai Cập công khai loan báo hành động quân sự trên lãnh thổ Libya nhắm vào lực lượng IS ở Lybia sau khi Tổng Thống Abdel Fatah al Sisi tuyên bố nguyện trả thù việc 21 con tin Ai Cập bị khủng bố cắt đầu. Vụ giết người tàn bạo và ghê rợn này được phổ biến qua một đoạn băng video do IS ở Libya phổ biến hôm Chủ Nhật.
Đoạn băng cho thấy các chiến binh jihads bịt mặt dẫn 21 con tin mặc y phục tù nhân màu da cam ra một bờ biển và ra lệnh nằm úp sấp trên bãi cát. Viên chỉ huy toán jihads nói trước máy quay phim bằng tiếng Anh giọng dân Bắc Mỹ: “Hỡi tất cả các thập tự quân, an ninh cho các ngươi chỉ có là ước nguyện, nhất là nếu chống lại chúng ta. Chúng ta nguyện trước Allah rằng đại dương mà các ngươi đã giấu thi hài Sheik Osama bin Laden sẽ đươc trộn với máu của các ngươi.” Viên chỉ huy chỉ tay về hướng Bắc tuyên bố: “Với sự cho phép của Allah, chúng ta sẽ chiếm Rome.” Những nạn nhân sau đó bị toán khủng bố lần lượt cắt đầu.
Các con tin là những công nhân Ai Cập qua làm việc tại thành phố Sirte, sinh quán của nhà độc tài quá cố Muammar Gadhafi, vào thời gian lễ Phục Sinh năm ngoái và đưa lên một xe vận tải chở đi. Những người thoát nạn kể lại rằng chỉ có dân đạo Thiên Chúa thuộc giáo phái Copte ở Ai Cập bị bắt; dân Hồi Giáo không bị bắt. Trong năm qua, loạn quân đã tấn công vào nhiều cơ sở và những công dân Ai Cập làm lao động ở Libya.
Phát ngôn viên bộ quốc phòng Ai Cập loan báo trên đài phát thanh quốc gia, cho biết máy bay chiến đấu F-16 đã thi hành cuộc oanh kích trả thù chỉ ít giờ sau khi cuốn băng video được công bố. Những mục tiêu tấn công bao gồm các kho vũ khí, doanh trại huấn luyện của IS và tất cả máy bay đã trở về an toàn. Tư Lệnh không quân Libya nói rằng không quân Libya cũng phối hợp với không quân Ai Cập trong phi vụ oanh kích này,
Tổng Thống al-Sissi triệu tập một phiên họp khẩn cấp của hội đồng quốc phòng và tuyên bố 7 ngày quốc tang cho các nạn nhân, hầu hết đều ở lứa tuổi thanh niên thuộc gia đình nghèo khó. Trên đài truyền hình, ông khẳng định rằng Ai Cập giành quyền đáp trả xứng đáng với sự tàn ác của IS.
Như vậy Ai Cập đã chính thức tham gia cùng liên minh quốc tế chống Nhà Nước Hồi Giáo IS, một lực lượng khủng bố phát triển lớn mạnh do cuộc nội chiến Syria và được coi là mối đe dọa cho cả thế giới không riêng tại Syria và Iraq. Giống như ở Syria, từ ba năm qua Libya trở thành vùng đất thuận lợi cho hoạt động của a-Qaeda, IS và những nhóm Hồi Giáo quá khích khủng bố khác.
Hiện nay Libya có hai chính quyền, Dignity được quốc tế công nhận đóng tại Tobruk gần biên giới Ai Cập, chính quyền Liên Minh Hồi Giáo Dawn đóng tại thủ đô Tripoli. Ngoài ra, Benghazi, thành phố lớn thứ nhì do nhóm Hồi Giáo quá khích Ansar al-Sharia kiểm soát và Darna – giữa Benghazi và Tobruk – do IS chiếm giữ. Tất cả 4 phe liên kết thêm những nhóm khác và đều chống lẫn nhau.
Ansar al-Sharia ở Libya cũng như Ansar al-Sharia ở ít nhất là 7 nước khác như Ai Cập, Syria, Tunisia, Morocco, Mauritania, Yemen, Mali tập họp những nhóm Hồi Giáo cực đoan và quá khích, có ý thức hệ tương tự nhau nhưng không có một cơ cấu tổ chức thống nhất như al-Qaeda và IS. Tại Libya, như đã nói, Ansar al-Sharia chống cả chính quyền Dignity và IS. Đây cũng là nhóm dính dáng vào vụ tấn công lãnh sự quán Hoa Kỳ ở Benghazi năm 2012.
Bốn năm sau khi NATO can thiệp yểm trợ cho các lực lượng nổi dậy đánh đổ chế độ Muanmar Gaddafi, Libya trở thành đất nước của bạo lực, khủng bố của các phe phái dân binh và sự phân cực chính trị. Các nhóm loạn quân được trang bị vũ khí lấy được từ chính quyền chế độ cũ, không còn một kẻ thù chung để chống lại, trở thành những lực lượng tranh chấp quyền lực chính trị và kinh tế. Lo ngại về Syria và Iraq nhiều hơn, các nước Tây Phương chưa tìm ra phương hướng đối phó với tình trạng Libya.
Giữa tháng trước, Liên Hiệp Quốc tìm cách dàn xếp ngưng bắn và tiến tới một chính quyền thống nhất. Tuy nhiên các quan sát viên cho rằng mong muốn này không thể nào đạt tới và trong tình thế hỗn loạn ấy, những lực lượng quá khích như Ansar al-Sharia và IS có điều kiện lớn mạnh trở nên mối đe dọa mở rộng toàn khu vực đến cả các quốc gia Nam châu Âu. (HC)
