Hà Tường Cát / NGƯỜI VIỆT
Dân chúng Nam Hàn xem màn ảnh truyền hình tại một trạm xe điện ngầm ở Seoul hôm Thứ Hai, chiếu lại cảnh Jang Song Thaek (ảnh chân dung nhỏ trong khung tròn ở góc dưới bên phải) bị bắt ngay tại hội nghị trung ương đảng ở Bình Nhưỡng, Bắc Hàn. (Hình: AP/Ahn Young-joon)
Hôm Chủ Nhật, hội nghị mở rộng của Bộ Chính Trị Trung Ương Đảng Lao Động quyết định cách chức, sa thải khỏi đảng ông Jang Song Thaek, dượng (chồng người cô) của lãnh tụ Kim Jong Un. Việc đáng ngạc nhiên hơn nữa là Jang đã bị công an bắt giữ ngay tại hội nghị và cảnh này được phát trên đài truyền hình trung ương nhà nước KCTV. Màn trình diễn như vậy chưa từng thấy ở một chế độ mà xưa nay vẫn bưng bít mọi bí mật chính trị nội bộ.
Trong băng video do đài truyền hình Nam Hàn thu và phát lại, người ta có thể thấy các ủy viên trung ương Đảng – tham dự hội nghị mở rộng với tư cách quan sát viên không có quyền biểu quyết – quan sát sự kiện một cách thản nhiên không bày tỏ phản ứng. Chỉ có hai người đều là Phó Vụ Trưởng Chỉ Đạo và Tổ Chức Đảng, cơ quan phụ trách vấn đề an ninh, tỏ rõ thái độ chú ý, Ri Chol ngồi ở hàng ghế trên quay lại nhìn và Hwang Pyong So quay người đứng hẳn dậy theo dõi khi hai công an vào bắt Jang.
Jang Song Thaek (Trương Thành Trạch), 67 tuổi, tốt nghiệp trường đảng Kim Il Sung (Kim Nhật Thành) ở Bắc Hàn rồi du học tại Nga từ 1968 đến 1972. Trở về nước, Jang kết hôn với Kim Kyong-hui, em gái của Kim Jong Il (Kim Chính Nhật) bố Kim Jon Un (Kim Chính Ân). Hai người có một con gái du học tại Pháp nhưng không chịu trở về Bắc Hàn; năm 2006 tự tử chết tại Paris vì bố mẹ không chấp nhận mối quan hệ của cô với người bạn trai.
Jang Song Thaek được coi là nhân vật quyền lực đứng hàng thứ nhì trong ban lãnh đạo Bắc Hàn. Ông là Ủy Viên Bộ Chính Trị, Ủy Viên Đoàn Chủ Tịch, Phó Chủ Tịch Ủy Ban Quốc Phòng, đồng thời là Giám Đốc Ngân Hàng Phát Triển Nhà Nước, Giám Đốc Tập Đoàn Đầu Tư Taepung và Giám Đốc Tập Đoàn Quốc Tế Taesong.
Sự nghiệp chính trị của Jang nổi lên rõ rệt từ năm 2006 sau chuyến tháp tùng Kim Jong Il công du Trung Quốc. Năm sau, Jang được cử là Đệ Nhất Phó Chủ Tịch Đảng, một chức vụ mới được đặt ra, phụ trách công an, tư pháp và nhiều nhiệm vụ an ninh quốc nội khác. Là thành viên Ủy Ban Quốc Phòng từ năm 2009, Jang được phong quân hàm đại tướng 4 sao. Tại Bắc Hàn, Ủy Ban Quốc Phòng (Quân Ủy) là cơ chế tối cao nắm quyền quyết định chính sách. Kim Jong Un là Chủ Tịch Quân Ủy từ tháng 4 năm ngoái.
Cũng có dư luận cho rằng Jang có thể là người kế vị Kim Jong Il vì Kim Jong Un còn quá trẻ, tuy nhiên tin này tỏ ra không có luận cứ. Jang và vợ được sự tin cậy của Kim Jong Il để sẽ là người hỗ trợ cho Kim Jong Un lên nắm quyền lãnh đạo.
Một tuần lễ sau khi Kim Jong Un qua đời, ngày 25 tháng 12 năm 2011 lần đầu tiên truyền hình Bắc Hàn cho thấy Jang mặc quân phục đại tướng. Sự kiện này có ý nghĩa chứng tỏ Jang nắm vững quyền hành trong quân đội, lực lượng đã nguyện trung thành với tân lãnh tụ Kim Jong Un.
Vai trò của Jang trong chế độ tiếp tục được thể hiện trong chuyến đi thăm Trung Quốc năm 2012 với một số nghi thức trước kia chỉ dành cho Kim Jong Il. Jang đã gặp chủ tịch Hồ Cẩm Đào cùng nhiều giới chức lãnh đạo cao cấp khác trong chính quyền Trung Quốc và thỏa thuận về nhiều kế hoạch hợp tác kinh tế. Theo lời Jang, lãnh tụ Kim Jong Un cũng tin tưởng rằng mối quan hệ hợp tác với Trung Quốc là căn bản trong đường lối của đảng Lao Động Triều Tiên.
Kế đó, những tin tức từ nội bộ đảng Lao Động Triều Tiên cũng chi thấy Jang đã được cử nắm giữ thêm nhiều chức vụ có vai trò quyết định chính sách và có vị trí thăng tiến trong chính quyền Bắc Hàn. Người ta chưa hiểu có phải vì những điều ấy mà Jang đã bị thanh trừng vì Kim Jong Un không thể để cho một ai lên tới vị trí gần ngang với lãnh đạo tối cao và độc nhất.
Từ vài tuần lễ gần đây đã có những dấu hiệu và lời đồn đại về việc Jang Song Thaek có thể bị loại ở Bắc Hàn. Báo chí dẫn tin từ giới tình báo Nam Hàn loan tin một phụ tá thân cận, người phụ trách các ngân quỹ của Jang, đã đào tị và được Nam Hàn bảo vệ tại một nơi bí mật ở Trung Quốc. Trong hội nghị Bộ Chính Trị mở rộng hôm Chủ Nhất do chính Kim Jong Un chủ tọa, Jang bị truất tất cả các chức vụ và bị khai trù khỏi Đảng Lao Động Triều Tiên.
Bản thông cáo của đảng đưa ra nói rằng “Phe nhóm Jang Song Thaek đã phạm các tội phản đảng, phản cách mạng, làm tổn hại sự thống nhất và đoàn kết trong đảng”. Jang còn bị cáo buộc là một con người tham nhũng, đồi trụy, sử dụng ma túy, theo lối sống tư bản, quan hệ bất chính với phụ nữ và tham gia cờ bạc ở nước ngoài. Thông cáo cũng cho biết một số những phần tử câu kết khác sẽ bị chế tài, tuy nhiên không đi vào chi tiết.
Việc thanh trừng Jang nêu lên nghi vấn là liệu Bắc Hàn sẽ quyết tâm với kế hoạch kinh tế như đã đề ra tới mức nào. Có thể rằng ban lãnh đạo nước này lo ngại rằng phát triển kinh tế sẽ đi đôi với sự giảm bớt việc nắm vững quyền lực của nhà nước. Sự kiện này cũng cho thấy những bất ổn trong nội bộ Bắc Hàn mặc dầu chế độ luôn luôn có trình bày môt hình ảnh đoàn kết thống nhất. Từ khi nắm quyền lãnh đạo, Kim Jong Un đã cho tiến hành một số biện pháp cải tổ với mục tiêu chứng tỏ có sự quan tâm đến quần chúng, bao gồm thành lập nhiều công viên, bể bơi, sân trượt băng, tổ chức việc cung cấp lương thực, điện lực và năng lượng điều hòa hơn, đồng thời . Tuy vậy những việc này hãy còn ở tầm mức nhỏ hẹp và giới hạn hầu hết vào thủ đô Bình Nhưỡng. Đồng thời cũng có những nỗ lực chống tham nhũng, lười nhác và ổn định trật tự, luật pháp.
Người vợ của Jang, bà Kim Kyong-hui, cũng là một Ủy Viên Bộ Chính Trị, có lẽ không bị liên quan trong vụ thanh trừng. Các quan sát viên cho rằng trong dịp kỷ niệm năm thứ nhì ngày lãnh tụ Kim Jong Il từ trần, 17 tháng 12, sẽ có thể hiểu rõ tình trạng hơn vì trên nguyên tắc bà Kim phải hiện diện trong dịp lễ này,
Jeung Young-tae, chuyên viên thuộc Viện Thồng Nhất Quốc Gia ở Seoul, Nam Hàn, nói : “Việc thanh trừng và Jang phải ra đi không phải là điều ngạc nhiên. Ở Bắc Hàn, không thể có hai Mặt Trời”. Ông cho là sự thất sủng Jang đã có từ lâu, từ nhiều tháng nay người ta không còn thấy những hình ảnh Jang xuất hiện bên cạnh Kim Jong Un trong một số các buổi lễ hay các cuộc kinh lý của lãnh tụ nữa. Và theo ông nếu trong quá khứ, Jang cũng như các chính trị gia ở các đảng Cộng Sản khác đã từng bị loại rồi lại hồi phục thì lần này có lẽ Jang sẽ đi hẳn.
Đài truyền hình cable YTN cho rằng người phụ tá của Jang trốn sang Trung Quốc hối cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10 có lẽ là lý do chính của sự thanh trừng. Chuyện này có thể liên quan đến việc Jang được xem là người thân Trung Quốc. Tuy nhiên ở một đất nước bí ẩn như Bắc Hàn rất khó để có thể hiểu điều gì xảy ra cũng như dự đoán tương lai sẽ như thế nào. Cũng chưa có tin tức gì cho biết Jang Song Thaek có bị bắt hay bị đưa ra xét xử trước tòa án hay không. (HC)
