Hà Tường Cát/Người Việt (tổng hợp)
Hãng thông tấn Bắc Hàn KCNA nói lãnh đạo Kim Jong-un đã tuyên bố tình trạng “bán” chiến tranh tại một cuộc họp khẩn vào tối 20/8. Sau khi họp Ủy ban Quân ủy Trung ương, ông Kim ra lệnh quân đội phải đặt trong tình trạng ‘sẵn sàng cho các chiến dịch quân sự vào bất cứ lúc nào’.
Miền Bắc thường xuyên đưa ra những lời đe dọa mỗi khi căng thẳng gia tăng và đã từng có những tuyên bố tương tự trước đây. Theo nhận xét của phóng viên BBC tại Nam Hàn, tuy không phải là điều mới lạ, nhưng lần này giọng điệu của Bắc Hàn hung hăng hơn và đạn trọng pháo đã được hai bên sử dụng.
Nhưng theo Reuters, bộ Thống Nhất ở Bình Những nói rằng, “Dù xem việc phát thanh là hành động tuyên chiến, Bắc Hàn sẵn sàng giải quyết căng thẳng”.
Căng thẳng lên cao từ khi Nam Hàn lên án Bắc Hàn pháo kích một thị trấn gần biên giới hôm Thứ Năm, và Nam Hàn cũng bắn trọng pháo để trả đũa, đồng thời ra lệnh sơ tán dân chúng khỏi khu vực biên giới phía Tây.
Việc Bắc Hàn bắn trọng pháo và hỏa tiễn qua phía bên kia biên giới là để phản đối các đợt phóng thanh tuyên truyền từ phía Nam Hàn. Bình Nhưỡng cảnh báo sẽ tiến hành các hành động quân sự nếu miền Nam không chấm dứt hoạt động phát thanh tuyên truyền ở khu vực biên giới và tháo gỡ hệ thống phát thanh “trong vòng 48 tiếng”, nghĩa là cho đến chiều Thứ Sáu.
Ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon hôm Thứ Sáu bày tỏ mối quan tâm sâu xa về tình hình Nam-Bắc Hàn và khuyến cáo hai bên tìm con đường đối thoại để giải quyết hòa bình mọi bất đồng. Nữ phát ngôn viên Liên Hiệp Quốc Eri Kaneko cho biết ông Tổng Thư Ký đã thúc giục hai nước Triều Tiên phải bằng mọi phương cách tránh làm cho tình hình phức tạp thêm.
Đại sứ Bắc Hàn ở Nga tố cáo Nam Hàn dối trá khi nói Bắc Hàn tấn công bằng trọng pháo, và kêu gọi cộng đồng quốc tế trợ giúp giải tỏa căng thẳng. Theo ông Kim Hyun-joon trong cuộc họp báo hôm Thứ Sáu ở Moscow, nguyên nhân căng thẳng là do những khiêu khích chính trị và quân sự của Mỹ và Nam Hàn. Ông cho biết việc phóng thanh tuyên truyền xuyên qua biên giới đã ngưng từ 11 năm vừa mới được tái tục.
Kim Yong-chol, tổng giám đốc tình báo quân sự Bắc Hàn phủ nhận việc bắn hỏa tiễn qua Nam Hàn hôm Thứ Năm nhằm tiêu diệt một giàn máy phóng thanh. Theo ông, Nam Hàn đã không đưa ra được bằng chứng nào là hỏa tiễn Bắc Hàn phóng đi từ đâu và đã rơi xuống nơi nào ở Nam Hàn. Kim cho rằng có thể đã có sự lầm lẫn của các nhân sự Nam Hàn, do đó quyết định bắn trả đũa của họ là nguy hiểm và hấp tấp.
Nam Hàn khẳng định là việc phát thanh sẽ tiếp tục và giải thích hành động này được lập lại sau khi Bắc Hàn rải mìn trong vùng phi quân sự dọc theo biên giới. Nhưng các giới chức quân sự Mỹ và Nam Hàn cho biết, do tình thế hiện nay, đã quyết định tạm ngưng cuộc tập trận hỗn hợp thường niên mới khởi sự đầu tuần này và dự trù kéo dài tới Thứ Sáu tuần sau. Không có chi tiết gì được biết về sự tiếp tục cuộc tập trận.
Tuy nhiên theo tin của CNN, bộ quốc phòng Hoa Kỳ cho tiếp tục cuộc tập trận trở lại như đã dự tính. Thứ trưởng quốc phòng David Shear nói với các phóng viên hom Thứ Sáu: “Chúng tôi tạm dừng một phần hoạt động trong cuộc tập trận để phối hợp với phía Nam Hàn về vụ pháo kích qua lại ở biên giới, và bây giờ cuộc tập trận đang được diễn tiến như kế hoạch”.
Trong khi đó, thông tấn xã Bắc Hàn KCNA loan tin: “Theo lệnh của ban lãnh đạo Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Triểu Tiên, các đơn vị phối hợp ở tiền tuyến của quân đội nhân dân đã đồng loạt bước vào tình trạng chiến tranh, được trang bị đầy đủ để bất ngờ tấn công và sẵn sàng chiến đấu”. Hãng tin này nói thêm là binh sĩ Triều Tiên đang chờ đợi “lệnh tấn công” để tiêu diệt kẻ thù, và cảnh báo rằng các hình thức chiến tranh tâm lý của Hàn Quốc “nằm trong tầm nhắm của những bệ phóng hỏa tiễn, các lực lượng hỏa tiễn chiến thuật và chiến lược của quân đội nhân dân Triều Tiên”.
Bộ quốc phòng Nam Hàn tuyên bố “sẽ đáp trả mạnh mẽ mọi loại hình tấn công từ Bắc Hàn. . Thông tấn xã Nam Hàn Yonhap cho biết các thiết bị do thám quân sự của Nam Hàn Quốc và Mỹ đã phát hiện các giàn phóng hỏa tiễn di động của Bắc Hàn đang di chuyển. Một giới chức chính phủ Nam Hàn ngày Thứ Sáu cho biết Bắc Hàn đang có vẻ chuẩn bị phóng tên lửa Scud loại 500km gần Wonsan và tên lửa Rodong tầm bắn tối đa 1,200km ở tỉnh Bắc Pyeongan”.
Cùng ngày Tổng thống Park Geun-hye đã tới thăm một căn cứ quân sự quan trọng gần thủ đô Seoul để kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Nam Hàn.
Hai miền Nam Bắc Hàn trên danh nghĩa vẫn đang trong tình trạng chiến tranh, cuộc chiến năm 1950-1953 chỉ kết thúc với một lệnh đình chiến, thay vì một hiệp định hòa bình.
Đã nhiều lần trong những năm gần đây, căng thẳng xảy ra giữa hai miền, hầu hết chỉ là võ miệng, nhưng có khi va chạm xung đột nhỏ, Năm 2010, hai bên pháo kích qua lại ở vùng tranh chấp biên giới trên biển phía Tây và bắn thượng liên qua biên giới năm 2014. Bà Alison Evans, phân tích gia của IHS Country Risk, một công ty tư vấn ở Colorado, thì “va chạm nổ súng qua biên giới hầu hết là bằng vũ khí nhỏ, trọng pháo và hỏa tiễn chỉ được sử dụng ngoài vùng biển”.
Những lời hăm dọa không ít, chẳng hạn năm 2013, Bắc Hàn tuyên bố đi vào “tình trạng chiến tranh” với Nam Hàn. Thời gian đó Bắc Hàn đưa ra một loạt tuyên bố đe dọa từ Nam Hàn đến Nhật và Mỹ, nhưng rồi không có chuyện gì được cụ thể hóa. Bắc Hàn tiếp đục đón nhận du khách và tổ chức vận động hội marathon quốc tế ở Bình Nhưỡng.
Hôm Thứ Sáu 21 tháng 8, Nam Hàn giới hạn số công dân của mình đến khu chế xuất hỗn hợp nhưng khu kỹ nghệ này vẫn mở cửa hoạt động, không kể 83 người khác đang có mặt tại Bình Nhưỡng tham dự một trận bóng đá thanh niên.
Jamie Metzi, chuyên viên Á Châu của Atlantic Council ở New York, tin rằng cuộc khủng hoảng hiện nay sẽ không leo thang thêm. Ông giải thích: “Bắc Hàn có lợi trong màn xung đột hơn là một cuộc xung đột thật sự sẽ mau chóng để lộ ra những chỗ yếu”. Do đó theo ông giới lãnh đạo ở Bình Nhưỡng thường phải tìm cách gây rối vì cảm thấy công đồng quốc tế quên lãng họ, và cho rằng họ có thể được lợi diều gì đó khi thương lượng để ra khỏi khủng hoảng”.
Chiến tranh khó xảy ra vì Nam Hàn chắc chắn không muốn xung đột lớn, và Bắc Hàn phải hiểu rằng sẽ không đem đến cho họ một kết quả gì, mà ngược lại có thể tạo điều kiện cho sự sụp đổ của chế độ. Tuy Liên Hiệp Quốc, Hoa Kỳ và Trung Quốc vẫn hiểu Kim Jong-un về kiểu cách gây căng thẳng, khiêu khích và leo thang. Nhưng không ai có thể bảo đảm là nhà lãnh đạo trẻ tuổi nhiều bất thường này biết cách kiểm soát hành động leo thang và mức độ tác động của nó hay không.
Nữ phát ngôn viên Hua Chunying bộ ngoại giao Trung Quốc, phụ họa với quan điểm của ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc, kêu gọi các bên kiềm chế, giải quyết qua đối thoại và ngưng các hành động leo thang. Hoa Kỳ có khoảng 28,000 quân đồn trú thường trực ở Nam Hàn, cũng cho biết đang theo dõi sát tình hình. Phát ngôn viên bộ ngoại giao Mỹ tuyên bố: “Chúng tôi yêu cầu Bình Nhưỡng kiềm chế mọi hành động và ngôn ngữ đe dọa hòa bình an ninh khu vực”. (HC)
