Hà Tường Cát/Người Việt (tổng hợp)
Trong lịch sử 47 năm của nhà tù Orange County Central Men’s Jail ở Santa Ana, đã có bảy vụ vượt ngục của 15 tù nhân, kể cả ba người cuối tuần trước, hầu hết là bằng cách leo lên mái nhà rồi tụt xuống đất thoát ra ngoài.
Ðây là lần thứ hai trong vòng một năm, vụ tù vượt ngục ở Mỹ trở thành tin tức thời sự được dư luận công chúng đặc biệt chú ý.
Mặt trước nhà tù Orange County Central Men’s Jail. (Hình: Mark Boster via Getty Images)
Trước chuyện hãy còn đang diễn tiến về vụ ba tù nhân vượt ngục hôm Thứ Sáu, 22 Tháng Giêng, là vụ hai tù nhân vượt ngục ở nhà tù Clinton Correctional Facility, New York, hồi Tháng Sáu, 2015.
Nhật báo The Chistian Science Monitor nói rằng trong hai vụ này dường như có những điểm giống nhau ở chỗ các phạm nhân đã dàn xếp để có được những dụng cụ cần thiết cho việc cắt vách mở lối thoát ra khỏi phòng giam.
Tuy nhiên, chuyện tù nhân vượt ngục ở Mỹ thật ra không nhiều và đang có chiều hướng giảm bớt.
Theo thống kê của Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ, trong năm 2,000, trong 10,000 tù nhân có 37.1 trường hợp vượt ngục; tới năm 2013 chỉ còn 12.7.
Một cách chính xác hơn, trong năm 2013, trung bình chỉ có 10.5 vụ thật sự là vượt ngục (jailbreak) trong số 10,000 tù nhân. Những trường hợp khác chỉ là không trình diện trở lại đúng thời hạn sau khi được phép tạm vắng (được gọi là AWOL: Absent Withthout Leave).
Trung Úy Jeff Hallock, phát ngôn viên Sở Cảnh Sát Orange County, cho hãng thông tấn AP biết rằng ba tù nhân vượt ngục hôm Thứ Sáu là vụ đầu tiên từ hơn 20 năm qua ở khám đường nam tù nhân tại Santa Ana.
Ba tù nhân này là Hossein Nayeri, 37 tuổi, Jonathan Tieu, 20 tuổi, và Bac Duong, 43 tuổi.
Theo nhật báo The Orange County Register, nhà tù Orange County Central Men’s Jail trước kia được gọi là Orange County Jail, mở cửa “đón khách” từ năm 1968, với khả năng giam giữ khoảng 1,200 tù nhân.
Khi nhà tù mới bắt đầu hoạt động được có năm ngày, một tù nhân dùng ống dây dẫn nước tưới cây, từ trên mái nhà giam tụt xuống đất trốn thoát. Nhiều tháng sau, hai tù nhân khác cũng vượt ngục theo con đường này, cho đến lúc đó chưa được tu sửa lại.
Năm 1982, hai tù nhân theo ống thông gió leo lên mái nhà rồi dùng khăn trải giường kết lại thành dây để leo xuống đất, giống như ba tù nhân vượt ngục mới đây.
Năm 1983, một tù nhân cắt lồng lưới thép chụp trên lỗ thông khí ở mái nhà rồi cũng dùng khăn trải giường làm dây để xuống đất.
Năm 1986, hai tù nhân trấn áp một nhân viên an ninh trên mái nhà, cắt lưới, và leo xuống bằng dây cáp điện. Sau vụ này, hàng rào trên nóc nhà được tăng cường thêm bằng một lưới thép nữa.
Năm 1988, năm tù nhân leo qua hàng rào đã được tăng cường, cắt dây kẽm gai và đu theo dây tết bằng vải xuống đất, nhưng chỉ có bốn người thoát ra ngoài được, một người té gẫy chân bị bắt lại.
Nhân số trong các nhà tù giảm bớt từ 2014, sau khi cử tri California chấp thuận Proposition 47 xếp loại một số tội hình sự nhẹ xuống hạng tiểu hình. Ðồng thời, trong năm 2015, cảnh sát quận hạt được tài trợ $10.8 triệu cho việc gắn từ 1,500 đến 2,000 máy thu hình tại các nhà tù, thực hiện trong năm đợt theo thứ tự ưu tiên cần thiết.
Tuy nhiên, hình ảnh video của máy thu hình an ninh đặt trên mái nhà tù do truyền thông phổ biến rất mờ nhạt, có lẽ máy tại đây đã cũ chưa được nâng cấp. Không có máy thu hình mới gắn trên hai nóc nhà xung quanh có hàng rào thép dùng làm khu giải trí cho tù nhân, và đây là những nơi được coi như kém an toàn nhất tại nhà tù có bảo vệ an ninh chặt chẽ tối đa.
Nhà tù này được xây dựng từ cuối thập niên 1960 theo kiến trúc cũ. Những trạm gác nằm ở hai đầu của dãy phòng giam và nhân viên an ninh không thể nhìn thấy bên trong các phòng. Ở những nhà tù kiểu mới bây giờ, các phòng giam tập thể hay cá nhân nằm quây xung quanh một trạm kiểm soát và nhân viên nhà tù có thể theo dõi thường trực mọi sinh hoạt của tù nhân.
Trong vụ vượt ngục của ba tù nhân mới đây, nhân viên an ninh không biết chuyện gì xảy ra trong 16 giờ giữa hai lần điểm danh. Ba đương sự đã cắt vách phòng ngủ, rồi cắt song sắt dày nửa inch để theo đường ống thoát nước lên mái nhà và một lần nữa cắt lưới sắt hàng rào để tụt từ tầng 4 xuống đất bằng dây kết bằng vải khăn trải giường.
Giống như trường hợp Richard Matt và David Sweat vượt ngục ở New York mùa Hè năm ngoái, phải có sự đồng lõa của nhân viên phụ trách nhà may Joyce Mitchell cung cấp dụng cụ thì mới có thể làm những việc như thế.
Vì vậy cuộc điều tra của nhà chức trách hiện nay tập trung vào hai điểm: truy tầm ba kẻ trốn tù và tìm hiểu xem ai đã đưa dụng cụ cho những tù nhân này.
Tiền thưởng cho người cung cấp tin tức có thể giúp bắt giữ các tù vượt ngục đã được tăng từ $50,000 lên $200,000, còn chi tiết về những đồng lõa hoàn toàn chưa được tiết lộ trong khi cảnh sát đang tiếp tục điều tra.
