Cần có tạp chí ‘expire’ để cứu lấy đạo Hồi
Hùng Tâm/Người Việt
Tin tức thời sự cho biết là nhà chức trách Hoa Kỳ và Anh quốc đang ráo riết truy lùng một nhân vật tên là Yahya Ibrahim, chủ biên của tạp chí “Inspire.” Lý do là nghi can Dzhokhar Tsarnaev trong vụ đánh bom Boston Marathon hôm 15 Tháng Tư khai với viên chức Hoa Kỳ rằng cùng người anh là Tamerlan Tsarnaev, y đã học được cách chế võ khí từ tờ báo này. “Inspire” là gì, Hồ Sơ Người Việt sẽ tìm hiểu, nhưng với sự thận trọng là không vẽ đường cho hươu chạy.
Từ al-Qaeda đến AQAP và tờ Inspire trên mạng
Al-Qaeda (có nghĩa là “căn cứ”) là tên của tổ chức khủng bố đã thi hành vụ 9-11 tại Hoa Kỳ năm 2001 khiến hơn ba ngàn người thiệt mạng.
Sau khi Hoa Kỳ mở cuộc phản công và tung quân vào Afghanistan, al-Qaeda bị tê liệt dần, thủ lãnh Osama bin Laden đã bị hạ sát năm ngoái tại Pakistan. Nhưng sau khi al-Qaeda nguyên thủy và cốt lõi bị vô hiệu hóa, nhiều nhóm khủng bố khác lại xuất hiện và xưng danh al-Qaeda như một phiêu hiệu. Trong số này, có nhóm “Al Qaeda tại bán đảo Á Rập” (Al Qaeda in the Arabian Peninsula), gọi tắt là AQAP, hoạt động mạnh nhất tại Cộng Hòa Yemen, một nước Tây Á ở phía cực Nam của bán đảo Á Rập và rất gần với Phi Châu. (Một nhóm khác mà Hồ Sơ Người Việt đã nhắc tới nhân chiến dịch tại Mali là AQIM, Al Qaeda trong vùng Maghreb Hồi Giáo.)
AQAP có một bộ phận tuyên truyền tên là Al-Malahim Media, đã phát hành số Inspire đầu tiên trên mạng điện toán vào ngày 11 Tháng Bảy năm 2010. Ðây là tờ báo tiếng Anh, nhắm vào độc giả trong các nước Tây phương. Chủ biên ban đầu là một người Saudi Arabia được nuôi sống từ bé tại tiểu bang North Carolina và có quốc tịch Hoa Kỳ, tên là Samir Khan, nổi tiếng từ lâu vì lập trường cực đoan, cuồng tín và thuật hùng biện. Năm 2009, để tránh áp lực của cơ quan FBI, Samir rời Hoa Kỳ qua Yemen, trở thành tay khủng bố xưng danh Thánh Chiến, jihadist, và là tiếng nói hùng hồn của AQAP trên mạng, với một thứ Anh ngữ kiểu Mỹ rất chuẩn.
Ngày 30 Tháng Chín năm 2011, Samir Khan cùng một thủ lãnh AQAP là Anwar al-Awlaki và hai người nữa bị máy bay tự động của Hoa Kỳ bắn hạ tại thị trấn Khashef của Yemen. Yahya Ibrahim mà an ninh Anh-Mỹ đang truy tìm là người lên thay Samir Khan làm chủ biên và tờ báo Inspire đã ra đến số 10 vào ngày 1 Tháng Ba vừa qua.
Hai tháng trước, khi số 10 xuất hiện, truyền thông Hoa Kỳ đã có hai thái độ trong cách loan tải. Một là thổi phồng ảnh hưởng tờ báo, như tiếng nói cổ võ cho một cuộc tổng nổi dậy của dân Hồi Giáo đang sống trong các nước Tây phương hay Á Châu như Ấn Ðộ và Pakistan. Hai là chế diễu tính chất tuyên truyền rẻ tiền của tờ báo, nội dung cũng lăng nhăng như chín số trước mà thôi. Vụ khủng bố Boston bỗng làm người ta phải nhìn lại!
Hồ Sơ Người Việt xin nhìn lại cho quý độc giả.
Thành tích của Inspire
Tên của tờ báo có thể được dịch ra “gây cảm hứng” hay “khích động” nhưng thực tế thì Inspire còn tiến xa hơn việc khích động vì ngay từ số đầu tiên đã có những chỉ dẫn về cách ráp chế lấy chất nổ theo lối thủ công nghiệp (improvised explosive devices, IED) làm võ khí khủng bố. Kết quả là đã có hai trường hợp áp dụng.
Tháng Bảy năm 2011, một binh nhất Hoa Kỳ là Naser Jasin Abdo bị bắt khi chuẩn bị chất nổ để tấn công một nhà hàng ở thị trấn Killen bên Texas. Ðây là quán ăn có nhiều binh lính Mỹ đến từ căn cứ Fort Hood. Tháng Mười Một năm 2011, cảnh sát New York bắt được Jose Pimentel 27 tuổi, tại Manhattan. Nghi can là dân Mỹ gốc Cộng Hòa Dominican tại Trung Mỹ, bên cạnh xứ Cuba, có đấu tranh hiệu là Muhammad Yusuf, và sa lưới khi đang chế bom trong nhà theo cách chỉ dẫn của Inspire. Hai trường hợp này là rõ rệt nhất.
Còn lại, mục tiêu của tờ báo là khích động hay gây cảm hứng cho các phần tử Hồi Giáo cực đoan cũng được thấy trong năm vụ khác tại Hoa Kỳ và bên Anh quốc.
Tại Anh Quốc, Tháng Tư năm 2012, bốn người bị cảnh sát bắt giữ trong thành phố Luton và bị truy tố là có âm mưu tấn công một căn cứ quân sự, đã tải xuống và lưu giữ sáu số báo Inpire. Cả bốn đều nhận tội vào đầu Tháng Ba vừa qua. Tháng Chín năm 2012, Adel Daoud, một độc giả trung thành của Inspire bị bắt khi đậu chiếc xe Cherokee bên cạnh một quán rượu ở Chicago, với ý định cho nổ tung quán rượu nhờ quả bom chứa trong xe. Nghi can tưởng như vậy mà không ngờ là bị cơ quan FBI gài bẫy. Một vụ gài bẫy khác là Quazi Nafis, gốc Bangladesh, bị bắt vì dự tính cho nổ xe bom cạnh Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang New York. Nafis là người say mê đọc Inspire và muốn thành khủng bố, may là thố lộ tâm tình và tìm sự giúp đỡ từ một người của FBI. Tháng Mười Một năm ngoái, hai anh em Raees Alam Qazi và Sheheryar Alam Qazi tại Florida bị bắt và truy tố ra tòa về âm mưu tấn công New York, cũng theo lời khích động của Inspire. Gần đây nhất, 15 Tháng Ba có ba người nhận tội có âm mưu khủng bố, đã tham dự khóa huấn luyện trong một căn cứ tại Pakistan và lấy cảm hứng từ tờ Inspire. Người vợ của một trong bốn tay dự bị khủng bố này cũng lãnh án vào Tháng Mười Hai vừa qua vì có hai ấn bản của tờ báo trong thẻ nhớ.
Nét chung của các hung thủ bị sa lưới là họ đã thấm nhuần tư tưởng cuồng tín từ tờ báo đến độ sẵn sàng làm hành động khủng bố, rồi học kỹ thuật chế võ khí từ đó để trở thành loại khủng bố tay mơ. Vì là tay mơ nên kém tay nghề và còn bị FBI gài bẫy.
Loại khủng bố chuyên nghiệp thì đã biết cách làm bom, chỉ có tay mơ mới đi học nghề trên báo Inspire và dễ bị sa lưới. Nhưng loại người tiến hành Thánh Chiến theo kiểu hàm thụ như vậy vẫn có khả năng giết người.
Thiếu Tá Nidal Hasan đã thành công tại Fort Hood năm 2009 khiến 13 người thiệt mạng và 29 người bị thương trong một vụ tàn sát giữa tiếng hô Allahu Akbar! Thượng đế Chí cao. Trước đó, dăm tháng, Carlos Bledsoe dưới đấu tranh hiệu là Abdulhakim Mujahid Muhammad cũng đã thành công trong một vụ tàn sát để làm sáng danh đạo Hồi. Cả hai đều là những kẻ có vấn đề về tâm lý và tìm cảm hứng từ tờ Inspire. Nidal Hasan còn tiếp xúc với giáo sĩ Anwar al-Awlaki tại một ngôi đền Hồi Giáo ở Fall Church trong tiểu bang Virginia, trước khi al-Awlaki trốn qua Yemen, trở thành một lãnh tụ của AQAP và bị giết cùng sáng lập viên của tờ Inspire.
Ðối tượng của Inspire
Các tay khủng bố như Anwar al-Awlaki, Samir Khan hay Nidal Hasan đều là những người sống lâu năm tại Hoa Kỳ, thông thạo Anh ngữ và nếp sống của xã hội Mỹ. Dường như chủ biên kế tục của tờ Inspire sau khi Sami Khan bị giết, là Yahya Ibrahim, cũng vậy và cái tên Ibrahim có thể chỉ là đấu tranh hiệu của một người dùng tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ.
Mấy chi tiết ấy cho thấy một mục tiêu rõ rệt của Inspire và từ những người khởi xướng là Anwar al-Awlaki và Samir Khan. Họ muốn khích động để huy động các phần tử lạc loài trong xã hội Tây phương, hướng dẫn những kẻ này vào con đường cuồng tín và giúp đỡ các tay mơ trở thành khủng bố nhà nghề.
Có kẻ chưa giỏi tay nghề như Richard Reid vì giấu bom dưới giày hoặc như Umar Farouk Abdulmutallab là người cài bom trong đồ lót thì cũng suýt nữa làm nên sự nghiệp tàn sát trong một chuyến bay. Nhiều khi thành phần khủng bố “nội hóa” này có thể gặp dân chuyên nghiệp và thành công trong nghiệp vụ hắc ám. Cho nên, dù xác suất không cao, Inspire vẫn hàng ngày kết nạp và đào tạo khủng bố qua không gian điện toán.
Cái độc địa của lối đánh này là tìm ra đối tượng sinh sống trong các xã hội an bình và tấn công những mục tiêu dân sự rất khó bảo vệ, trăm lần hụt mà một lần trúng thì cũng gây tổn thất nhân mạng và tiếp tục rao truyền thế lực của al-Qaeda, tư tưởng Thánh Chiến và phương pháp khủng bố. Họ chất củi hàng ngày để châm lên đám cháy và vào một mùa khô, có thể gây ra hỏa hoạn trong nghĩa đen.
Một sự thể khác cũng đáng chú ý là sau khi Anwar al-Awlaki và Samir Khan bị hạ sát tại Yemen vào Tháng Chín năm 2011, Inspire vẫn huy động được khủng bố trong lớp người nói tiếng Anh sống tại “hậu phương” là các xã hội Anh, Mỹ, Ấn Ðộ hay Pakistan, Philippines…
Cho nên, dù phần tuyên truyền có thể chỉ lập lại một số bài đã nhàm, tờ Inspire vẫn là công cụ khủng bố đáng canh chừng. Nó không thể dẫn đến một cuộc tổng nổi dậy như các lãnh tụ của al-Qaeda đã mơ ước, nhưng vẫn gây tổn thất trong các xã hội dân chủ. Và nó hâm nóng tinh thần quá khích trong nhiều cộng đồng Hồi Giáo.
Từ Inspire về AQAP
Một số người chịu khó theo dõi cả 10 số báo Inspira đã được phát hành (từ ngày 11 Tháng Bảy 2010 đến mùng 1 Tháng Ba năm 2013) thì có nhiều nhận định đáng quan tâm.
Việc lực lượng AQAP bị càn quét tại miền Nam xứ Yemen mà vẫn cố phát hành tờ Inspire – tốn kém và không dễ – cho thấy là lực lượng khủng bố này còn phương tiện, biết kỹ thuật điện toán và nắm vững cả… nghề làm báo. Một số truyền thông Hoa Kỳ thì nhìn tờ báo theo tiêu chuẩn Mỹ nên thấy rằng Inspire là tờ lá cải không đáng kể. Nhưng nhà chức trách Mỹ không hề coi thường sự kiện là sau 18 tháng bị truy lùng ráo riết, AQAP vẫn duy trì và thực tế còn cải tiến hình thức tờ báo để gây thêm hấp dẫn các đối tượng muốn tranh thủ.
Về nội dung tuyên truyền, Inspire có lấy lại nhiều bài sách động hay lời hiệu triệu của các lãnh tụ al-Qaeda nguyên thủy đã từng được phổ biến từ trước. Nhưng tờ báo cũng có đăng một bài phỏng vấn lãnh tụ AQAP là Nasir al-Wuhayshi trong đó có lời kêu gọi các tay Thánh Chiến Jihadist ở phương Tây là nên theo đuổi cuộc chiến ngay tại chỗ bằng các đòn tấn công đơn giản, trong tầm tay, dù chỉ bằng dao bằng súng. Sau đó thì học thêm nghề chế bom loại IED.
Sinh tại Yemen, Nasir Abdelkarim al-Wuhayshi từng là bí thư của Osama bin Laden và khi rời Afghanistan năm 2001 thì bị Iran bắt. Nhưng lại được thả cho tới khi bị giam ở Yemen thì vượt ngục. Al-Wuhayshi có công thống hợp các nhóm khủng bố Thánh Chiến tại Saudi Arabia và Yemen để lập ra lực lượng AQAP vào Tháng Chín năm 2009 và được lãnh tụ số hai vẫn còn sống của al-Qaeda nguyên thủy là Ayman al-Zawahiri tấn phong làm tư lệnh AQAP.
Trước đó, một lãnh tụ của nhóm AQAP này là Qaed Salim Sinan al-Harethi (cũng có tên là Abu Ali al-Harithi) đã hoạt động với al-Qaeda nguyên thủy và tham dự vào vụ tấn công chiến hạm USS Cole vào Tháng Mười năm 2000. Sau khi al-Harethi bị Hoa Kỳ hạ sát cũng bằng máy bay tự động vào năm 2002, Al-Wuhayshi lên thay và có thế lực là nhờ thành tích phục vụ dưới trướng của Osama bin Laden. Khi al-Qaeda nguyên thủy tàn lụi dần thì AQAP tiếp tục cuộc Thánh Chiến khủng bố trong khu vực rộng lớn và bất ổn của bán đảo Á Rập, giao điểm của hai lục địa Á Châu, Phi Châu giữa vùng Trung Ðông. Họ khai thác hào quang của al-Qaeda nguyên thủy.
Nhưng chính là nhờ Anwar al-Awlaki và Samir Khan, những kẻ đã sống và trưởng thành tại Hoa Kỳ trong cộng đồng Hồi Giáo, mà AQAP mở ra cuộc Thánh Chiến ngay trong lòng các nước dân chủ Tây phương. Người kế vị Samir Khan và chủ biên ngày nay cũng thuộc thành phần đó, là tay lưu loát về Anh ngữ, dù không có lối viết duyên dáng như kẻ tiền nhiệm.
Việc cơ quan an ninh Hoa Kỳ bắt giữ thêm ba nghi can có liên hệ đến anh em Tsarnaev và vụ khủng bố ở Boston còn cho thấy hạt mầm do AQAP gieo trồng đã có kết quả.
Kết luận ở đây là gì?
Tôn giáo nào cũng xuất hiện từ ý tưởng tốt. Cách suy diễn của một số người sau đó mới là vấn đề.
Hoa Kỳ đón nhận mọi sắc dân và rất tôn trọng nếp văn hóa hay tôn giáo của di dân. Nhưng vì lý do riêng tư, một số người bất mãn, bất đắc chí hay mắc bệnh tâm thần vẫn có thể oán nước Mỹ về chuyện khá bất ngờ. Trong hoàn cảnh đó, tờ Inspire và lý luận Thánh Chiến cuồng tín có thể tác hại ngay trong cộng đồng những người theo đạo Hồi.
Chính là cộng đồng Hồi Giáo, xuất phát từ Trung Ðông, Trung Á, Bắc Phi, Nam Á hay Ðông Nam Á, phải quan tâm đến loại mầm độc đang mọc trong nước Mỹ. Họ không thể làm ngơ mà nên cộng tác chặt chẽ với nhà chức trách, như cộng đồng Hồi Giáo tại Anh quốc.
Tối thiểu thì cũng nên xuất bản một tờ mang tên là “Expire,” hàm nghĩa là hết công hiệu, để cải sửa lối suy nghĩ cực đoan và sai lầm của nhiều kẻ nhân danh Allah mà sát hại người khác.
