Hà Tường Cát/Người Việt
(Tổng hợp)
LONDON (TH) – Các viên chức tình báo Anh nói rằng họ gần đi tới chỗ xác định được lý lịch người chiến binh Hồi Giáo ISIL cầm dao cắt cổ phóng viên Mỹ James Foley. Tuy nhiên nhiều sự kiện phức tạp khác cho thấy chưa chắc đã tìm ra sự thật của hành động tàn bạo ghê rợn này.
Ngoại Trưởng Iran Mohammad Javad Zarif (trái) hội đàm với Ðại Giáo Trưởng Bashir al-Najafi Hồi Giáo Shiite tại Najaf hôm Thứ Hai, 25 tháng 8, trong chuyến thăm viếng 2 ngày để thảo luận về việc hai nước hợp tác chống phiến quân Hồi Giáo Sunni của Nhà Nước Hồi Giáo IS. (Hình: Haidar Hamdani/AFP/Getty Images)
Tờ The Sunday Times ở London dẫn nguồn tin từ một giới chức cao cấp chính phủ Anh cho biết nghi can là Abdel Majed Abdel Bary, 23 tuổi, sinh quán ở Anh và là một ca sĩ nhạc rap.
ISIL, tên viết tắt của Islamic State of Iraq and Levant (vùng đất liền và hải đảo Ðông Ðịa Trung Hải), tổ chức của những phấn tử Hồi Giáo quá khích phái Sunni, là một trong những nhóm đã tham gia trong cuộc nôi chiến nhằm đánh đổ chính quyền của Tổng Thống Bashar al-Assad ở Syria.
Từ tháng 6 năm nay đổi tên thành IS (Islamic State = Nhà Nước Hồi Giáo) có chủ trương thi hành giáo lý đạo Hồi bằng hình thức khắt khe nhất trong các xã hội ở vùng Trung Ðông và bành trướng ra toàn thế giới. Với mục tiêu ấy, phiến quân IS đã đánh chiếm được nhiều nơi ở Syria và miền Bắc Iraq, đàn áp tiêu diệt các nhóm dân thiểu số không cùng tín ngưỡng với họ như người Kurds và Yezidis.
Ðầu tháng 8, Tổng Thống Obama ra lệnh cho quân lực Hoa Kỳ mở các cuộc không kích nhằm yểm trợ quân đội Iraq ngăn chặn đà tiến của phiến quân IS. Ngày 20 tháng 8, IS gây sự kinh hoàng và phẫn nộ toàn thế giới khi đưa lên mạng một băng video loan báo việc cắt cổ phóng viên James Foley bị bắt làm con tin ở Syria từ cuối năm 2011, để trả thù việc máy bay Mỹ oanh kích họ.
Tiếng trong video là của một người nói giọng Anh, do đó người ta cho rằng chiến binh IS đã hạ sát là một trong số những công dân Anh đã qua Syria chiến đấu vì lý tưởng Jihad Hồi Giáo. Các giới chức an ninh và phản tình báo có đủ lý lịch và cả băng thâu thanh tiếng nói của những nghi can khủng bố đã qua Syria chiến đấu, do đó bằng kỹ thuật chuyên môn sẽ xác định được ra kẻ mặc đồ đen trùm kín mặt khi hành hình Foley là ai.
Tuy nhiên có nhiều điều kiện phức tạp khác khiến cho không dễ để có thể tìm ra sự thật như niềm tin tưởng chủ quan này.
Nghi can mà tờ Sunday Times tiết lộ danh tánh, có thể chỉ là một trong những phần tử can dự vào hành động tàn bạo này chứ không chắc đã là thủ phạm chính.
Abdel Majed Abdel Bary, 23 tuổi, được các chiến binh bạn gọi là “Jihadi John” trong nhóm những dân Anh đến Syria mang bí danh chung là “The Beattles,” tên của ban nhạc nổi danh hồi thập niên 1960. Khi còn ở khu Maida Vale ngoại ô phía Tây London, Bary sống với bà mẹ trong một ngôi nhà trị giá gần $2 triệu, và sinh hoạt về nhạc rap, nhạc của Bary đã từng được phát trên đài Radio 1 của BBC.
Bary sinh tại Anh nhưng ông bố – Abdel Abdul Bary – là dân Ai Cập. Các chuyên viên phản tình báo xác định Bary (bố) là một thành viên cao cấp điều hành cơ sở al-Qaeda ở London; bị dẫn độ qua Mỹ năm 2012, và bị truy tố vì tội đồng lõa trong vụ nổ bom hai tòa đại sứ Mỹ ở Phi Châu năm 1998. Ðương sự đang chờ ngày ra tòa vào cuối năm nay với bản án có thể là chung thân nếu bị kết tội.
Những báo cáo tình báo cho rằng Abdel Majed Abdel Bary vỡ mộng với những cuộc chiến tranh ở Iraq và Afghanistan, muốn cùng các bạn sang chiến đấu ở Syria. Theo lời kể lại, Bary đã nói với bố mẹ rằng, “Từ bỏ tất cả cho mục đích của Thượng Ðế, Allah.”
Cuối năm ngoái, tờ Daily Mail nói đến chuyện căn nhà ở Maida Vale khi những hình ảnh của Bary mang trang phục cùng vũ khí chiến binh Hồi Giáo bắt đầu xuất hiện trên mạng. Gần đây có cả hình Bary tay xách một chiếc đầu bị chặt. Ðại Sứ Anh tại Hoa Kỳ hôm Chủ Nhật nói trên truyền hình CNN rằng các giới chức sắp nhận biết được ai là kẻ hạ sát phóng viên James Foley.
Nhưng theo lời Bouthaina Shabaan, cố vấn chính trị và truyền thông của Tổng Thống Bashar al-Assad, nói trong chương trình Today của đài phát thanh BBC 4, thì “James Foley đã bị cắt đầu từ một năm rồi chứ không phải bây giờ, họ chỉ đưa ra hình ảnh vào lúc này mà thôi. Liên Hiệp Quốc có thông tin về cái chết của Foley từ một năm trước. Có rất nhiều tin tức sai đã làm cho mọi chuyện trở nên rắc rối.” Bà cho biết thêm rằng phóng viên này đã bị quân Free Syrian Army, một nhóm nổi dậy được Hoa Kỳ ủng hộ, bắt cóc và sau đó bán cho ISIL.
Phil Balboni, chủ nhân GlobalPost, hãng tin ở Boston mà James Foley làm việc, bác bỏ lập luận ấy: “Hoàn toàn sai sự thật. Chúng tôi có rất nhiều báo cáo của các nhân chứng con tin cùng bị giữ với Jim, mới nhất là tháng trước.” Gia đình Foley đưa ra một lá thư do Daniel Rye Ottosen, con tin người Ðan Mạch chuyền về. Thư của Foley viết vào tháng 6 và Ottosen đã học thuộc lòng rồi ghi lại sau, vì tất cả thư từ con tin gởi đi đều bị nhóm bắt cóc tịch thu.
Theo Phil Balboni, sự kiện Ottosen còn thấy Foley hồi tháng 6 chứng tỏ rằng điều Bác Sĩ Shabaan nói là không đúng, có thể phần nào vì muốn quy cho Free Syrian Army trách nhiệm trong cái chết của người phóng viên.
Tờ Telegraph ở London hôm Thứ Hai nói các chuyên gia Anh về những nhóm Jihad không nghi ngờ là James Foley đã bị giết nhưng cho rằng video cảnh cắt đầu tàn bạo có lẽ giả tạo. Theo họ đây là một màn trình diễn tuyên truyền của IS. Nghiên cứu đoạn băng video dài 1 phút 40 giây, các phân tích gia của một công ty Anh chuyên môn về giảo nghiệm (forensic science) kết luận là Foley bị giết sau khi máy ngưng thu hình.
Hình ảnh khủng khiếp cho thấy con dao dài 12 inches (30 cm) kề vào cổ họng kéo qua kéo lại 6 lần nhưng không có máu chảy và nạn nhân cũng không có dấu hiệu phản ứng giãy giụa chứng tỏ đoạn phim được sửa chữa bằng kỹ thuật. Âm thanh lúc cuối đoạn phim cũng không phù hợp với tình huống kết thúc một cuộc hành hình ghê rợn như thế.
Do đó theo họ kẻ trùm đầu mặc đồ đen đứng bên cạnh không chắc đã là người thực hiện vụ hành quyết và có thể cũng không phải là người nói những lời buộc tội thật ra đã được thâu trước lúc đó. Ngoài ra bên cạnh xác của Foley có hai con dao, một trong tay kẻ trùm đầu, một bỏ dưới đất, như vậy ít nhất có hai hung phạm. Không thể loại trừ khả năng ISIL dùng những mánh lới đánh lạc sự điều tra vì hiểu rằng Hoa Kỳ và Anh có những kỹ thuật rất tinh vi để tìm hiểu.
Sự thật James Foley bị giết lúc nào không thể biết rõ được. Ngày 13 tháng 8, gia đình và GlobalPost nhận được một e-mail nói là người phóng viên 40 tuổi có thể bị hành quyết và video xác nhận sẽ được công bố ngày 19 tháng 8.
Nếu không chấp nhận lời giải thích của Bác Sĩ Shabaan thì đến bây giờ người ta chỉ có thể cho là nạn nhân đã bị giết ngày 13 tháng 8 hay ít lâu sau đó, không có dấu hiệu gì Foley còn sống. Việc IS công bố chuyện này chậm ít ngày hoặc là để có đủ thời gian rời xa địa điểm, tránh bị biệt kích tấn công bất ngờ, hoặc vì IS muốn lựa chọn một thời điểm có tác dụng nhất cho việc tuyên truyền, khi trên thế giới không có tin tức thời sự lớn nào thu hút mọi chú ý.
Tờ Telegraph cũng loan tin Anh và Mỹ đang phối hợp lập một toán đặc nhiệm mang tên Task Force Black từ các đơn vị ưu tú như Seal Team 6, CIA cũng như Lực Lượng Ðặc Biệt Anh, có mục tiêu lùng diệt các chỉ huy IS.
