GARDI SUGDUB, Panama (NV) – Trên một hòn đảo nhỏ ngoài khơi bờ biển Caribbean tại Panama, khoảng 300 gia đình đang gói ghém tư trang để chuẩn bị cho một sự thay đổi chưa từng có. Các thế hệ dân Gunas lớn lên tại Gardi Sugdub cống hiến cuộc đời cho biển cả và du lịch sẽ đánh đổi niềm say mê vào tuần này để đổi lấy sự kiên cố trên đất liền, phóng sự do hãng tin AP ghi nhận.

Người Gunas tại Gardi Sugdub là cộng đồng đầu tiên trong số 63 cộng đồng dọc theo vùng duyên hải Caribe và Thái Bình Dương tại Panama mà các viên chức chính phủ cũng như các khoa học gia dự đoán rằng họ buộc phải di tản do mực nước biển dâng cao trong những thập niên tới.

Vào một ngày gần đây, cư dân bản địa trên đảo chèo thuyền hoặc khởi động thuyền gắn máy để câu cá. Một số trẻ em mặc đồng phục học sinh còn vài em khác thì vận phục trang dệt may bản địa sặc sỡ gọi là “mola,” vừa trò chuyện vừa hối hả băng qua những con đường đất chật hẹp để đi học.

“Chúng tôi hơi buồn vì sắp phải xa xứ, chúng tôi sống trong những căn nhà này cả đời rồi, đó là nơi tình yêu biển cả khởi đầu, nơi chúng tôi câu cá, nơi chúng tôi tắm và nơi du khách ghé thăm, nhưng hòn đảo đang dần dần bị nhấn chìm, từng chút một,” theo Nadín Morales, 24 tuổi, chuẩn bị dời đi cùng mẹ, chú và bạn trai.

Một viên chức thuộc Bộ Gia Cư Panama cho biết có vài người quyết định ở lại hòn đảo này cho tới chừng nào họ thấy không còn an toàn nhưng không tiết lộ cụ thể là bao nhiêu người. Nhà chức trách sẽ không ép người dân phải rời đi, viên chức ẩn danh cho biết.

Gardi Sugdub là một trong khoảng 50 hòn đảo đông dân cư tại quần đảo thuộc lãnh thổ Guna Yala. Hòn đảo chỉ dài khoảng 366 mét và rộng 137 mét. Nhìn từ trên cao, Gardi Sugdub gần như có hình bầu dục với gai nhọn tua tủa được hàng chục bến tàu ngắn bao quanh, nơi người dân buộc thuyền bè.

Hàng năm, nhất là khi gió mạnh tràn vào vùng biển trong Tháng Mười Một và Tháng Mười Hai, nước dâng lên tới đường phố rồi tràn vào nhà. Biến đổi khí hậu không chỉ làm mực nước biển dâng cao mà còn làm đại dương ấm lên từ đó tạo ra những cơn bão dữ tợn hơn.

Dân Gunas cố gắng làm phần rìa hòn đảo kiên cố hơn bằng đá, cọc và san hô, nhưng nước biển vẫn tiếp tục tràn vào.

Cách đây hai thập niên, chính quyền tự trị của Guna quyết định rằng họ cần suy xét rời khỏi hòn đảo, nhưng vào thời điểm đó hòn đảo lại quá đông đúc. Tác động của biến đổi khí hậu càng làm người ta nghĩ tới chuyện di tản gấp rút hơn, Evelio López, một thầy giáo 61 tuổi trên đảo cho biết.

López dự tính cùng thân nhân chuyển tới địa điểm mới trên đất liền được chính phủ Panama phát triển với kinh phí $12 triệu. Những căn nhà bê-tông nằm trên một hệ thống đường sá được trải nhựa được tạo thành từ khu rừng nhiệt đới tươi tốt chỉ cách bến cảng hơn một dặm (2 kilometer), chỉ bằng một chuyến đi thuyền kéo dài tám phút, người dân sẽ tới được đảo Gardi Sugdub.

Rời bỏ hòn đảo này là “một thử thách lớn, vì hơn 200 năm văn hóa của dân tộc Gunas bắt nguồn từ biển cả, nên việc đi khỏi hòn đảo này làm lòng dạ chúng tôi áy náy vô cùng,” López nói. “Không còn biển khơi, không còn các hoạt động kinh tế mà chúng tôi gầy dựng trên hòn đảo và giờ đây chúng tôi sẽ lên đất liền, ở trong rừng. Để xem về lâu về dài chúng tôi sẽ sinh sống ra sao.”

Steven Paton, giám đốc chương trình giám sát vật lý thuộc Viện Smithsonian ở Panama, cho biết chiến dịch di tản “là hậu quả trực tiếp của biến đổi khí hậu đến từ việc mực nước biển dâng cao.”

Cư dân của một cộng đồng duyên hải thiểu số tại Mexico cũng phải lên đất liền vào năm ngoái sau khi hàng loạt các cơn bão nuốt chửng nhà cửa. Chính phủ các quốc gia đành phải hành động, từ thành phố đầm phá Venice tại Ý cho tới các cộng đồng duyên hải ở New Zealand.

Một nghiên cứu gần đây do Ban Giám Đốc đặc trách Biến Đổi Khí Hậu thuộc Bộ Môi Trường Panama thực hiện, với sự hỗ trợ của các trường đại học tại Panama và Tây Ban Nha, ước tính rằng từ đây tới 2050, Panama sẽ mất khoảng 2.01% lãnh thổ duyên hải do mực nước biển dâng cao.

Panama ước chừng tiêu tốn khoảng $1.2 tỷ để di tản khoảng 38,000 cư dân đối diện với mực nước biển dâng cao trong ngắn hạn và trung hạn, Ligia Castro, giám đốc biến đổi khí hậu thuộc Bộ Môi Trường Panama cho biết.

Trong nhiều năm qua, Gardi Sugdub và các hòn đảo khác dọc theo bờ biển Panama được lợi lộc từ du lịch quanh năm. (TTHN)

SEOUL, Nam Hàn (NV) – Seoul đình chỉ hoàn toàn thỏa thuận quân sự năm 2018 nhằm giảm căng thẳng với Bắc Hàn, quốc gia sở hữu võ khí nguyên tử, Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Nam Hàn NSC cho biết hôm Thứ Ba, 4 Tháng Sáu, sau khi Bình Nhưỡng thả hàng trăm khinh khí cầu chứa đầy rác qua biên giới, theo Đài CBS News.

Seoul đình chỉ một phần thỏa thuận vào năm ngoái sau khi Bắc Hàn phóng một vệ tinh do thám vào quỹ đạo, nhưng NSC cho biết họ sẽ yêu cầu nội các “đình chỉ hoàn toàn ‘Thỏa Thuận Quân Sự ngày 19 Tháng Chín’ cho tới chừng nào lòng tin giữa hai miền Nam Bắc bình thường trở lại.”

Trong tuần qua, Bình Nhưỡng thả gần một ngàn khinh khí cầu chứa rác, trong đó có cả thuốc lá và dường như là phân bón xuống Nam Hàn hòng trả đũa các bức thư tuyên truyền chống phá chế độ Bình Nhưỡng do các nhà hoạt động Nam Hàn tổ chức.

Nam Hàn gọi hành động thả rác bằng khinh khí cầu từ Bắc Hàn là “vô nghĩa” và “hạ đẳng” nhưng không giống như hàng loạt đợt phóng hỏa tiễn đạn đạo gần đây, trò thả rác vừa qua không vi phạm lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc áp đặt lên chính quyền cô lập của lãnh tụ Kim Jong Un.

Hôm Chủ Nhật, Bắc Hàn hủy bỏ đợt thả rác bằng khinh khí cầu, nói rằng đó là biện pháp đối phó hiệu quả, nhưng cảnh cáo rằng có thể sẽ còn thêm nhiều đợt xả rác nữa nếu cần thiết.

Thỏa thuận quân sự năm 2018, được ký kết trong thời kỳ bang giao dễ thở hơn giữa hai quốc gia về mặt lý thuyết vẫn đang trong tình trạng chiến tranh, nhằm mục đích giảm căng thẳng trên Bán Đảo Triều Tiên và tránh leo thang vô cớ, đặc biệt là dọc theo dải biên thùy bất khả xâm phạm.

Nhưng sau khi Seoul đình chỉ một phần thỏa thuận vào Tháng Mười Một năm ngoái để phản đối việc Bình Nhưỡng phóng vệ tinh do thám thành công, Bắc Hàn tuyên bố không tiếp tục tôn trọng thỏa thuận.

Do đó, Hội Đồng An Ninh Quốc Gia của Seoul cho biết thỏa thuận này “gần như bị vô hiệu hóa do trên thực tế, chính Bắc Hàn tuyên bố từ bỏ,” nhưng việc tuân thủ phần còn lại của thỏa thuận sẽ gây bất lợi cho Nam Hàn trong việc đương đầu với các mầm họa như hành động xả rác bằng khinh khí cầu.

Hành động đình chỉ cho phép Nam Hàn thực hiện “huấn luyện quân sự tại các khu vực xung quanh Đường Phân Giới Quân Sự,” NSC cho biết, và cho phép Nam Hàn “phản ứng tổng lực và ngay tức khắc trước các hành động khiêu khích của Bắc Hàn.”

Quyết định đình chỉ được phê duyệt trong cuộc họp nội các vào Thứ Ba.

Bang giao giữa hai miền Nam Bắc đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm qua, với hoạt động ngoại giao bị đình trệ từ lâu, trong đó họ Kim thì tăng cường thử nghiệm và phát triển võ khí, còn Nam Hàn thì cố kết với Washington, đồng minh an ninh chủ lực.

Quyết định hủy bỏ thỏa thuận giảm căng thẳng năm 2018 của Seoul cho thấy “họ sẽ không dung thứ cho mớ khinh khí cầu xả rác qua biên giới, vốn động chạm tới các chuẩn mực quốc tế và các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn,” Hong Min, phân tích gia cấp cao tại Viện Thống Nhất Quốc Gia Nam Hàn tại Seoul cho biết.

Hội Đồng Tham Mưu Trưởng Liên Quân Nam Hàn cho biết khinh khí cầu của Bắc Hàn không chứa vật liệu nguy hiểm nhưng rớt xuống các tỉnh phía Bắc, gồm có thủ đô Seoul và khu vực lân cận Gyeonggi, nơi tập trung gần một nửa dân số Nam Hàn.

Giới chức Nam Hàn cũng cho biết Seoul sẽ không loại trừ khả năng đáp trả mớ khinh khí cầu bằng cách tiếp tục các chiến dịch tuyên truyền bằng loa phóng thanh dọc vùng biên cương giáp với Bắc Hàn.

Nam Hàn từng phát chương trình truyền hình tuyên truyền chống Kim Jong-un vào miền Bắc, làm Bình Nhưỡng nổi cơn thịnh nộ, các chuyên gia cảnh cáo rằng việc tiếp tục các hoạt động tuyên truyền thậm chí có thể dẫn tới giao tranh dọc biên giới. (TTHN)

BAGHDAD, Iraq (NV) – Trong mấy tuần qua, các nhóm võ trang Shi’ite do Iran hậu thuẫn tại Iraq đã bắn rốc-kết và hỏa tiễn vào Israel, làm cho Washington và cả các đồng minh của Iran phải lo lắng rằng Israel sẽ trả đũa để rồi gây thêm bất ổn tại Trung Đông một khi các cuộc tấn công đó gây đổ máu nhiều, thông tấn xã Reuters loan tin hôm Thứ Ba, 4 Tháng Sáu.

Mặc dù các cuộc tấn công từ cách xa hằng trăm dặm đó không được các giới chức Mỹ và Israel coi là cuộc tấn công trực diện vào Israel giống như những gì mà phe Hamas và Hezbollah đang làm, các cuộc tấn công đó ngày càng gia tăng và làm cho tình hình an ninh trong vùng thêm rắc rối. Ít nhất hai hỏa tiễn đã bắn trúng mục tiêu trong khi số hỏa tiễn khác thì đã bị quân đội Mỹ đóng gần đó và lực lượng phòng không Israel triệt hạ, theo lời các giới chức quân sự Mỹ và Israel.

Kể từ hồi Tháng Năm, các loại võ khí mới và hỏa tiễn hành trình đã được đem ra sử dụng trong những cuộc tấn công như thế, khiến cho các lực lượng phòng không khó phát giác hơn để bắn hạ.

Các cuộc điều tra và thăm dò của Reuters cho thấy những cuộc tấn công đó, kể cả từ hai nhóm Kataib Hezbollah và Nujaba, đang gây lo lắng thêm cho cả Washington lẫn Tehran cũng như giới lãnh đạo trong Trục Kháng Chiến chống Israel tại Lebanon, theo đó cả Iran lẫn Trục Kháng Chiến vẫn muốn tính toán sao đó để ngăn ngừa một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn trong vùng.

“Những cuộc tấn công lẻ tẻ như thế có khả năng lôi kéo các lực lượng của Trục Kháng Chiến vào cuộc xung đột, là điều mà điều mà giới lãnh đạo của họ không muốn vào lúc này,” một giới chức cao cấp trong Trục Kháng Chiến, không muốn nêu danh tánh, cho biết.

Sự thật thì cả Iran và tổ chức Hezbollah tại Lebanon, trong quá khứ, đã tìm cách kìm hãm bớt các hoạt động táo bạo của các nhóm võ trang Hồi Giáo Shi’ite tại Iraq. Hussein al-Mousawi, phát ngôn viên của nhóm Shi’ite tại Iraq nói rằng “mục đích chính trong các cuộc tấn công nhắm vào kẻ thù chung của họ là để làm tăng cái giá mà Israel phải trả cho cuộc chiến đang diễn ra tại Gaza, và các nhóm võ trang đó có ý định tấn công vào lãnh thổ Israel từ bất cứ nơi đâu chừng nào mà họ thấy cần.” (TTHN)