KHÁNH HÒA, Việt Nam (NV) – Tài xế Nguyễn Anh Thái, 33 tuổi, quê Phú Thọ, chạy taxi ở phường Tây Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, bị công an cáo buộc đã “hô biến” tờ 200,000 đồng ($7.6) thành 10,000 đồng (40 cent) để lừa du khách Nam Hàn.
Theo báo Tuổi Trẻ và báo Khánh Hòa hôm 3 Tháng Giêng, ông Thái thừa nhận với công an mình là người lái xe taxi trong một đoạn video clip lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.
Tài xế Nguyễn Anh Thái dùng tay trái nhận tờ 200,000 đồng ($7.6) và tay phải trả lại tờ 10,000 đồng (40 cent) cho du khách Nam Hàn. (Hình: Chụp qua màn hình)
Trong đoạn clip, ông ta mặc áo thun màu cam, chở hai hành khách Nam Hàn tới chợ Đầm ở trung tâm của Nha Trang. Tên của hãng xe taxi không được tiết lộ.
Khi tới nơi, người đàn ông Nam Hàn ngồi ở ghế phía trước, cạnh tài xế, rút ra tờ 200,000 đồng đưa cho ông Thái.
Nam tài xế nhận tờ tiền bằng tay trái và ngay lập tức dùng tay phải trả lại tờ 10,000 đồng, ra dấu là hành khách đã đưa lộn tiền vì hai tờ tiền đều có màu đỏ gần như giống nhau, khiến người ngoại quốc khó phân biệt.
Ông Thái sau đó nói bằng tiếng Anh với hành khách là tiền taxi của chuyến xe là 50,000 đồng ($1.9) và xòe năm ngón tay ra dấu.
Tại đồn công an, ông Thái cho biết thời điểm xảy ra sự việc vào khoảng đầu Tháng Mười Một năm ngoái nhưng đến nay du khách Nam Hàn mới tố cáo sự việc trên mạng xã hội.
Tài xế Nguyễn Anh Thái (phải) tại đồn công an. (Hình: Công An Khánh Hòa)
Đoạn clip do nữ du khách Nam Hàn ngồi ghế phía sau quay lại, dài 11 giây lan truyền trên Facebook hôm 3 Tháng Giêng với chú thích: “Hãy cẩn thận với các ảo thuật gia Nha Trang, nhận tờ 200,000 đồng bằng tay trái và rút ra tờ 10,000 đồng từ tay phải.”
Giới chức Công An Phường Nha Trang chưa công bố hình thức xử lý ông Nguyễn Anh Thái.
Sau khi xem đoạn clip trên mạng xã hội, nhiều ý kiến bàn tán sôi nổi.
Facebooker Nguyễn Đại bình luận trên một diễn đàn du lịch: “Kiểu lừa đảo này chắc tài xế làm nhiều lần rồi thì mới chuyên nghiệp như vậy!”
Một số ý kiến khác nửa đùa nửa thật cho rằng lẽ ra tài xế nên theo nghề ảo thuật gia hơn là chạy taxi và dùng chiêu lừa đảo du khách, làm ngành du lịch Việt Nam bị mang tiếng xấu. (N.H.K) [dt]
CÀ MAU, Việt Nam (NV) – Nhà chức trách xác nhận vụ bắt giữ thiếu niên Hồ Anh Kiệt, 16 tuổi, ở xã Cái Đôi Vàm, tỉnh Cà Mau, với cáo buộc sát hại bé gái VTMK, 13 tuổi, ở xã Phú Tân, cùng tỉnh này.
Theo báo Tiền Phong và Thanh Niên hôm 3 Tháng Giêng, nghi can Kiệt đang làm thuê cho một chủ tàu cá ở địa phương.
Những người hiếu kỳ tụ tập tại đầm tôm là nơi phát giác thi thể bé gái 13 tuổi. (Hình: Tiền Phong)
Một ngày trước, một người đàn ông chạy xe gắn máy trên tuyến đường bê tông dọc kênh Lô 1, xã Cái Đôi Vàm, phát giác thi thể một bé gái nổi trên mặt nước của đầm tôm.
Khu vực phát giác thi thể là đầm tôm của ông NVC bị phong tỏa để bảo vệ hiện trường.
Kết quả giảo nghiệm tử thi cho thấy nạn nhân có nhiều vết thương, có dấu hiệu bị sát hại rồi ném xuống vuông tôm.
Nghi can số một bị đưa vào tầm ngắm là thiếu niên Kiệt.
Khi bị đưa về đồn, nam thiếu niên khai nhận hành vi sát nhân.
Nguyên nhân gây ra vụ án mạng chưa được nhà chức trách công bố.
Công An Cà Mau bác bỏ tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng vụ án mạng này “liên quan năm người” và “bốn người đã bị bắt.”
Vụ án mạng xảy ra ở xã Cái Đôi Vàm, tỉnh Cà Mau. (Hình: Lao Động)
Trong một vụ án mạng tương tự mà hung thủ là thiếu niên, xảy ra hồi giữa Tháng Mười Một năm ngoái, thiếu niên Trịnh Quốc Việt, 13 tuổi, ở làng Hoạch Thôn, xã Yên Định, bị đưa vào trường giáo dưỡng.
Trịnh Quốc Việt được xác định đã sát hại cháu TQA, 8 tuổi, con người chú của mình, rồi nhét xác vào bao tải giấu sau vườn.
Tuy nhiên, do thiếu niên này chưa đến tuổi chịu trách nhiệm hình sự nên buộc phải xử theo Luật Xử Lý Vi Phạm Hành Chính là đưa vào trường giáo dưỡng bắt buộc.
Theo kết quả điều tra, sáng 20 Tháng Chín, 2025, vợ chồng anh Trịnh Văn Cử ở làng Hoạch Thôn, đi làm nên gửi hai con cho ông nội là Trịnh Văn Tân gần nhà nhờ trông giữ.
Khoảng 2 giờ trưa cùng ngày, ông Tân để bốn cháu nhỏ chơi ở nhà, trong đó có Việt, rồi ra đồng phụ anh Cử gặt lúa thuê cho người dân trong vùng.
Cuối buổi chiều, vợ chồng ông Tân trở về nhưng không thấy cháu TQA.
Thông tin cháu TQA. mất tích sau đó được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội và đài truyền thanh địa phương, nhưng nhiều giờ sau vẫn không thấy tung tích.
Nhiều vị trí nghi vấn ở làng Hoạch Thôn như ao hồ, khu vực hoang vắng… được kiểm tra nhưng không phát hiện manh mối.
Đến hơn 9 giờ tối cùng ngày, một người họ hàng soi đèn ở góc vườn nhà ông Tân thì thấy một bao tải buộc hờ có dấu hiệu bất thường. Mở bao ra, dưới những viên đá hộc chặn phía trên là thi thể cháu TQA. với nhiều thương tích ở vùng đầu, mặt.
Công An Tỉnh Thanh Hóa xác định Việt chính là hung thủ. Tại cơ quan công an, Việt khai bị cháu TQA. tranh giành chiếc võng đang nằm nên đánh em bất tỉnh, sau đó cho vào bao tải để “dạy tiếp cho một bài học.” (N.H.K)
HUẾ, Việt Nam (NV) – Giới chức Huế giải thích rằng căn nhà gỗ mới “mọc lên” ngay trước lối vào Xương Thọ lăng, nơi yên nghỉ của Hoàng Thái Hậu Từ Dụ, là do “một người ẩn danh ở Hà Nội tài trợ toàn bộ.”
Bà Từ Dụ, tên húy là Phạm Thị Hằng, là vợ Vua Thiệu Trị, mẹ Vua Tự Đức. Xương Thọ lăng nằm cạnh khu lăng mộ Vua Thiệu Trị, tại phường Thủy Xuân, thành phố Huế.
Căn nhà gỗ án ngữ ngay trước lối vào Xương Thọ lăng, nơi yên nghỉ của Hoàng Thái Hậu Từ Dụ. (Hình: Nhật Linh/Tuổi Trẻ)
Lăng mộ của bà được xây dựng vào những năm đầu thế kỷ 20.
Đến năm 2023, Xương Thọ lăng được trùng tu với kinh phí từ tiền thuế dân là 6.7 tỷ đồng ($254,752).
Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 3 Tháng Giêng, nhiều du khách đến viếng mộ bà Từ Dụ tỏ vẻ hoang mang khi thấy tại sân chầu bỗng dưng có một căn nhà cao khoảng 6 mét, có 16 cột gỗ, được làm theo lối nhà rường, lát gạch và lợp ngói kiên cố. Ở giữa căn nhà đặt một gian thờ bằng gỗ, trang trí hoa văn theo lối xưa.
Ông Hoàng Việt Trung, giám đốc Trung Tâm Bảo Tồn Di Tích Cố Đô Huế, giải thích rằng việc xây dựng căn nhà nêu trên là nhằm “phục vụ việc hương khói lâu dài cho bà Từ Dụ” và “tránh tình trạng lãng phí khi mỗi lần kỵ giỗ đều phải dựng nhà tạm trên sân gạch trước lăng.”
Ông Trung nói thêm, căn nhà do một người ẩn danh ở Hà Nội tài trợ toàn bộ và người này còn chi tiền lát đá đoạn đường dẫn từ khu vực trụ biểu vào bên trong khu mộ, cũng như xây cổng chào tại lăng Vua Thiệu Trị.
Mạnh thường quân ẩn danh từ Hà Nội còn tài trợ xây cổng chào trước lăng Vua Thiệu Trị. (Hình: Nhật Linh/Tuổi Trẻ)
“Mong ước của người tài trợ là mong muốn có một nơi để tránh mưa gió mỗi lần cúng tế, thắp hương cho Hoàng Thái Hậu, tránh lãng phí khi dựng nhà bạt tạm thời rồi xong việc thì dỡ bỏ,” ông Trung được dẫn lời.
Một người dân Huế được nêu tên tắt là ông Phong cho biết mình đã đi viếng nhiều lăng mộ của các vua triều Nguyễn, nhưng “không có lăng mộ nào có phần nhà kiên cố dựng lên ngày trước lối ra vào khu mộ như vậy.”
Bên dưới bản tin, độc giả Đoàn Trọng Thủy bình luận: “Giải thích của ông giám đốc lạ quá! Hóa ra ông muốn xây thêm cái gì trong di tích thì ông xây, không cần biết là đúng hay sai. Trình độ chuyên môn của ông này không biết như thế nào!” (N.H.K)
WASHINGTON, DC (NV) – Mỹ tấn công Venezuela và lật đổ nhà độc tài lâu năm của nước này – Tổng Thống Nicolas Maduro, hôm Thứ Bảy, 3 Tháng Giêng, trong hành động can thiệp trực tiếp nhất của Washington vào Mỹ Latin kể từ cuộc xâm lược Panama năm 1989, Reuters dẫn lời Tổng Thống Donald Trump cho biết.
“Hoa Kỳ thực hiện thành công cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Venezuela và nhà lãnh đạo của họ, Tổng Thống Nicolas Maduro, người đã bị bắt và được đưa ra khỏi đất nước bằng phi cơ,” ông Trump viết trên Truth Social.
Người dân Venezuela ủng hộ ông Nicolas Maduro và cố Tổng Thống Hugo Chavez trưng hình ảnh của họ sau khi xảy ra các vụ nổ và xuất hiện phi hôm 3 Tháng Giêng ở thủ đô Caracas và có tin vợ chồng ông Maduro bị Mỹ bắt. (Hình: Jesus Vargas/Getty Images)
Ông Trump cho biết chiến dịch này được thực hiện có sự phối hợp với giới chức chấp pháp của Mỹ.
Việc bắt giữ ông Maduro là do một nhóm hỗn hợp thực hiện, bao gồm lực lượng đặc biệt tinh nhuệ, trong đó có lính đặc nhiệm Delta, một giới chức Mỹ nói với Reuters.
Thượng Nghị Sĩ Mike Lee (Cộng Hòa-Utah) cho biết Ngoại Trưởng Marco Rubio nói với ông rằng Maduro sẽ ra tòa ở Mỹ về các cáo buộc hình sự.
Ông Rubio “dự đoán sẽ không có thêm hành động nào nữa ở Venezuela trong khi ông Maduro đang bị giam giữ tại Mỹ,” ông Lee viết trên X.
Tổng Thống Maduro bị tòa án liên bang Mỹ truy tố vào năm 2020 về tội khủng bố ma túy và các tội danh khác vì điều hành cái mà các công tố viên gọi là kế hoạch buôn lậu hàng tấn cocaine đến Mỹ thông qua cái gọi là “Cartel de Los Soles,” tức là “Băng Mặt Trời.”
“Họ sẽ sớm đối mặt đầy đủ với cơn thịnh nộ của công lý Mỹ trên đất Mỹ tại các tòa án Mỹ,” Bộ Trưởng Tư Pháp Pam Bondi viết trên X về vợ chồng ông Maduro.
Phó tổng thống Venezuela, bà Delcy Rodriguez, người có thể nắm chính quyền ở nước này, cho hay bà không biết nơi ở của vợ chồng Maduro và yêu cầu bằng chứng về hai người vẫn còn sống.
Ông Vladimir Padrino, bộ trưởng Quốc Phòng Venezuela, lên án sự can thiệp này. “Với sự đoàn kết của người dân, chúng ta sẽ tìm thấy sức mạnh để kháng cự và chiến thắng,” ông nói trong một thông điệp video.
Ông Nicolas Maduro trên chiếc phi cơ đưa về New York. (Hình: Donald J. Trump/Truth Social)
Một giới chức cấp cao khác, Bộ Trưởng Nội Vụ Diosdado Cabello, xuất hiện trên đường phố đội nón bảo hiểm và áo khoác chống đạn, kêu gọi người dân không hợp tác với “quân thù khủng bố.”
Với việc bà Rodriguez có thể nhậm chức tổng thống, nhưng hai ông Padrino và Cabello có ảnh hưởng đáng kể đối với quân đội, người dân Venezuela đang hồi hộp phỏng đoán những điều xảy ra tiếp theo.
Các phân tích gia cho rằng sự hậu thuẫn của quân đội đã giúp ông Maduro nắm quyền trong thời gian dài mặc dù ông không được lòng dân.
Phe đối lập Venezuela, đứng đầu là bà Maria Corina Machado, người vừa đoạt giải Nobel Hòa Bình, cho biết họ không có bình luận chính thức, và nói rằng ông Maduro nhiều lần gian lận để ngăn họ lên nắm quyền lực trong các cuộc bầu cử, cũng như trấn áp các cuộc biểu tình trên đường phố và bỏ tù các nhân vật đối lập.
Một nguồn tin thân cận với phe đối lập yêu cầu được ẩn danh nói với Reuters rằng việc bắt giữ ông Maduro là “việc của người nội bộ” được quân đội Venezuela hỗ trợ.
“Hiện tại không còn hành động quân sự nào nữa, nhưng đây là thông điệp cho các thành viên còn lại của chính phủ Venezuela – hãy nhìn xem Mỹ có khả năng gì, hãy bước ra ngay bây giờ và đàm phán,” nguồn tin ẩn danh này nói, nhưng không đưa ra bằng chứng.
Vào đầu giờ Thứ Bảy, các vụ nổ đã làm rung chuyển Caracas và các nơi khác, khiến chính phủ của ông Maduro tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và huy động quân đội. Họ cho biết các cuộc tấn công cũng diễn ra ở các tiểu bang Miranda, Aragua và La Guaira.
Các vụ nổ, phi cơ và khói đen được nhìn thấy trên khắp thủ đô Caracas từ khoảng 2 giờ sáng, trong khoảng 90 phút.
Người dân Venezuela bày tỏ nỗi bàng hoàng và sợ hãi khi họ quay video khói cuồn cuộn và những tia sáng màu cam sáng trên bầu trời.
Bà Carmen Marquez, 50 tuổi, một cư dân ở phía đông thủ đô, cho biết bà leo lên mái nhà và mặc dù không nhìn thấy những có thể nghe tiếng phi cơ ở các độ cao khác nhau.
“Những ánh sáng giống như pháo sáng băng qua bầu trời và sau đó có thể nghe thấy tiếng nổ. Chúng tôi lo chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo. Chúng tôi không biết gì từ chính phủ, chỉ biết những gì truyền hình nhà nước nói,” bà nói.
Một đài truyền thông địa phương gần gũi với Đảng Xã Hội cầm quyền cho biết các vụ nổ đã xảy ra gần các căn cứ quân sự Fuerte Tiuna và La Carlota. Hình ảnh về La Carlota trên đài truyền hình nhà nước cho thấy một chiếc xe tăng và xe buýt bị phá hủy.
Mặc dù nhiều chính phủ Mỹ Latin phản đối ông Maduro và nói rằng ông đã đánh cắp cuộc bầu cử năm 2024, hành động can thiệp trực tiếp của Mỹ làm sống lại những ký ức đau thương về những can thiệp trong quá khứ và thường bị các chính phủ và người dân trong khu vực phản đối mạnh mẽ.
Lửa bốc lên ở Fuerte Tiuna, khu phức hợp quân sự lớn nhất Venezuela, sau một loạt tiếng nổ vào ngày 3 Tháng Giêng. (Hình: AFP via Getty Images)
“Một bình minh mới cho Venezuela! Bạo chúa đã ra đi,” ông Christopher Landau, thứ trưởng Ngoại Giao Mỹ, viết trên X.
Đường phố Venezuela có vẻ tương đối yên tĩnh khi mặt trời ló dạng vào sáng Thứ Bảy. Binh lính tuần tra một số khu vực và một số đám đông nhỏ các ủng hộ viên của Maduro bắt đầu tụ tập ở Caracas.
Nhiều người khác bày tỏ sự nhẹ nhõm.
“Tôi rất vui, tôi nghi ngờ trong một chút là điều này có thật sự xảy ra hay không, vì giống như trên phim vậy,” nhà buôn Carolina Pimentel, 37 tuổi, ở thành phố Maracay, nói với Reuters. “Bây giờ tất cả đều yên ắng nhưng tôi cảm thấy có vẻ người dân sẽ ra đường ăn mừng.”
Nga, Cuba và Iran, các đồng minh của Venezuela nhanh chóng lên án cuộc tấn công là vi phạm chủ quyền Venezuela. Tehran kêu gọi Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc chấm dứt “hành vi xâm lược bất hợp pháp.”
Không rõ các cuộc không kích này của Mỹ được thực hiện dưới thẩm quyền pháp lý nào.
Động thái của ông Trump có nguy cơ bị Quốc Hội phản ứng dữ dội vì chỉ Quốc Hội mới có quyền tuyên chiến theo Hiến Pháp, và cũng có khả năng gây phẫn nộ từ khối cử tri MAGA, vốn ủng hộ chính sách “Nước Mỹ trên hết” và phản đối can thiệp quân sự ở nước ngoài. (NNL) [dt]
Năm 2025 của Trump: Né luật, bỏ qua Quốc hội. Trung lưu quay lưng, Maga cũng nản?
Nhân ngày đầu năm, cùng ôn cố tri tân, nhìn lại một năm đầy biến động và tranh cãi trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng Thống Donald Trump.
Năm 2025 đánh dấu việc ban hành hàng loạt ‘tình trạng khẩn cấp’, huy động quân đội vào các thành phố, trao quyền cho các tỷ phú “ném vào máy băm gỗ”, xóa sổ hàng loạt cơ quan liên bang, áp đặt thuế quan lên cả trăm nước bạn lẫn thù, thông qua đạo luật Big Beautiful Bill khổng lồ với 0 lá phiếu Dân Chủ, chiến dịch không kích các tàu bị nghi chở ma túy ngoài khơi Venezuela, …, mỗi quyết định đều thách thức giới hạn của luật pháp và Hiến pháp.
Ứng cử viên thống đốc California dọa không cấp bảng số cho ICE nếu vẫn đeo mặt nạ
Dân Biểu Eric Swalwell (Dân Chủ-California), ứng cử viên thống đốc California, cho biết nếu trở thành thống đốc, ông sẽ không cấp bảng số cho Cảnh Sát Di Trú (ICE) nếu họ vẫn còn đeo mặt nạ.
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump cho biết công trình Khải Hoàn Môn ở thủ đô Washington sẽ được khởi công “khoảng hai tháng nữa.” Ông Trump nói trong một cuộc phỏng vấn hôm Thứ Tư 31 Tháng Mười Hai, Politico cho hay.
Điều đó có nghĩa là việc khởi công diễn ra trước ngày 4 Tháng Bảy, trong lúc Tòa Bạch Ốc tăng cường chuẩn bị kỷ niệm 250 ngày lập quốc.
Khải Hoàn Môn ở Paris, Pháp, công trình kiến trúc nổi tiếng của Pháp và là một trong những Khải Hoàn Môn được biết đến nhiều nhất trên thế giới, được xây dựng dưới thời Napoléon Đệ Nhất. (Hình minh họa: Ludovic MARIN / POOL / AFP via Getty Images)
“Chưa bắt đầu đâu. Mọi chuyện chỉ bắt đầu vào khoảng hai tháng tới, và sẽ rất tuyệt vời. Mọi người sẽ thích nó,” ông Trump nói với Politico khi được liên lạc qua điện thoại từ Mar-a-Lago. “Mọi người thích phòng khiêu vũ (của Tòa Bạch Ốc), nhưng cũng sẽ yêu Khải Hoàn Môn.”
Kiến trúc được đề xuất – mô phỏng phần nào theo các cổng chiến thắng của Châu Âu – là một trong số các dự án đình đám mà bản thân ông Trump ủng hộ trong dịp kỷ niệm 250 năm ngày Quốc Khánh Mỹ.
Trong những tháng gần đây, thỉnh thoảng ông Trump cho trưng bày mô hình Khải Hoàn Môn. Theo kế hoạch, công trình này được xây dựng bên cạnh Đài Tưởng Niệm Lincoln, ở đầu bên kia của cây cầu dẫn đến Nghĩa Trang Quốc Gia Arlington.
Ông Trump mô tả dự án này như là cột mốc yêu nước nhằm tôn vinh lịch sử và những đóng góp của Quân Đội Hoa Kỳ, mặc dù những người chỉ trích đặt ra câu hỏi về chi phí, tính thẩm mỹ và liệu nhánh hành pháp có thẩm quyền để đơn phương xây dựng một công trình như vậy ở Washington hay không. (NNL) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump khoe “sức khỏe hoàn hảo” và năng lực trí tuệ của bản thân, một ngày sau khi bài phỏng vấn của ông được đăng lên, trong đó ông biện hộ mình phù hợp cho chức vụ hiện tại trong bối cảnh ông bị săm soi về sức khỏe, hôm Thứ Sáu, 2 Tháng Giêng, theo AFP.
“Các bác sĩ Tòa Bạch Ốc vừa báo cáo rằng tôi có ‘sức khỏe hoàn hảo’ và rằng tôi ‘thắng lớn’ (có nghĩa là làm đúng 100% các câu hỏi!), lần thứ ba liên tiếp trong bài kiểm tra nhận thức, điều mà không một tổng thống, hoặc phó tổng thống tiền nhiệm nào khác, sẵn sàng thực hiện,” ông Trump viết trên Truth Social.
Tổng Thống Donald Trump trong một sự kiện Tòa Bạch Ốc ngày 15 Tháng Mười Hai, 2025. (Hình minh họa: Anna Moneymaker/Getty Images)
Nhật báo The Wall Street Journal hôm Thứ Năm, 1 Tháng Giêng, đăng cuộc phỏng vấn với ông Trump – người lớn tuổi nhất đảm nhận chức vụ tổng thống Mỹ ở tuổi 79 – trong đó ông nói chính aspirin gây ra những vết bầm tím lớn trên cánh tay và phủ nhận mình ngủ gật trong các cuộc họp được phát sóng trên truyền hình.
Ông Trump cũng thay đổi phát biểu trước đó về việc ông đã chụp MRI hồi Tháng Mười, và nói rằng thay vào đó ông đã chụp CT nhanh.
Ông Trump thường xây dựng hình ảnh chính trị của mình dựa trên việc thể hiện sức sống – bằng cách tương tác thường xuyên với các nhà báo, liên tục đăng bài trên mạng xã hội hay đưa ra các hình nhại (meme) bằng trí tuệ nhân tạo khắc họa ông như một siêu anh hùng.
Tuy nhiên, năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai của ông đặt ra những câu hỏi ngày càng tăng.
Bàn tay phải của ông bị bầm tím dai dẳng, thường có lớp trang điểm dày và đôi khi bị băng lại, và mắt cá chân của ông có vẻ bị sưng.
Đôi khi, ông Trump rõ ràng là phải rất vất vả để giữ mắt mở, bao gồm cả trong một cuộc họp tại Phòng Bầu Dục hồi Tháng Mười Một, 2025.
Tuy nhiên, ông nói với WSJ rằng ông không ngủ gật, mà chỉ thư giãn.
“Tôi chỉ là nhắm mắt. Nó rất thoải mái đối với tôi,” ông Trump nói. “Đôi khi họ chụp ảnh tôi đang chớp mắt, chớp mắt, và họ sẽ bắt gặp tôi chớp mắt.”
Trên Truth Social, ông Trump nói thêm rằng bất kỳ ứng cử viên tổng thống hoặc phó tổng thống nào cũng nên được yêu cầu thực hiện một bài kiểm tra nhận thức “mạnh mẽ, thực chất và đã được chứng minh.”
“Đất nước vĩ đại của chúng ta không thể được những kẻ ‘ngu ngốc’ hoặc bất tài điều hành!” ông viết. (NNL) [đ.d.]
CRANS-MONTANA, Thụy Sĩ (NV) – Vụ hỏa hoạn tại quán bar ở một khu trượt tuyết ở Thụy Sĩ vào đầu năm mới dường như là do các que pháo hoa trên các chai rượu sâm banh để “quá gần trần nhà,” theo các giới chức cho biết, BBC đưa tin hôm Thứ Sáu, 2 Tháng Giêng.
Vụ hỏa hoạn ở Crans-Montana làm 40 người thiệt mạng và 119 người bị thương.
Người dân tụ tập đặt hoa và nến tưởng niệm các nạn nhân tại hiện trường vụ hỏa hoạn tại quán bar Le Constellation vào ngày đầu năm mới 2026 ở Crans-Montana, Thụy Sĩ. (Hình: Harold Cunningham/Getty Images)
Bà Beatrice Pilloud, chánh biện lý tiểu bang Valais, cho biết trong một cuộc họp báo hôm Thứ Sáu rằng các nhà điều tra sẽ tập trung vào các vật liệu được sử dụng tại quán bar, các biện pháp an toàn phòng cháy chữa cháy, sức chứa, và số người bên trong vào thời điểm hỏa hoạn.
“Mọi thứ khiến chúng tôi nghĩ rằng ngọn lửa bắt đầu từ những ngọn nến pháo hoa – hoặc tia pháo hoa – trên các chai rượu sâm banh được đưa đến quá gần trần nhà. Từ đó, ngọn lửa đã bùng cháy rất nhanh,” bà Pilloud nói tại buổi họp báo.
Một trong những chủ quán bar nói với truyền thông địa phương rằng cơ sở của họ được kiểm tra ba lần trong 10 năm qua và mọi thứ được thực hiện đúng theo quy định.
Giới chức vẫn đang làm việc để xác định danh tính của 40 nạn nhân thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn. Ông Frederic Gisler, tư lệnh cảnh sát, nói rằng “đó là ưu tiên của chúng tôi.”
Nhiều người trong số những người bị thương vẫn trong tình trạng nguy kịch, giới chức cho biết.
Trong số những người bị thương, 113 người được chính thức xác định danh tính, ông Gisler nói. Trong đó có 71 công dân Thụy Sĩ, 14 công dân Pháp, và 11 công dân Ý, cũng như bốn công dân Serbia, và công dân những nước khác.
Quá trình nhận dạng sáu nạn nhân khác đang được tiến hành, ông Gisler cho biết, và cảnh báo con số vẫn có thể thay đổi.
Ông Mathias Reynard, thống đốc tiểu bang Valais, cho biết khoảng 50 người bị thương “đã được chuyển sang hoặc sẽ sớm được đưa sang các nước Châu Âu trong các trung tâm chuyên trị phỏng nặng.”
“Nhiều người bị thương và vẫn đang giành giật sự sống,” ông Reynard cho biết.
Trong số những người bị thương có cầu thủ bóng đá Pháp 19 tuổi, Tahirys Dos Santos, theo thông cáo do câu lạc bộ FC Mertz của anh đưa ra.
Dos Santos đã bị “phỏng nặng,” họ cho biết, và đã được đưa đến Đức điều trị.
Thân nhân của những người mất tích vẫn đang lo lắng chờ đợi thông tin cập nhật từ giới chức vào tối Thứ Sáu.
Bà Pilloud cho biết hai quản lý của quán bar cũng như những người chạy thoát khỏi đám cháy đã được thẩm vấn.
Các giới chức cũng xác nhận có nhiều hơn một lối thoát hiểm ở quán bar, nhưng nói thêm rằng họ “hiện không thể nói” liệu lối thoát hiểm được mở hay đóng vào lúc đó. (NNL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – FBI cho biết họ đã “ngăn chặn một cuộc tấn công khủng bố” vào đêm Giao Thừa ở tiểu bang North Carolina, ABC đưa tin hôm Thứ Sáu 2 Tháng Giêng.
Bộ Tư Pháp truy tố nghi phạm Christian Sturdivant về tội tìm cách tấn công ngẫu nhiên vào người lạ bằng dao và búa trong đêm Giao Thừa để ủng hộ Nhà Nước Hồi Giáo, tức ISIS, theo hồ sơ được tòa án công bố.
Những người biểu tình Kashmir giương lá cờ đen của Nhà Nước Hồi Giáo để phản đối các chiến dịch quân sự của Israel ở Dải Gaza. (Hình minh họa: TAUSEEF MUSTAFA/AFP via Getty Images)
Sturdivant, công dân Mỹ vừa bước sang tuổi 18 vào tháng trước, bị cáo buộc lên kế hoạch tấn công một cửa hàng tạp hóa hoặc cửa hàng Burger King ở tiểu bang North Carolina bằng dao. Người này cũng bị cho là đã nói Mỹ phải trả giá cho các cuộc tấn công trả đũa vào các mục tiêu của ISIS sau khi hai lính vệ binh quốc gia bị sát hại hồi Tháng Mười Hai, 2025, theo hồ sơ vụ án.
Sturdivant đọc tài liệu của IS trên mạng, truy cập các trang web của ISIS, làm video TikTok và cuối cùng tiếp cận với những người mà hắn nghĩ là thành viên của ISIS. Thực ra, người đó là một đặc vụ chìm của Sở Cảnh Sát New York (NYPD), các nhà điều tra nói với phóng viên tại một cuộc họp báo hôm Thứ Sáu.
Hắn ta cam kết với điệp viên chìm đó là trung thành với ISIS và tiết lộ kế hoạch “sẽ sớm tiến hành thánh chiến,” theo Russ Ferguson, công tố viên West County của North Carolina.
Khi giới chức khám xét nhà của Sturdivant, họ cho biết tìm thấy một tài liệu viết tay có tựa đề “Tấn công năm mới,” trong đó “ghi mục tiêu đâm chết càng nhiều thường dân càng tốt và tổng số nạn nhân là 20 hoặc 21,” hồ sơ của tòa án cáo buộc.
“Sturdivant đang tìm cách “hủy diệt nước Mỹ và phương Tây,” hồ sơ vụ án cho biết.
FBI cáo buộc hắn đã liên lạc với một người được cho là thành viên IS vào lúc đó, và người này khuyến khích hắn tấn công những người xung quanh “bằng búa và dao.” Sturdivant bước ra ngoài trong trang phục “toàn đen” từ đầu đến chân, nhưng khi đó bị ông của mình khống chế.
Ông của nghi phạm làm việc tại một cửa hàng tạp hóa và là một mục sư ở Charlotte, còn Sturdivant thì làm việc tại Burger King.
FBI cho biết vào ngày 13 Tháng Mười Hai, nghi phạm nói với điệp viên chìm rằng hắn là “lính của nhà nước,” tức Nhà Nước Hồi Giáo.
Khi khám xét nhà của hắn, các nhà điều tra tìm thấy một chiếc búa và một ghi chép phác thảo hai vụ tấn công, theo hồ sơ vụ án.
Sturdivant bị bắt ngay trong đêm giao thừa, và đã ra tòa liên bang lần đầu. Hắn đối mặt với bản án tối đa là 20 năm tù, theo các nhà điều tra. (NNL) [dt]
BAMAKO, Mali (NV) – Mali và Burkina Faso cho biết họ sẽ cấm công dân Mỹ nhập cảnh để đáp trả hành động tương tự của chính quyền Tổng Thống Donald Trump, BBC đưa tin hôm Thứ Tư, 31 Tháng Mười Hai, 2025.
Hai quốc gia Tây Phi mới đây bị hạn chế nhập cảnh hoàn toàn theo lệnh cấm mở rộng của Tổng Thống Mỹ Donald Trump.
Người dân Mali xếp hàng ở Bamako để đổ xăng. (Hình minh họa: AFP via Getty Images)
Trong các tuyên bố riêng rẽ, hai nước này cho biết họ sẽ áp dụng các biện pháp tương tự đối với công dân Mỹ.
Ông Karamoko Jean-Marie Traore, ngoại trưởng Burkina Faso, cho biết chính phủ của ông có hành động này dựa trên “nguyên tắc có qua có lại,” trong khi Bộ Ngoại Giao Mali kêu gọi “tôn trọng lẫn nhau và bình đẳng về chủ quyền.”
Cơ quan này nói rằng họ lấy làm tiếc về hành động của Mỹ, và cho biết “quyết định quan trọng như vậy được đưa ra mà không có bất kỳ sự tham vấn trước nào.”
Quyết định của Mali và Burkina Faso được đưa ra vài ngày sau khi hãng tin nhà nước Niger đưa tin rằng quốc gia này áp đặt lệnh cấm nhập cảnh tương tự đối với công dân Mỹ, mặc dù Bộ Ngoại Giao nước này không đưa ra tuyên bố chính thức để xác nhận.
Cả ba nước này đều nằm dưới các chính quyền quân sự lên nắm quyền trong các cuộc đảo chính.
Họ tự kết nối thành lập khối khu vực riêng và xoay trục sang Nga sau khi quan hệ với các quốc gia Tây Phi khác và các cường quốc Tây Phương trở nên căng thẳng.
Đầu Tháng Mười Hai, 2025, Tòa Bạch Ốc cho biết các hạn chế nhập cảnh đầy đủ sẽ được áp dụng đối với những người dân của ba quốc gia này, cũng như những người mang sổ thông hành Nam Sudan, Syria, và Palestine. (NNL) [đ.d.]
NEW YORK, New York (NV) – Đám đông các ủng hộ viên bất chấp cái lạnh ở Lower Manhattan đến tham dự lễ nhậm chức thị trưởng New York của ông Zohran Mamdani, đảng viên Dân Chủ theo đường lối chủ nghĩa xã hội và đã có chiến dịch vận động lịch sử thu hút sự chú ý toàn cầu, vào chiều Thứ Năm, 1 Tháng Giêng, theo báo mạng Politico.
Hàng ngàn người ủng hộ, nhân viên, giới chức dân cử và nhà báo chen chúc ở quảng trường Tòa Thị Chính để nghe thị trưởng New York thứ 112 khẳng định các cam kết tranh cử và đặt ra các mục tiêu tham vọng giúp thành phố biến chuyển.
Tân Thị Trưởng Zohran Mamdani (trái) của New York và phu nhân là bà Rama Duwaji tại buổi lễ nhậm chức trước tòa thị chính thành phố hôm Thứ Năm, 1 Tháng Giêng. (Hình: Spencer Platt/Getty Images)
“Tôi nghe nói rằng đây là cơ hội để đưa ra kỳ vọng trở lại, rằng tôi nên tận dụng cơ hội này để khuyến khích người dân New York đòi hỏi ít và mong đợi còn ít hơn nữa,” ông Mamdani phát biểu sau khi được Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders (Độc Lập-Vermont) chủ trì lễ tuyên thệ nhậm chức. “Tôi sẽ không làm như vậy. Kỳ vọng duy nhất tôi muốn đưa ra là những kỳ vọng nhỏ.”
Ông Mamdani nhiều lần cam kết thay đổi toàn bộ các dịch vụ của thành phố, một nhiệm vụ tham vọng nếu xét tới quy mô khổng lồ của một chính quyền với hơn 300,000 nhân viên.
“Chúng tôi mong đợi sự vĩ đại từ những đầu bếp đang nắm trong tay hàng ngàn gia vị, những người sải bước trên sân khấu Broadway,” vị tân thị trưởng nói. “Chúng ta hãy yêu cầu điều tương tự từ những nhân viên chính quyền.”
Đáng chú ý là trong bài diễn văn nhậm chức, ông Mamdani không chỉ trích trực tiếp Tổng Thống Donald Trump.
Sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vào ngày 4 Tháng Mười Một, ông Mamdani chỉ trích đích danh ông Trump. Hôm Thứ Năm, ông Mamdani chủ yếu lặp lại các cam kết tranh cử là y tế trẻ em phổ quát, xe buýt miễn phí, và chặn việc tăng tiền thuê nhà.
Đám đông hoan hô vang dội khi ông cam kết đánh thuế những người có thu nhập cao – điều mà Thống Đốc Kathy Hochul, người cũng hiện diện trong buổi lễ – cam kết sẽ không thực hiện.
“Chúng tôi sẽ không lãnh đạo với sự xấu hổ và cảm giác bất an, chúng tôi không xin lỗi về những gì mà chúng tôi tin tưởng,” ông nói. “Tôi được bầu với tư cách là đảng viên Dân Chủ theo đường lối chủ nghĩa xã hội và tôi sẽ lãnh đạo như là đảng viên Dân Chủ theo đường lối chủ nghĩa xã hội. Tôi sẽ không từ bỏ các nguyên tắc của mình vì sợ bị coi là cực đoan.” (NNL) [đ.d.]
Luật di trú Hoa Kỳ là loại luật rất phức tạp, do đó, theo yêu cầu của đa số bạn đọc cần am tường và thấu hiểu về luật này, tòa soạn nhật báo Người Việt mời luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong của Tổ Hợp Luật Sư Nguyễn & Lưu, www.NguyenLuu.com, phụ trách mục “Tìm Hiểu Luật Di Trú,” đăng hàng tuần trên Người Việt. Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất tại Orange County, California được Luật Sư Đoàn Tiểu Bang California công nhận chuyên môn về ngành Luật Di Trú Hoa Kỳ. Hiện nay California có trên 195,000 luật sư nhưng chỉ có 236 luật sư có bằng chuyên môn về Luật Di Trú, trong số đó có luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong. Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong đã từng làm việc cho Sở Di Trú Hoa Kỳ (INS). Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong có nhiều kinh nghiệm trong việc thiết lập hồ sơ và bổ túc các tài liệu cần thiết để được Sở Di Trú chấp thuận.
Những người ở Broadview, Illinois, ngoại ô Chicago bị ICE bắt giữ hôm 19 Tháng Chín, 2025. (Hình minh họa: Dominic Gwinn / East Images/AFP via Getty Images)
Trước tình hình gần đây, ghi nhận sự gia tăng các hoạt động của U.S. Immigration and Customs Enforcement (ICE) trong các buổi phỏng vấn của Sở Di Trú (USCIS) và các buổi hẹn biometrics (chụp hình, lấy dấu vân tay và chữ ký để USCIS kiểm tra lý lịch) tại Application Support Center (ASC) (trung tâm chụp hình và lấy dấu vân tay của USCIS), theo thông tin từ American Immigration Lawyers Association (AILA) (Hiệp Hội Luật Sư Di Trú Hoa Kỳ), cần lưu ý rằng một số văn phòng USCIS thực địa tại California, cụ thể là Fresno, San Diego, San Francisco, Los Angeles, San Bernardino và Santa Ana, ghi nhận các trường hợp đương đơn bị tạm giữ, đặc biệt trong các buổi phỏng vấn family-based Adjustment of Status (điều chỉnh tình trạng cư trú theo diện gia đình). Trong những trường hợp này, các nhân viên ICE xuất hiện tại văn phòng USCIS và bắt giữ đương đơn trong hoặc ngay sau buổi phỏng vấn.
Là một phần trong chính sách tăng cường thực thi luật di trú, chính quyền Trump ban hành hướng dẫn trong policy guidance (bản ghi nhớ chính sách) của USCIS về việc ban hành Notice to Appear (NTA) (Thông Báo Ra Tòa) đối với những người không đủ điều kiện nhập cảnh hoặc có thể bị trục xuất. Trong thông báo chính sách liên quan đến hồ sơ bảo lãnh gia đình, USCIS nhắc lại rằng cơ quan này có thể ban hành NTA đối với người được bảo lãnh trong hồ sơ I-130, vì đơn I-130 không mang lại tình trạng di trú hợp pháp và cũng không bảo vệ người đó khỏi việc bị trục xuất. Ngoài các cập nhật chính sách này, chính quyền còn bắt đầu chủ động bắt giữ một số cá nhân ngay trong các buổi phỏng vấn với USCIS, cho thấy cách tiếp cận cứng rắn hơn trong việc thực thi luật di trú.
Theo thông tin của AILA, các hoạt động bắt giữ và thực thi luật di trú vẫn chủ yếu diễn ra ở một số khu vực nhất định, tùy thuộc vào lãnh đạo, cách làm việc và khả năng của ICE tại từng nơi. Cách USCIS phối hợp với ICE trong những trường hợp này cũng khác nhau giữa các văn phòng địa phương, và việc áp dụng quyền cân nhắc có thể dẫn đến kết quả khác nhau, ngay cả trong cùng một khu vực văn phòng USCIS.
Thông tin từ AILA cũng cho thấy ICE và USCIS có sự phối hợp nội bộ, cho phép việc bắt giữ có thể xảy ra trong hoặc ngay sau buổi phỏng vấn với USCIS. Có khả năng quy trình này bắt đầu từ trước ngày phỏng vấn, khi danh sách các buổi phỏng vấn có thể được ICE và Fraud Detention and National Security Directorate (FDNS) (Đơn Vị An Ninh Quốc Gia và Chống Gian Lận của USCIS) xem xét để xác định những người nằm trong diện ưu tiên bị xử lý.
Trong một số trường hợp, thông tin từ AILA cho biết các hồ sơ được chọn có thể được sắp xếp phỏng vấn tại những phòng và với những viên chức cụ thể; tuy nhiên, cách làm này có thể khác nhau giữa các văn phòng USCIS, và mức độ phối hợp thực tế vẫn chưa thật sự rõ ràng.
Theo chính sách trước đây, thường khi đương đơn nộp đơn Adjustment of Status để xin điều chỉnh tình trạng di trú, USCIS sẽ không thông báo cho ICE để tiến hành bắt giữ, ngoại trừ trường hợp đương đơn từng có lệnh trục xuất trước đó mà chưa được thi hành. Với chính sách tăng cường thực thi luật di trú hiện nay, điều quan trọng, quý vị cần lưu ý là việc đương đơn đủ điều kiện xin điều chỉnh tình trạng cư trú (xin thẻ xanh) không đồng nghĩa với việc sẽ được bảo vệ khỏi việc bị ICE bắt giữ.
Ngay cả khi đương đơn hội đủ điều kiện để điều chỉnh tình trạng di trú, ICE vẫn có thể tạm giữ họ trong buổi phỏng vấn với USCIS nếu họ hiện không có tình trạng cư trú hợp pháp. Lý do là việc nộp hồ sơ Adjustment of Status để xin điều chỉnh tình trạng di trú không có nghĩa là đương đơn có tình trạng cư trú hợp pháp trong thời gian hồ sơ đang được xét duyệt.
Quý vị nào hiện đang ở Hoa Kỳ không có tình trạng hợp pháp và có ý định nộp đơn Adjustment of Status để xin điều chỉnh tình trạng di trú, nên tham khảo ý kiến luật sư di trú để hiểu rõ mức rủi ro có thể gặp và lập kế hoạch phù hợp.
Bản thông tin chiếu khán cho Tháng 1 năm 2026
Ưu Tiên 1 – priority date là ngày 8 tháng 11 năm 2016, tức là Ưu Tiên được dành cho những người con trên 21 tuổi chưa có gia đình của công dân Hoa Kỳ.
Ưu Tiên 2A – priority date là ngày 1 tháng 2 năm 2024, tức là Ưu Tiên được dành cho Vợ, Chồng, hoặc Con độc thân dưới 21 tuổi của thường trú nhân.
Ưu Tiên 2B – priority date là ngày 1 tháng 12 năm 2016, tức là Ưu Tiên được dành cho Con độc thân trên 21 tuổi của thường trú nhân.
Ưu Tiên 3 – priority date là ngày 8 tháng 9 năm 2011, tức là Ưu Tiên được dành cho Con đã có gia đình của công dân Hoa Kỳ.
Ưu Tiên 4 – priority date là ngày 8 tháng 1 năm 2008, tức là Ưu Tiên được dành cho Anh, Chị hoặc Em của công dân Hoa Kỳ.
Quí vị có thể tự theo dõi bản thông tin chiếu khán cho hàng tháng tại website của Tổ Hợp Luật Sư NGUYEN & LUU, LLP tại: https://www.nguyenluu.com.
Mọi thắc mắc xin liên lạc: Luật Sư DARREN NGUYỄN NGỌC CHƯƠNG hoặc Luật Sư LƯU TRỌNG CẨM THƯƠNG của Tổ Hợp Luật Sư NGUYỄN & LƯU, LLP địa chỉ số 1120 Roosevelt, Irvine, CA 92620. Website www.NguyenLuu.com. Điện thoại (949) 878-9888.
FORT LAUDERDALE, Florida (NV) – Một bà lão 77 tuổi té xuống biển khi đang trên tàu trong chuyến đi cruise về phía bắc Cuba, theo Tuần Duyên Mỹ, hôm Thứ Năm 1 Tháng Giêng, ABC cho biết.
Vụ việc xảy ra khi tàu du lịch Nieuw Statendam của hãng Holland America Line đang ở cách Sabana, Cuba, khoảng 40 dặm về đông bắc, Tuần Duyên Đông Nam cho biết.
Tàu du lịch Mein Schiff mang cờ Đức đang neo đậu ở cảng Colon, Panama vào đầu Tháng Mười Hai năm 2025. (Hình minh họa: MARTIN BERNETTI / AFP via Getty Images)
“Thuyền trưởng và thủy thủ đoàn khởi động quy trình tìm kiếm và cứu hộ và đã lùng sục khắp khu vực, có sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng Tuần Duyên vốn đã triển khai một tàu tuần duyên và trực thăng để hỗ trợ,” hãng Holland America Line cho biết trong thông cáo báo chí.
Cuối hôm Thứ Năm, Tuần Duyên cho biết họ đã ngưng tìm kiếm người phụ nữ mất tích “trong khi chờ thêm thông tin mới.” Các lực lượng tìm kiếm đã làm việc trong khoảng tám giờ trên vùng biển rộng 690 dặm vuông.
Tàu Nieuw Statendam rời Fort Lauderdale, Florida, vào ngày 27 Tháng Mười Hai trong hành trình đến Đông Caribbean kéo dài bảy ngày, theo Holland America Line.
Do cuộc tìm kiếm, chuyến cập cảng Key West theo kế hoạch vào Thứ Sáu bị hủy, hãng này cho biết.
“Chúng tôi vô cùng đau buồn xác nhận rằng trong khi tàu đang đi vào ở vùng biển phía bắc Cuba, một vị khách trên tàu Nieuw Statendam ngã xuống biển vào đầu ngày hôm nay,” hãng Holland American Line cho biết trong một thông cáo hôm thứ Năm.
“Chúng tôi đang hỗ trợ thân nhân của nạn nhân và chúng tôi luôn hướng về họ trong thời điểm khó khăn này.” (NNL) [dt]
Tân thị trưởng New York City, ông Zohran Mamdani, tuyên thệ nhậm chức ngay sau giờ Giao Thừa 2026. Ông là một hiện tượng đặc biệt: là thị trưởng trẻ tuổi nhất trong lịch sử New York (34 tuổi), là người nhập cư (ông sinh tại Uganda, châu Phi, cha mẹ là người Ấn Độ), ông theo đạo Hồi (khi tuyên thệ ông đặt tay lên cuốn Kinh Koran)… Đáng chú ý nhất là ông Mamdani theo đảng Dân Chủ và phong trào Xã Hội Chủ Nghĩa Dân Chủ (Democratic Socialists of America – DSA) – một phong trào chính trị có khoảng 90,000 thành viên, đa số là thành phần cấp tiến.
Tân Thị Trưởng New York Zohran Mamdani phát biểu tại lễ nhậm chức hôm 1 Tháng Giêng. (Hình: David Dee Delgado/Getty Images)
Sự thăng tiến thần tốc của ông Mamdani, cùng số phiếu đắc cử 56.4%, không chỉ đem lại hy vọng cho cánh tả, người nhập cư, người Hồi Giáo và giới trẻ mà còn báo hiệu sự thay đổi trong môi trường chính trị của nước Mỹ những năm sắp tới. Tuy vậy, lập trường cánh tả có phần cực đoan cũng khiến ông bị căm ghét và xa lánh của cả hai đảng chính trị lớn Cộng Hòa và Dân Chủ.
Tổng Thống Donald Trump và các chính trị gia Cộng Hòa chụp mũ ông Mamdani là cộng sản, là kẻ thù của nước Mỹ tư bản chủ nghĩa, trong khi thành phần ôn hòa chiếm đa số trong đảng Dân Chủ không ủng hộ, không muốn chia sẻ các quan điểm được cho là quá cấp tiến của ông. Nhiệm kỳ thị trưởng thành phố lớn nhất nước Mỹ của ông Mamdani chắc chắn sẽ phải trải qua nhiều thách thức, những kế hoạch đầy tham vọng của ông có thể không thành công bởi vì chính ông đã tự đặt mình vào con đường đi giữa hai lằn đạn đầy chướng ngại.
Chủ Nghĩa Xã Hội Dân Chủ là gì?
Về mặt ý thức hệ, chủ nghĩa xã hội dân chủ không phải là cộng sản, cũng không tương đồng với chủ nghĩa xã hội (socialism) Marxist. Ở đây dường như có sự lẫn lộn về từ ngữ. Ông Mamdani và một số chính trị gia cấp tiến của đảng Dân Chủ đang đi theo đường lối Dân Chủ Xã Hội (Social Democrat) chứ không hẳn là Chủ Nghĩa Xã Hội Dân Chủ (Democratic Socialist) như họ tự thừa nhận.
Được phát triển mạnh ở Châu Âu sau Thế Chiến Thứ Hai, phong trào xã hội chủ nghĩa dân chủ bác bỏ các mục đích căn bản của chủ nghĩa cộng sản như chống chủ nghĩa tư bản, thực hiện cách mạng vô sản, thủ tiêu quyền tư hữu và thiết lập chế độ độc tài đảng trị. Thay vì vậy, họ chủ trương xây dựng nhà nước phúc lợi (welfare state) trong lòng hệ thống kinh tế thị trường tự do có sự điều hành của nhà nước, bảo vệ quyền tư hữu và thể chế chính trị đa đảng, tam quyền phân lập. Mục tiêu của họ là thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, bảo đảm quyền sống tự do và bình đẳng trong nền kinh tế phát triển và thịnh vượng. Đan Mạch, Thuỵ Điển và các nước Bắc Âu được coi là hình mẫu thành công của tư tưởng xã hội chủ nghĩa dân chủ trong thế giới hiện đại.
Mỹ là nơi có nền kinh tế phát triển nhất thế giới, cũng là nơi mà sự chênh lệch về tài sản và thu nhập diễn ra trầm trọng nhất. Chỉ tính từ khi ông Donald Trump nhậm chức tổng thống nhiệm kỳ hai đến cuối năm 2025, trong lúc phần lớn dân Mỹ chật vật với cuộc khủng hoảng khả năng chi trả (affordability crisis) do vật giá leo thang thì tổng tài sản của các tỷ phú Mỹ tăng thêm $1.4 ngàn tỷ; tài sản của 15 người giàu nhất tăng thêm $1 ngàn tỷ, theo dữ liệu của Institute of Policy Studies. Chênh lệch khủng khiếp giữa người giàu và người nghèo là mảnh đất màu mỡ để các tư tưởng dân chủ xã hội bén rễ, nảy mầm và phát triển mà ông Zohran Mamdani chỉ là một trường hợp đại diện, không có ông cũng sẽ có những nhà hoạt động khác đứng lên đấu tranh cho một xã hội bình đẳng hơn.
Trong lễ tuyên thệ, tân Thị Trưởng Mamdani cam kết thực thi một nghị trình cấp tiến, tập trung làm giảm chi phí sinh hoạt để các gia đình lao động có thể sống được ở thành phố lớn nhất nước. “Chúng tôi sẽ trả lời cho mọi người dân New York, không chỉ cho các tỷ phú hoặc các tài phiệt đầu sỏ – những người nghĩ rằng họ có thể mua được nền dân chủ của chúng ta… Tôi được bầu lên như một người xã hội chủ nghĩa dân chủ và tôi sẽ chấp chính như một người xã hội chủ nghĩa dân chủ,” ông Mamdani cam kết trong lúc đứng cạnh các chính trị gia xã hội chủ nghĩa dân chủ nổi tiếng, Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders (Vermont) và Dân Biểu Alexandria Ocasio-Cortez (New York). Ông Sanders phụ hoạ: “Bảo đảm cho người dân được sống trong những ngôi nhà vừa túi tiền không phải là cấp tiến. Đó là quyền và điều tử tế nên làm,” ông nói. Nhiều người trong số tám triệu dân New York tiếp nhận những thông điệp đó với niềm hy vọng, nhưng cũng đầy âu lo.
Những sắc lệnh đầu tiên
Ngay trong ngày cầm quyền đầu tiên 1 tháng Giêng 2026, Mamdani ký ba sắc lệnh mới về giải quyết khủng hoảng nhà ở: một sắc lệnh về bảo vệ quyền lợi người thuê nhà; một sắc lệnh thành lập đội đặc nhiệm xem xét quỹ đất công thuộc sở hữu của thành phố thích hợp cho các dự án xây dựng nhà ở mới, và một sắc lệnh thành lập đội đặc nhiệm nghiên cứu bãi bỏ những trở ngại về thủ tục hành chính nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng và giảm chi phí cho các dự án nhà ở.
Trong những ngày tới, người ta chờ đợi ông tân thị trưởng sẽ sớm ban hành chính sách về các chương trình phổ quát chăm sóc trẻ em miễn phí và xe bus miễn phí, trong đó chính sách chăm sóc trẻ em được 65% cử tri ủng hộ, theo khảo sát của Siena University đầu tháng 12-2025.
Dữ liệu cho thấy, gửi con vào dịch vụ giữ trẻ (childcare) để đi làm, các phụ huynh New York phải chi ra bình quân $20,000 mỗi năm cho mỗi đứa con – khoản chi lớn thứ hai sau khoản tiền thuê nhà. Giải bài toán về dịch vụ giữ trẻ là cất đi một gánh nặng của người dân, giúp hàng triệu người mẹ trẻ được đi làm, tăng của cải cho xã hội. Lợi ích của chương trình chăm sóc trẻ em miễn phí thì ai cũng biết và nhiều nước đã thực hiện.
Nhưng vấn đề là, các chương trình xã hội (nhà ở, giữ trẻ, xe bus miễn phí…) của ông Mamdani sẽ làm cho ngân sách thành phố New York phải chi thêm $10 tỷ mỗi năm. Ông Mamdani muốn có khoản tiền này từ việc tăng thu thuế lợi tức của doanh nghiệp từ 7.25% lên 11.5% và tăng thuế 2% lên thu nhập của 1% những người giàu nhất, thu nhập mỗi năm trên $1 triệu. Đề nghị tăng thuế này đang gây tranh cãi dữ dội. Tại lễ tuyên thệ của ông Mamdani, đám đông hô vang “Hãy đánh thuế người giàu!” (Tax the Rich) để biểu thị sự ủng hộ đường lối của tân thị trưởng.
Cộng Hòa phản đối kịch liệt
Mở rộng phúc lợi xã hội và tăng thuế đối với doanh nghiệp, với người giàu đi ngược hoàn toàn với đường lối của đảng Cộng Hòa, một đảng chủ trương ưu ái cho người giàu để kinh tế tăng trưởng. Một bộ phận dân chúng giàu lên sẽ đầu tư mở mang sản xuất-dịch vụ, tạo công ăn việc làm cho người nghèo và của cải xã hội sẽ “chảy” từ nhà giàu xuống các tầng lớp dưới. Đây là lý thuyết “thẩm thấu” (trickle-down), quan niệm giảm thuế sẽ mang lại lợi ích cả cho các ông chủ lẫn người làm công.
Ngược lại việc nhà nước cung cấp phúc lợi xã hội cho người nghèo chỉ tạo ra những lớp người lười biếng, sống bám vào trợ cấp mà không tận lực lao động. Bộ luật Giảm Thuế và Việc Làm (Tax Cuts and Jobs Act – TCJA) mà chính quyền Trump ban hành năm 2017 và đạo luật Big Beautiful Act mới thông qua năm ngoái được xây dựng theo tinh thần này: giảm thuế cho người giàu đồng thời giảm ngân sách tài trợ cho chăm sóc y tế, thực phẩm, nhà ở cho người nghèo.
Đường lối của tân thị trưởng Mamdani đối lập hoàn toàn với chủ trương của đảng Cộng Hòa cho nên không có gì ngạc nhiên khi ông bị Tổng Thống Trump và đảng Cộng Hòa công kích dữ dội. Ông Trump còn dọa cắt hết trợ cấp của chính phủ liên bang nếu ông Mamdani đắc cử thị trưởng. Có điều, gọi ông Mamdani là “cộng sản” chỉ là một chiêu trò chính trị nhằm đe doạ cử tri và thu hút phiếu bầu của những người yếu bóng vía. Chính sách của ông Mamdani như nói trên chỉ nhằm nâng đỡ người nghèo, tiến tới một thành phố “dễ sống” cho mọi tầng lớp dân chúng mà không nhằm truất quyền tư hữu hay thiết lập kinh tế chỉ huy kiểu cộng sản.
Dân Chủ “chờ xem sao”
Ở phía đối lập, các nhà lãnh đạo đảng Dân Chủ cũng không tán thành đường lối của ông Mamdani; họ coi ông như một thành phần cấp tiến “cực tả,” xa rời con đường trung dung, ôn hoà của đảng. Trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân Chủ New York năm ngoái, các lãnh đạo đảng như Dân Biểu Hakeem Jeffries ở Hạ Viện và Thượng Nghị Sĩ Chuck Schumer ở Thượng Viện đều công khai từ chối ủng hộ ông Mamdani. Chỉ sau khi ông Mamdani đắc cử, các chính trị gia Dân Chủ mới thôi công kích ông để duy trì cái gọi là “sự đoàn kết trong đảng.” Nhưng họ không nhiệt thành ủng hộ ông Mamdani mà miễn cưỡng tỏ thái độ “chờ xem sao” (wait and see).
Dự định tăng thuế người giàu mà ông Mamdani ấp ủ cũng vấp phải sự phản đối của bà Kathy Hochul, thống đốc tiểu bang New York, cùng đảng Dân Chủ với ông.
Thành công hay thất bại?
Nếu có một lực lượng chống lưng cho ông Mamdani thì đó là nhóm cấp tiến trong đảng Dân Chủ, hay phong trào Xã Hội Chủ Nghĩa Dân Chủ nói ở đoạn trên. Với họ, ông Mamdani được coi là người cầm cờ, là đại diện mới của đảng Dân Chủ trong cuộc tranh đua với đảng Cộng Hòa.
Bị Cộng Hoà công kích tơi bời, bị Dân Chủ né tránh, ông Mamdani đang đi giữa hai lằn đạn, nhiệm kỳ của ông sẽ có vô vàn thách thức, trở ngại. Cử tri New York dường như cũng biết vậy nên không đặt quá nhiều hy vọng vào nhà lãnh đạo mới. Khảo sát ý kiến của Siena University ghi nhận, chỉ 37% số người New York được hỏi tin rằng ông Mamdani sẽ thành công, 40% tin rằng ông sẽ không thành công – chênh lệch có phần nghiêng về phía bi quan. [dt]
