Lê Phan

Nhiều chính trị gia gần đây nói là chúng ta không được báo trước về đại dịch COVID-19 đang hoành hành trên thế giới, nhưng thực ra chúng ta đã được khuyến cáo nhiều lần rồi.

Chúng ta được khuyến cáo với dịch bệnh SARS năm 2002-2004 khi một căn bệnh đường hô hấp bắt đầu ở Phật Sơn, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc vào Tháng Mười Một năm 2002. Nhân loại may mắn vì SARS gây tử vong quá nhiều nên tự đưa mình đến chỗ kết liễu khoảng 8 tháng sau.

Chúng ta cũng được khuyến cáo năm 2009 khi dịch bệnh cúm heo H1N1 bùng lên, dịch bệnh thứ nhì cũng do H1N1 gây nên. Lần trước là Đại dịch Cúm Tây Ban Nha năm 1918-1920.  Dịch cúm H1N1 mới này kéo dài 20 tháng với 1.6 triệu người nhiễm bệnh. Điều đáng sợ nhất của đại dịch này là nó tấn công người trẻ nhiều hơn người già.

Ở Hoa Kỳ, năm 2017, một tuần lễ trước lễ nhậm chức của Tổng Thống Donald Trump, cố vấn nội an của Tổng Thống Barack Obama, bà Lisa Monaco, đã mời các viên chức an ninh quốc gia của chính phủ Trump và tổ chức một cuộc tập dượt dựa trên kinh nghiệm của chính phủ Obama về cúm heo H1N1, Ebola và Zika.

Cuộc tập dượt tìm hiểu xem chính phủ Hoa Kỳ sẽ phải phản ứng trước một đại dịch cúm vốn sẽ ngưng du hành quốc tế, đảo lộn chuỗi cung cấp toàn cầu, làm thị trường chứng khoán sụp đổ, và gây quá tải cho hệ thống chăm sóc sức khỏe, trong khi vaccine còn nhiều tháng mới xuất hiện.

Bà Monaco tâm sự với tờ The Atlantic “Kịch bản ác mộng cho chúng ta, và đó là sự thật cho bất cứ một chuyên gia y tế công cộng nào mà bạn nói chuyện, luôn là một loại cúm mới hay một bệnh đường hô hấp vì nó có thể lây lan dễ đến mức nào,” so với loại dịch bệnh không truyền được qua đường không khí.

Năm 2018 là đúng 100 năm kỷ niệm Đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918 vốn đã làm cho từ 50 đến 100 triệu người thiệt mạng trên toàn thế giới, kể cả ông nội của Tổng Thống Donald Trump.

Bà Lucinan Borio, lúc đó là giám đốc chuẩn bị cho y khoa và phòng vệ sinh học của Hội Đồng An Ninh Quốc Gia, nói với một cuộc hội thảo là “đe dọa một đại dịch cúm là một quan ngại số một về y khoa của chúng ta.”

Bà ghi nhận là đe dọa đó không bị ngăn chặn bởi biên giới. Ngày hôm sau cuộc hội thảo đó, tin loan ra là Cố Vấn An Ninh Quốc Gia John Bolton đã đóng cửa đơn vị của Hội Đồng An Ninh Quốc Gia để chuẩn bị và phản ứng chống đại dịch, mà bà Borio là một thành viên. Một viên chức ở Tòa Bạch Ốc phụ trách lãnh đạo phản ứng chống các đe dọa dịch bệnh cũng từ chức và không có người thay.

Năm 2018 và 2019, Trung Tâm An Ninh Y Tế của Viện Đại Học John Hopkins mời các chuyên gia y tế công cộng, các lãnh tụ doanh nghiệp và các viên chức chính phủ Hoa Kỳ tham gia một cuộc tập dợt mô phỏng những hậu quả tai hại về nhân đạo, chính trị, xã hội và kinh tế tạo nên bởi một loại coronavirus giả tưởng vốn đã làm cho nhiều chục triệu người chết vòng quanh thế giới. Các tham dự viên đã ra khỏi cuộc họp đều nghĩ “Trời đất, chúng ta thực sự cần phải có hành động về việc này,” ông Eric Toner, đồng điều khiển cuộc tập dợt này giải thích.

Hai tháng sau cuộc tập dợt mô phỏng thứ nhì năm 2019, một loại virus Corona mới (tuy có vẻ có mức tử vong thấp hơn virus giả tưởng trong những kịch bản của Viện đại học John Hopkins) đã xuất hiện ở Trung Quốc.

Cũng năm 2019, cộng đồng tình báo Hoa Kỳ khuyến cáo trong “Thẩm Định Đe Dọa Toàn Cầu” thường niên về nguy cơ trầm trọng của một đại dịch cúm toàn cầu. Họ cũng đã đưa ra khuyến cáo năm 2018.

Và năm 2017. Và năm 2016. Và năm 2015. Và năm 2014. Và năm 2013, khi các viên chức tình báo khẩn khoản yêu cầu “Đây không phải là một đe dọa giả tưởng. Lịch sử đã có đầy những thí dụ của những loại virus độc hại lan tràn trong những dân số không có khả năng miễn nhiễm, tạo nên rối loạn chính trị và kinh tế.”

Báo cáo về đe dọa toàn cầu năm 2020, vốn lại một lần nữa khuyến cáo về sự dễ bị ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong trường hợp một đại dịch cúm xảy ra, đã bị hoãn phổ biến với không có lý do nào được đưa ra để giải thích tại sao.

Rồi một ngày nào đó khi một Ủy Hội Quốc Gia về Phản Ứng với COVID-19 được thành lập, nó sẽ khác Ủy Hội 9/11 là họ sẽ kết luận là “hệ thống đều bật đèn đỏ” không những chỉ ở bên trong nội bộ cộng đồng tình báo Hoa Kỳ nhưng ngay cả bên ngoài nữa, và trong nhiều năm liên tiếp, bên trong và bên ngoài chính phủ. Và mặc dầu vậy, chính phủ Hoa Kỳ đã không chuẩn bị đủ cho con ngáo ộp này, hôm nay khi virus mang cái tên khoa học là SARS-CoV-2, sau cùng xuất hiện. Tổng Thống Donald Trump đã nói đến đại dịch coronavirus như là “một vấn đề không ai thấy trước,” hay “một điều không ai chờ đợi” và là một cuộc khủng hoảng “không biết từ đâu tới xuất hiện.” Nhưng thực ra đã có rất nhiều chờ đợi nó sẽ xảy ra.

Sự thất bại hệ thống một phần phát xuất từ sự việc là trong mấy thập niên gần đây nhiều chính phủ liên tiếp đã không coi chuẩn bị cho đại dịch là quan trọng trong những đe dọa cho an ninh quốc gia mà họ luôn chăm chăm chú ý – từ khủng bố đến các quốc gia thù nghịch bên ngoài. Cái chiều hướng nhiều lần lập lại: Tổng thống vội ưu tiên an ninh sức khỏe và đổ tiền vào sau khi cuộc khủng hoảng xảy ra, rồi với quốc hội đồng lõa, rút lại tài nguyên và rơi vào quên lãng một khi cuộc khủng hoảng đã trôi qua.

Giáo Sư Toner giải thích là đại dịch không xảy ra thường xuyên như những vấn đề an ninh quốc gia khác như tấn công khủng bố và do đó thường được coi là “một triển vọng rất xa,” nhất là cho các vị dân cử mà tầm nhìn là nhiệm kỳ làm việc.

Ông giải thích: “Hầu hết người ta nghĩ là một đại khủng hoảng quá khó. Tôi đã phải nhiều lần đụng độ trong suốt sự nghiệp của tôi: Họ nói: “Tôi không thể đối phó với một dịch bệnh nhỏ. Làm sao ông chờ đợi tôi đối phó với một điều ở mức độ của năm 2018?”
Ông nói tiếp: “Phản ứng cho một đại dịch kinh hồn, theo tôi chúng ta đều sẽ phải học trong những tuần sắp tới, đòi hỏi thực sự thay đổi cách chúng ta làm nhiều việc. Nó có lẽ giống như những gì chúng ta đã làm trong Thế Chiến Thứ Hai hơn bất cứ gì khác. Nó đòi hỏi một đối phó toàn xã hội, và cho đến khi cuộc khủng hoảng xảy ra các nhà làm chính sách không biết làm sao đối phó.”

Tài trợ cho chuẩn bị chống đại dịch luôn là thứ yếu đứng sau những ưu tiên về nội an khác. Chính phủ Hoa Kỳ chi ra $100 tỷ một năm chống khủng bố nhưng chỉ chi ra $1 tỷ cho các chương trình chống đại dịch và dịch bệnh, theo một tính toán. Mặc dầu sự việc là đại dịch coronavirus đe dọa giết nhiều người Mỹ hơn là khủng bố có thể làm được.

Ông Toner thì nói là khi các viên chức của chính phủ Trump nói họ đã không chuẩn bị kịp vì Trung Quốc lúc đầu không thẳng thắn về virus, nhưng đại dịch di chuyển ở tốc độ của ánh sáng trong khi chuẩn bị chống đại dịch phải mất nhiều năm. Khi virus xuất hiện ở Hoa Lục, ông Toner nói, một chính phủ Hoa Kỳ có chuẩn bị sẽ ngay lập tức bắt đầu lo cho “việc dịch bệnh rồi sẽ đến” Hoa Kỳ bằng cách tăng cường cho bệnh viện và giúp các tiểu bang và chính quyền địa phương thực hiện những biện pháp ngăn ngừa như tạo khoảng cách xã hội.

Chính vì sự lan truyền của coronavirus dựa trên bản chất của cộng đồng con người, và bản chất của chúng ta là có khả năng gặp hoàn cảnh mà chúng ta không chuẩn bị đủ – mặc dầu có biết bao nhiêu là khuyến cáo. Có lẽ chỉ ở những quốc gia mà ký ức của SARS hay H1N1 còn quá gần như Nam Hàn và Đài Loan, là chính phủ có chuẩn bị đủ để có thể giảm thiểu ảnh hưởng của đại dịch. (Lê Phan)

Huy Phương

Biết nhau qua một thời gian khá dài, trong và ngoài nước, chắc bạn đọc và bằng hữu của chúng tôi công nhận là tôi có thói quen dùng loại văn chương tử tế, chưa bao giờ phải nổi giận, dùng loại văn chương chì chiết, dung tục và thô bạo để diễn tả ý nghĩ của mình.

Nhưng hôm nay, xin tất cả bỏ qua, vì trong trường hợp này, Phật trên tòa sen cũng phải nổi giận, Chúa cũng phải cau mày vì một câu nói hỗn xược, ngang ngược của một viên tướng CSVN tên là Nguyễn Chí Vịnh. Câu nói đó lại được thốt ra trong ngày 30 Tháng Tư năm nay là: “Bảo là không có kẻ thắng người thua là không đúng. Thắng rồi nhưng tôi không có trả thù. Thắng rồi tôi khoan dung. Thắng rồi tôi tạo điều kiện cho anh quay trở lại cuộc sống bình thường. Đó là tấm lòng nhân ái của đảng và nhà nước mình.”

Câu nói này na ná phát biểu của tên tướng “đồ tể” Lê Đức Anh mấy chục năm về trước: “Lòng nhân ái làm nên ngày 30 Tháng Tư, 1975!”

Cả triệu triệu người Việt Nam còn ở trong nước hay đã ra hải ngoại, có mắt thấy tai nghe, đã biết những kinh nghiệm xương máu, thực tế phũ phàng, đã trải qua những ngày dở chết dở sống từ khi quân Bắc Việt tiến chiếm Sài Gòn, như là một đại họa cho dân tộc, như cơn đại hồng thủy nhấn chìm số phận bi thảm của con người, đã cho chúng ta thấy cái đại ác mang mặt nạ “nhân ái, khoan dung,” mà bọn xâm lược Hà Nội dành cho những người thua trận, được Nguyễn Chí Vịnh và Lê Đức Anh ca tụng, chính là thứ nhân ái, khoan dung “chó đẻ,” không hơn không kém.

Nguyễn Chí Vịnh là con trai của Nguyễn Chí Thanh, năm 1975 còn là học sinh trường cấp 3 Lý Thường Kiệt. Trước hết câu nói của Nguyễn Chí Vịnh là hỗn xược, đã tạt gáo nước lạnh vào mặt những giới chức đi trước, cao cấp, tiền bối của y, là không nhập nhằng gì cả, phải có kẻ thắng người thua.

Trước đó, tướng của Vịnh, Trần Văn Trà đã từng phát biểu: “Đối với chúng ta không có kẻ Thua người Thắng, mà chỉ có dân tộc Việt Nam chúng ta Thắng Mỹ.”

Võ Văn Kiệt cũng đã từng nói: “Một sự kiện liên quan đến chiến tranh khi nhắc lại, có hàng triệu người vui, mà cũng có hàng triệu người buồn. Đó là vết thương chung của dân tộc, cần được giữ lành thay vì lại tiếp tục làm cho nó thêm rỉ máu…”

Từ đó đến nay, CSVN luôn luôn hô hào hòa hợp, hoà giải, kêu gọi người Việt hải ngoại xóa bỏ hận thù, quên quá khứ, để cùng nhau bắt tay xây đựng đất nước.

Bộ Ngoại Giao CSVN đã lập ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài, Hà Nội đã thường xuyên tổ chức Hội Nghị người Việt ở nước ngoài, Sài Gòn tổ chức đoàn văn nghệ phục vụ kiều bào nhân dịp Tết, vinh danh những người bỏ nước ra đi vì chế độ là … “khúc ruột ngàn dặm…,” “máu thịt của tổ quốc,” tất cả đều vì đồng đô la, nghe là lợm giọng! Chúng ca tụng “Những nghĩa cử cao đẹp, trân quý của kiều bào ta thể hiện tinh thần “tương thân tương ái” – vốn là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam!”

Gần đây, ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, đã động viên và khen ngợi việc ủng hộ, đóng góp cho công tác phòng, chống dịch COVID-19 của đồng bào nước ngoài. Mặt khác, còn tư duy hận thù, đắc thắng, Nguyễn Xuân Phúc lại kêu gọi “chống dịch phải tranh thủ từng giờ, từng phút, xốc tới mặt trận, giải phóng miền Nam.”

Trước hết câu nói ngụy biện để bệnh vực cho chế độ của tướng Phát-Xít quân phiệt, Nguyễn Chí Vịnh là “không có trả thù!” Bắn giết, chôn sống, dội nước sôi xuống đầu (*) ngay cả những người đầu hàng, san bằng nghĩa trang của phe thua trận, giam cầm gần một triệu người đối đầu và khác chính kiến vào trại tập trung! Điều này không phải là trả thù và được gọi là khoan dung sao?

Kỳ thị kẻ mới người cũ, phân biệt “gia đình có công với Cách Mạng” với “tàn dư Mỹ Ngụy,” “có nợ máu,” hạn chế con em miền Nam không có cơ hội học hành. Điều này không phải là trả thù và được gọi là khoan dung sao?

Nói đến Cộng Sản Việt Nam là nói đến cái ác. Biểu tượng của lòng nhân ái, khoan dung chính là một cây búa hiện nay đang được trưng bày tại ở bảo tàng quân đội Việt Nam, Hà Nội, được chú thích như sau: “BÚA. Đồng chí Nguyễn Văn Thắng, huyện đội phó huyện Mỏ Cày (Bến Tre) đã dùng để bổ chết 10 tên ác ôn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.”

Một cây búa lừng danh “nhân ái” khác là cây búa “khảo cổ” mà đàn em Lê Duẫn đã dùng để đập đầu Giáo Sư Nghiêm Thẩm, giám đốc Bảo Tàng Viện Sài Gòn, chỉ vì vị giáo sư anh hùng này không chịu hoàn thành đơn đặt hàng của bí thư Lê Duẩn, chứng minh “dân Việt Nam là thủy tổ các dân tộc Đông-Nam Á-Châu!”

Ngay đối với những người dân thường không có “nợ máu,” Bắc Việt với chính sách trả thù nhắm vào nhân dân miền Nam vì “chúng” quá tự do, quá giàu sang, quá sung sướng bằng chính sách tịch thu nhà cửa, cướp cạn tài sản của người giàu, hai lần ăn cướp công khai bằng thủ đoạn đổi tiền, đày ải dân lành đi vùng kinh tế mới. CSVN dùng chính sách hộ khẩu, phân bố lương thực, dân không kiếm ra công ăn việc làm, xô đẩy người miền Nam vào bước đường cùng, phải rời nước ra đi, bỏ thây trên biển cả. Điều này Nguyễn Chí Vịnh chắc không đến nỗi ngu đần mà không nhận ra, nhưng chẳng qua vì tham vọng mà bỏ lương tri, nói cương để được lòng chế độ.

Bây giờ là lúc Nguyễn Chí Vịnh nói huỵch toẹt ra, là không hòa hợp, hòa giải gì cả, là tao thắng là mày thua.

– “Thắng rồi, tôi tạo điều kiện cho anh quay trở lại cuộc sống bình thường.”

Nguyễn Chí Vịnh nếu có đủ trí khôn của thời niên thiếu, hay có đông đủ họ hàng, bạn bè nói lại cho nghe thì cũng biết rằng miền Nam thua trận có hằng trăm ngàn chuyên viên đủ mọi ngành nghề cấp cao, nhiều cán sự lành nghề… nhưng tất cả đều chỉ có một con đường đi cuốc đất, đạp xích lô, bán thuốc lá lẻ, xăng lẻ, vá xe vệ đường hay bôn ba chốn chợ Trời… Nếu không, cũng tìm đường ra đi, để công sở, trường học, nhà máy, công trường… lại cho bọn lợn lòi từ hang động trở về. Chính sách “hồng hơn chuyên” cố chấp, đầu đặc đã là tiêu hao bao nhiêu tài nguyên của đất nước, khi chúng quan niệm “chất xám” trí tuệ không giá trị bằng một nắm phân nơi “vùng kinh tế mới!” Đó là “tạo điều kiện cho anh quay trở lại cuộc sống bình thường” đó ư?

Đúng là “không có kẻ thắng người thua là không đúng,” nhưng bất hạnh cho miền Nam thất trận, không may mắn thất trận vào tay một kẻ hào hiệp để có được một Hiệp Ước Của Người Quân Tử – The Gentlemen’s Agreement- mà mất nước vào tay thảo khấu, lục lâm, mới ra cớ sự “dãi thây trăm họ,” oán hận ngút trời, như sau cuộc chiến tương tàn Việt Nam…

Hôm nay đến ngày 30 Tháng Tư lần thứ 45, người dân miền Nam ai cũng mang một vết thương chưa lành. Bao nhiêu năm qua, chúng ta đã quá hiểu nhau tính cách của nhau. Đây không phải là lúc dùng những luận điệu tuyên truyền trẻ con và xảo trá ấy nữa! 45 năm trôi qua, thời buổi này mà kẻ côn đồ, dao búa còn nói chuyện trịch thượng tha thứ hay cho rằng mình là kẻ khoan dung, nhân ái, thì đây đúng là thứ khoan dung, nhân ái loại “bà Tú Để,” loại “chó đẻ” mà chẳng ai muốn nghe.

Một lần nữa, xin bạn đọc tha thứ nếu chúng tôi đã làm bẩn mắt quý vị, nhưng với loại người ấy, chúng ta không thể dùng một loại từ ngữ nào đúng hơn! Hồn ông Bùi Bảo Trúc có linh thiêng xin về chứng giám!

(*) Xin đọc Những Người Thua Trận”(xb.2013) của Huy Phương