TIỀN GIANG, Việt Nam (NV) – Trong khi các nhà vườn cố gắng bỏ công sức và tiền của mua nước ngọt cứu những vườn cây ăn trái đang bị đợt nhiễm mặn và hạn hán “khốc liệt chưa từng có” gây hại, thì huyện Cái Bè lại cho phá đập ngăn mặn gây chết hàng trăm hécta cây trồng.
Báo Một Thế Giới dẫn lời ông Võ Minh Nhựt, chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân xã Đông Hòa Hiệp, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, cho biết xã đã nắm được thông tin người dân ấp An Hòa phản ứng gay gắt về việc cống ngăn mặn rạch Cái Sơn bị phá, khiến nước mặn tràn vào gây thiệt hại hàng trăm hécta vườn cây ăn trái.
“Công trình này của Ban Quản Lý Dự Án huyện Cái Bè đầu tư thi công. Họ phá đập ngăn mặn không hiệu quả để đặt ống cống tròn. Ủy ban xã đã báo cáo tình hình dân phản ứng vì bị thiệt hại với ủy ban huyện,” ông Nhựt nói.
Báo Một Thế Giới cho hay, gần một tuần qua nhiều nhà vườn ở ấp An Hòa, xã Đông Hòa Hiệp, phải để máy bơm hoạt động suốt ngày đêm để bơm nước mặn ở vàm rạch Cái Sơn đang ào ạt tràn vào những con mương của nhiều vườn sầu riêng, mít Thái, bưởi da xanh… nhằm hạn chế thiệt hại.
Ông Nguyễn Văn Cam (ở ấp An Hòa, xã Đông Hòa Hiệp), một trong số hơn 450 nhà vườn của xã Đông Hòa Hiệp đang khốn đốn vì bất thình lình bị nước mặn tràn ngập vườn cây ăn trái đặc sản, cho biết ông gần như phải mở chiếc môtơ điện hoạt động 24/24 để bơm nước mặn trong các con mương của vườn sầu riêng rộng 9,500 mét vuông của gia đình ra bên ngoài.
“Tốn tiền điện là một chuyện, nhưng bi kịch hơn là vườn sầu riêng đang bị suy thoái và có nguy cơ chết sạch vì nhiễm nước mặn, thiệt hại phải tính bằng tiền tỷ,” ông Cam nói.
Theo ông Cam, nguyên nhân là con đập ngăn mặn ở vàm rạch Cái Sơn đang bảo vệ rất hiệu quả hơn 170 hécta vườn cây ăn trái, trong đó có khoảng 80 hécta vườn sầu riêng đang cho thu hoạch của xã Đông Hòa Hiệp, thì bất ngờ ủy ban huyện Cái Bè lại cho phép phá đập ngăn mặn, khiến nước mặn từ sông Tiền đổ vào tràn ngập cả ấp An Hòa, làm hàng trăm gia đình bị thiệt hại.
“Trong lúc tỉnh Tiền Giang và người dân nỗ lực chống hạn hán, xâm nhập mặn, bằng mọi giá cứu vườn cây ăn trái đặc sản trị giá tiền tỷ, thì ủy ban huyện Cái Bè lại cho phép phá đập ngăn mặn là điều khó có thể chấp nhận. Cái đập ngăn mặn đang rất hiệu quả, nếu muốn phá ra đặt cống thì chờ đến lúc nước hết mặn thi công cũng đâu có muộn. Bây giờ cả trăm nhà vườn bị thiệt hại nặng, ai chịu trách nhiệm?,” ông Cam bực tức đặt vấn đề.
Tương tự ông Lê Tấn Phi, nhà ở cách con đập ngăn mặn Cái Sơn chừng 50 mét, cũng cho biết: “Từ đầu mùa hạn hán, xâm nhập mặn đến nay con đập phát huy hiệu quả rất tốt, bảo vệ được các vườn cây ăn trái của ấp, nhưng không hiểu sao bất ngờ bị phá bỏ.”
Ông Phạm Thanh Cường, chủ vườn mít Thái và sầu riêng (ở tổ 10, xã Đông Hòa Hiệp), cho biết thêm từ khi đóng cống ngăn mặn thì các con mương trong vườn cây dần khô cạn, nhưng nhà vườn trong ấp chấp nhận đi mua nước ngọt với giá vài chục ngàn đồng/khối để tưới cây cầm cự. Nhưng hơn nửa tháng qua, nhiều vườn cây bắt đầu suy thoái và chết dần do nước trong mương vườn đầy ắp với độ mặn dao động từ 1.1 g/lít đến hơn 3 g/lít đã thấm sâu vào đất, làm ảnh hưởng đến bộ rễ của cây.
Trước đó, trưa hôm 16 Tháng Ba, ông Lê Văn Hưởng, chủ tịch tỉnh Tiền Giang, đã đến thị sát đập ngăn mặn rạch Cái Sơn trong chuyến kiểm tra tình hình hạn mặn, cung cấp nước tưới cho người dân.
Tại đây, ông Hưởng đã yêu cầu huyện Cái Bè phải đắp thêm một con đập mới phía bên trong đập ngăn mặn cũ, và cho lót vải bạt bên dưới đáy để tạo thành một ao chứa nước ngọt từ nơi khác đem về trong lúc hạn mặn, nhằm bơm nước ngọt phục vụ nhu cầu của người dân.
Thế nhưng theo ông Lê Tấn Phi, chiều cùng ngày ủy ban huyện đưa xe máy xúc đào đất đến phía ngoài con đập ngăn mặn. Sau đó, họ phá đập để sà lan chở máy xúc đi vào và tiến hành xây thêm đập mới bên trong, thế là nước mặn từ sông Tiền tha hồ tràn vào.
Điều trớ trêu là đến ngày 22 Tháng Ba, con đập mới đắp để giữ ngọt cũng vô tác dụng vì bị nhiễm nước mặn nên ủy ban huyện cho phá bỏ. Từ đó đến nay, cứ mỗi khi thủy triều lên thì nước mặn từ sông Tiền ào ạt tràn sâu vào trong rạch Cái Sơn, gây ngập toàn bộ các vườn cây ăn trái đặc sản của ấp.
Cũng theo ông Phi, những người phá đập ngăn mặn cho rằng họ thực hiện theo chỉ đạo của cấp trên “phá bỏ đập để… đặt cống.” Nhưng điều làm người dân bất bình là đơn vị thi công không hề thông báo trước để nhà vườn chuẩn bị, gia cố đường cống trong vườn ngăn nước mặn nên không ai kịp trở tay.
Theo tính toán của nhiều nhà vườn, một hécta vườn sầu riêng năm năm tuổi cho thu hoạch khoảng 20 tấn trái/năm, bán với giá bình quân 50,000 đồng ($2.13)/kg thì nhà vườn thu được 1 tỷ đồng ($42,613)/năm.
Trong khi đó mít Thái đầu tư khoảng 200 triệu đồng ($8,522)/hécta, sau hai năm bình quân một hécta cho doanh thu 500 triệu đồng ($21,306)/năm. Nếu cây chết, không chỉ tính thiệt hại trước mắt mà còn phải tính đến những thiệt hại của nhà vườn trong thời gian khôi phục vườn cây như nguyên trạng.
Theo phúc trình của Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn, tổng diện tích cây ăn trái trong vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long bị ảnh hưởng hạn, mặn trong năm 2019-2020 khoảng 130,000 hécta, bằng 39.1% tổng diện tích cây ăn trái toàn vùng. Trong đó, tỉnh Tiền Giang 28,360 hécta, Bến Tre 12,350 hécta, Long An 12,900 hécta, Trà Vinh 12,350 hécta, Vĩnh Long 8,580 hécta, Sóc Trăng 13,650 hécta… Chủng loại cây ăn trái bị ảnh hưởng gồm sầu riêng, vú sữa, xoài, chuối, thanh long, khóm, nhãn, chôm chôm, mít. (Tr.N) [qd]
