Trúc Phương/Người Việt

Ngay ngày Quốc Khánh Hoa Kỳ lần thứ 250, hàng trăm tên tân phát xít da trắng đã “đổ bộ” vào Washington, DC với khẩu hiệu “Reclaim America!” (giành lại nước Mỹ). Chúng gào to: “Life, liberty, victory!” Sẽ không có chiến thắng nào đến với nước Mỹ nếu World Cup năm nay đội tuyển Mỹ không có sự đóng góp của một tập thể đa dạng.

Một mùa World Cup đa sắc tộc nhất lịch sử

Folarin Balogun, người được đích thân Tổng Thống Trump can thiệp để anh được gỡ án thẻ đỏ và có mặt trong trận Mỹ gặp Bỉ ngày 6 Tháng Bảy, cũng chính là thành phần mà Trump muốn tước quyền nhập tịch Hoa Kỳ theo luật quyền công dân theo nơi sinh.

Năm 2001, khi đang mang thai tháng thứ bảy, mẹ của Balogun, bà Florence – công dân Nigeria sống tại London, Anh – sang Mỹ thăm họ hàng. Lúc ra phi trường về nước, bà bị từ chối vì thai quá to. Cuối cùng, bà phải nán lại ở Mỹ để sinh con. Folarin chào đời tại Brooklyn chỉ một ngày trước khi nước Mỹ mừng Quốc Khánh.

Tại lễ tốt nghiệp Học Viện Quân Sự West Point ngày 23 Tháng Năm, Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth tuyên bố: “Sự đa dạng không phải là sức mạnh. Đoàn kết mới đích thực là sức mạnh của chúng ta.” Hegseth thậm chí nói, việc đề cập “sự đa dạng” là “điều ngớ ngẩn nhất lịch sử quân đội.” Chỉ 20 ngày sau, đội tuyển túc cầu nam Hoa Kỳ (USMNT) bước vào trận đấu với Paraguay. USMNT thắng vang dội với tỷ số 4-1. Trong trận này, Folarin Balogun đá thủng lưới Paraguay hai lần.

Trong thực tế, World Cup 2026 được định hình với sự tham gia đầu màu sắc của các cầu thủ có nguồn gốc không phải là quốc gia mà họ khoác áo đại diện. Đây là kỷ lục chưa từng có trong lịch sử World Cup. Gần 292 trong 1,248 cầu thủ dự World Cup 2026 là những người sinh ra ở nước ngoài – chiếm gần một phần tư tổng số cầu thủ, đánh dấu kỳ World Cup đa quốc tịch nhất lịch sử.

Các đội như Curacao có 25 trong 26 thành viên đội hình đến từ cộng đồng người nước ngoài, trong khi Morocco sử dụng toàn bộ đội hình xuất phát gồm các cầu thủ sinh ở nước ngoài.

Với USMNT 2026, họ có sáu cầu thủ sinh ở nước ngoài. Hơn một nửa trong 26 cầu thủ USMNT mang hai quốc tịch. Ngoài Folarin Balogun, USMNT còn có Tim Weah – con của George Weah (cựu tổng thống Liberia; cầu thủ Châu Phi duy nhất từng giành giải Quả Bóng Vàng năm 1995). Mẹ của Tim Weah là người Mỹ gốc Jamaica.

Chưa kể Haji Wright, sinh tại Los Angeles, có cha là Ghana và mẹ Liberia. Ricardo Pepi sinh tại El Paso, Texas, có cha mẹ là Mexico. Cristian Roldan, sinh tại Artesia, California, có mẹ là người Salvador và cha Guatemala. Ngay cả đội trưởng USMNT Christian Pulisic, mệnh danh “Captain America,” sinh tại Hershey, Pennsylvania, cũng mang dòng máu Croatia từ người ông Mate Pulisic. Weston McKennie sinh tại căn cứ Fort Lewis, Washington, trong gia đình người Mỹ gốc Phi phục vụ trong Không Quân Hoa Kỳ. Matt Turner, sinh tại Park Ridge, New Jersey, có nguồn gốc gia đình từ Đông Âu.

USMNT cũng không thiếu cầu thủ sinh bên ngoài nước Mỹ. Sergiño Dest sinh tại Almere (Hòa Lan), có mẹ người Hà Lan; và cha có gốc gác Suriname, di cư sang Mỹ, trở thành công dân Hoa Kỳ và từng phục vụ trong quân đội Mỹ khoảng 25 năm. Antonee Robinson sinh tại Milton Keynes, Anh. Cha anh sinh tại Anh, sau đó qua Mỹ, định cư ở White Plains (New York), theo học tại Đại Học Duke và được nhập tịch Mỹ. Malik Tillman sinh tại Nuremberg (Đức), gần căn cứ quân sự Mỹ ở Ansbach; mẹ anh là người Đức còn cha là quân nhân Mỹ. Gio Reyna sinh tại Sunderland (Anh). Ông nội anh là người nhập cư từ Argentina, sang Mỹ năm 1968.

Nhìn chung, World Cup 2026 trở nên thật sự đặc biệt khi xét đến yếu tố màu da. Trấn giữ khung thành đội Nhật là một anh da đen: Zion Suzuki. Thủ môn 23 tuổi này có cha là người Ghana và mẹ Nhật Bản nhưng anh có quốc tịch Mỹ, bởi anh sinh tại Newark, New Jersey. Theo luật FIFA, Zion Suzuki đều có thể khoác áo Ghana, Nhật hoặc Mỹ.

Nhìn chung, thời mà đội tuyển quốc gia chỉ có cầu thủ sinh tại đất nước mình thật sự đã qua. Gần như không đội tuyển lớn nào tại World Cup lần này là đội hình “gốc” thật sự. Tương tự Canada, tương tự Úc, tương tự Hòa Lan…, đội Anh có sự góp mặt đáng kể của các cầu thủ không phải dân bản xứ chính gốc.

Cụ thể, Bukayo Saka sinh tại Ealing, London, trong gia đình có nguồn gốc Nigeria. Kobbie Mainoo sinh tại Stockport (thị trấn cách không xa Manchester) và có gốc gác Ghana. Eberechi Eze sinh tại Greenwich, London, có nguồn gốc Nigeria. Marc Guéhi sinh tại Abidjan, Bờ Biển Ngà. Ezri Konsa có gốc gác từ Congo. Joe Gomez có nguồn gốc Gambia. Một cách tổng quát, đội Anh có tám người gốc Caribe, 10 gốc Phi, bốn gốc Ireland và ba gốc Scotland. Chỉ sáu trong 26 cầu thủ là dân Ănglê chính cống – một con số thấp kỷ lục. Thực tế, đó là bức tranh sống động phản ánh đúng bản chất thời đại, khi bản sắc dân tộc ngày càng hòa nhập vào một thế giới không biên giới.

Đề cập yếu tố sắc tộc, không đội nào rõ rệt bằng những chân sút “Les Bleus” của Pháp. Nhắc đến Pháp bởi vì Pháp là nơi mà vấn đề này tranh cãi dữ dội nhất. Đến World Cup năm nay, đội Pháp chỉ mang theo năm cầu thủ da trắng. Những ngôi sao sáng giá nhất là Kylian Mbappé, Ousmane Dembélé và Michael Olise. Tất nhiên họ là người Pháp nhưng là Pháp lai. Mbappé lai Cameroon-Algeria; Dembélé mang trong mình dòng máu Mali-Mauritania-Senegal; và Olise lai Anh-Nigeria-Pháp-Algeria.

Ở một xứ luôn thích cãi nhau, và cãi rất “tới bến” dù chưa bao giờ vấn đề nào có thể đến “bến” thật sự, việc đội túc cầu quốc gia bị “nhuộm màu” không ít lần trở thành vấn đề được chính trị hóa. Câu chuyện cũ rích này được mang lại làm “mồi nhậu” không biết bao nhiêu lần, khi họ tranh cãi quyết liệt quanh chuyện đội Pháp nên mang “chất Pháp” đến mức độ nào.

Cứ đến mùa World Cup hoặc EURO (Giải Vô Địch Châu Âu), dân Pháp lại đỏ mặt tía tai tranh luận về “màu da” đội tuyển, bất luận thực tế rằng chính nhờ những chân sút da đen hoặc gốc Arab, đội Pháp đã hai lần vô địch World Cup, một lần vô địch EURO, chưa kể việc lọt vào chung kết hai giải đấu trên ba lần nữa. Năm 1998, khi World Cup tổ chức tại Pháp, một anh “Rệp” (tiếng lóng hàm ý khinh rẻ chỉ người Pháp gốc Arab) – Zinedine Zidane – chính là người mang lại niềm tự hào quốc gia khi giúp Pháp giành được cúp vô địch.

1998 cũng là năm Kylian Mbappé ra đời. Không ai biết chính xác thời điểm nào trong cuộc Cách Mạng Pháp mà “liberté, égalité, fraternité” (tự do, bình đẳng, bác ái) trở thành khẩu hiệu quốc gia của nền tân cộng hòa. Tuy nhiên, thời điểm khẩu hiệu này bị biến tấu thành “liberté, égalité, Mbappé” (tự do, bình đẳng, Mbappé) thì nhiều người còn nhớ. Đó là World Cup 2018, khi cầu thủ 19 tuổi Mbappé dẫn dắt đội tuyển quốc gia giành chức vô địch thế giới lần thứ hai. Mbappé, sinh tại Quận 19 Paris, có cha đến từ đảo Djébalè thuộc Cameroon, và mẹ thuộc sắc tộc thiểu số Kabyle ở Algeria.

Quy luật của thời đại

Câu chuyện màu cờ sắc áo tại World Cup 2026, một phần, là do chọn lựa cá nhân. Với nguồn gốc gia đình, Kylian Mbappé đủ điều kiện khoác áo Cameroon hoặc Algeria; tuy nhiên, anh chọn Pháp, nơi mình sinh ra và lớn lên. Lamine Yamal hoàn toàn có thể khoác áo đội tuyển Morocco, gốc gác của cha, nhưng anh chọn Tây Ban Nha, nơi anh sinh ra.

Désiré và Guéla, dù là người một nhà thuộc gia đình Doué, lại chọn lựa khác nhau. Cả hai đều sinh tại Pháp nhưng Désiré thi đấu cho đội tuyển Pháp trong khi Guéla chọn khoác áo Bờ Biển Ngà, quê hương của cha họ.

John Souttar khoác áo Scotland còn người em Harry chơi cho đội tuyển Úc. Nico và Iñaki Williams sinh tại Tây Ban Nha trong gia đình có cha mẹ gốc Ghana nhưng trong khi Nico chọn Tây Ban Nha thì Iñaki chọn Ghana.

Tunisia từng thuyết phục tiền vệ Yasin Ayari gia nhập đội tuyển quốc gia của họ bởi cha Ayari có nguồn gốc Tunisia. Tuy nhiên, chính cha của anh, ông Azzouz Ayari, từ chối. Ông muốn con trai khoác áo Thụy Điển, nơi Yasin ra đời. Nói với truyền thông, ông Azzouz bày tỏ: “Tôi là người nhập cư nhưng các con thì không. Yasin là người Thụy Điển, mang trong mình dòng máu Tunisia. Tôi muốn thằng bé thi đấu cho Thụy Điển vì tôi muốn con cảm nhận được rằng nó đang đền đáp đất nước từng nuôi nấng mình.”

Trong trường hợp Folarin Balogun, anh hoàn toàn có thể khoác áo đội tuyển Anh, hoặc thậm chí Nigeria, nhưng cuối cùng anh chọn Mỹ, đơn giản vì anh cảm nhận được niềm đam mê túc cầu lớn dần của người Mỹ – như cách anh nói với báo chí…

Bất luận thế nào, cho dù là chọn lựa cá nhân hoặc không, cũng có thể thấy yếu tố đa dạng không thể là rào cản của phát triển. Trong thế giới toàn cầu liên thông và văn hóa giao thoa, bản thể quốc gia luôn là vấn đề nhạy cảm, dù vậy, cùng lúc, sự đa dạng văn hóa cũng luôn là một nguồn lực. Chỉ có những kẻ nuôi nấng chủ nghĩa dân tộc cuồng tín quá khích, đi ngược lại quy luật phát triển thế giới, mới không nhìn thấy điều này. [kn]

Trúc Phương/Người Việt

Việc Liên Đoàn Túc Cầu Hoa Kỳ chi hàng triệu đô la để thuê Mauricio Pochettino vào năm 2024 cho đến giờ là đáng tiền đáng của. Nếu có ai đủ khả năng vực dậy đội tuyển túc cầu nam Hoa Kỳ (USMNT) trong chưa đầy hai năm và ngăn chặn nguy cơ người Mỹ “muối mặt” ngay trên sân nhà thì người đó không ai khác là huấn luyện viên Pochettino.

Mơ và mơ lớn

Mauricio Pochettino từng là cầu thủ nhà nghề. Thời còn tung hoành sân cỏ, ông thi đấu tại các giải túc cầu chuyên nghiệp hàng đầu ở Tây Ban Nha và Pháp, từng khoác áo đội tuyển quốc gia Argentina dự FIFA World Cup 2002.

Trên cương vị huấn luyện viên, Pochettino dẫn dắt nhiều câu lạc bộ danh tiếng nhất nhì châu Âu trong đó có Tottenham Hotspur, Paris Saint-Germain, Chelsea. Dưới trướng ông có không ít ngôi sao hàng đầu thế giới như Harry Kane, Lionel Messi và Kylian Mbappé. Pochettino đến Mỹ với bảng thành tích như vậy.

Cũng bởi thành tích trên, Pochettino bị dè bỉu khi nhận lời làm huấn luyện viên USMNT, ở một xứ mà người ta gọi túc cầu là “soccer” chứ không phải “football” và là nơi túc cầu không thể ngóc lên nổi để tạo nên cái gọi là “văn hóa túc cầu.”

Một số người nói Pochettino “hết thời” mới qua Mỹ. Những gì mà Pochettino va chạm sau đó cũng đúng như vậy. Trong cuộc phỏng vấn tờ The Athletic gần đây, Pochettino kể ông “đã quá ngây thơ khi ký hợp đồng”, bởi “thực tế còn tệ hơn nhiều so với những gì chúng tôi tưởng tượng.”

Có quá nhiều thứ Pochettino cần làm. Đầu tiên là mang đến… giấc mơ, rằng USMNT có thể làm được nhiều kỳ tích lớn nếu biết mơ lớn. Bản thân ông là người xây dựng cuộc đời mình dựa trên niềm tin rằng dám mơ lớn là cách để tạo cơ hội làm nên điều gì đó thật sự quan trọng.

Ông nói, “chúng ta nên mơ những giấc mơ không giới hạn. Đừng tự đặt ra giới hạn. Nếu tôi mơ được chạm vào Mặt Trăng, được đặt chân lên đó, có lẽ tôi sẽ đến rất gần Mặt Trăng. Còn nếu tôi chỉ mơ được đến gần nó thôi thì tôi sẽ mãi dậm chân tại chỗ trên Trái Đất.”

Từng đưa đội Tottenham Hotspur vào chung kết Champions League và dẫn dắt bộ ba siêu sao thế giới – Lionel Messi, Neymar và Kylian Mbappé – tại Paris Saint-Germain, Pochettino tin rằng USMNT có thể tiến xa nếu họ biết mơ lớn. Vấn đề đáng nói là Pochettino biết cách biến mơ thành thực.

Đập ra và xây lại

Với cơ cấu lỏng lẻo thâm căn cố đế trong USMNT, việc cần làm là phá bỏ một phần cấu trúc để xây dựng lại, tái thiết “nếp văn hóa” trong toàn bộ USMNT. Pochettino tin rằng không nguyên tắc hoặc phương pháp nào có thể mang hiệu quả nếu thiếu sự cam kết toàn diện từ mọi thành viên. Điều này tạo ra sự thay đổi lớn trong nhận thức các cầu thủ.

Trước đó, sự đố kỵ luôn tồn tại trong USMNT. Điều đáng lo ngại nhất, theo ông, là tâm lý tự mãn, đặc biệt với những người thường xuyên góp mặt trong đội hình chính của USMNT. Ban đầu, Pochettino rất bất ngờ khi nhận ra điều này. Ở nước của ông, Argentina, gần như không đội bóng nào chấp nhận lối suy nghĩ tương tự. Trong USMNT, một số cầu thủ luôn được ưu ái đến mức “bất khả xâm phạm,” trong khi một số khác mặc nhiên được xếp vào loại hạng hai.

Pochettino phá vỡ tất cả điều đó. Ông khuyến khích cạnh tranh tối đa. Không ai không có cơ hội và không ngôi sao nào được phép nghĩ họ luôn an toàn và không thể bị thay thế. Hơn mười đợt tập trung trong 18 tháng trước thềm World Cup, Pochettino thử nghiệm hơn 70 cầu thủ. Ông yêu cầu tất cả phải cạnh tranh công bằng, bất kể kinh nghiệm, thâm niên hay họ là “danh thủ” đang đá cho câu lạc bộ danh tiếng nào.

Giờ đây, các cầu thủ USMNT bắt đầu tôn trọng nhau. Họ biết điểm yếu cá nhân và điểm mạnh đồng nghiệp. Tiền vệ Tyler Adams thừa nhận: “Văn hóa đồng đội được cải thiện nhờ sự cạnh tranh. Việc đưa vào những cầu thủ mới và tạo ra sự cạnh tranh để bảo đảm không ai tự mãn là điều chúng tôi cần thực hiện. Đó là việc duy trì sự tôn trọng dành cho bất kỳ ai,… để ai cũng cảm thấy mình là một phần của đội… ”

Tiền đạo Folarin Balogun – “khẩu đại bác nòng đen” của USMNT – khẳng định những gì mà USMNT đạt được hoàn toàn nhờ công Pochettino. Balogun nói, “huấn luyện viên (Pochettino) mang lại cho chúng tôi một cấu trúc, một nền tảng và một bản sắc riêng.” Tiền đạo Timothy Weah nói thêm, cách tiếp cận của Pochettino tạo ra một diện mạo mới cho đội mỗi khi ra sân, “đó là sự gai góc, lì lợm đậm chất Nam Mỹ…”

Đó là về “văn hóa.” Liên quan phương pháp, Pochettino áp dụng chương trình tập luyện cực kỳ khắc nghiệt đến mức “tàn bạo.” Ông chịu ảnh hưởng của huấn luyện viên huyền thoại Marcelo Bielsa.

Mệnh danh “El Loco” (Gã Điên), Bielsa luôn bắt học trò tập với hai đội hình đấu nhau theo cách quyết liệt nhất có thể. Cả hai đều phải đá khốc liệt còn hơn thi đấu thật. Không có tiếng còi bắt lỗi, không đá phạt góc hay giải lao, tất cả nhằm vắt kiệt sức cầu thủ. Bielsa gọi bài tập hành xác này là “Murderball” (Quả Banh Tử thần). Thời gian làm huấn luyện viên tại Anh, Pochettino bắt đầu áp dụng triết lý khổ luyện của Bielsa. Với phương pháp trên, Pochettino đã đưa đội Tottenham lọt vào chung kết Champions League.

Tư duy chiến thuật cốt lõi là gì?

Về kỹ thuật – như được chuyên gia túc cầu Paul Tenorio thuật trên The Athletic, ý tưởng cốt lõi trong triết lý Pochettino là lối chơi dựa trên vị trí (positional game). Dù dẫn dắt các ngôi sao tại Paris Saint-Germain và Tottenham Hotspur, hay những cầu thủ trẻ trưởng thành từ lò đào tạo khiêm tốn hơn ở Southampton hay Espanyol, ông vẫn không đổi chiến thuật căn bản: làm chủ trận đấu bằng cách kiểm soát không gian và tạo ra ưu thế về quân số thông qua các vị trí trên sân.

Cần có sự tổ chức và cấu trúc đội hình tốt khi kiểm soát bóng thì mới có thể giành lại quyền kiểm soát sau khi mất bóng. Pochettino yêu cầu học trò gây áp lực quyết liệt trong ba giây đầu tiên ngay sau khi mất banh trước khi lùi về phòng ngự. Để làm được điều đó hiệu quả, họ cần phải đứng đúng vị trí. Tư duy này định hình mọi yêu cầu của Pochettino trên sân tập. Từ các buổi tập kép đến bài kiểm tra thể lực Gacon,… tất cả đều nhằm mục đích giúp đội bóng vận hành theo đúng triết lý trên.

Giữa lý thuyết và việc hiện thực hóa là khối lượng công việc khổng lồ. Nền tảng cho tất cả chính là khía cạnh thứ hai trong triết lý quản lý của Pochettino: mối quan hệ giữa ông và cầu thủ. Mọi lý thuyết chiến thuật sẽ trở nên vô nghĩa nếu Pochettino không thuyết phục được cầu thủ tin mình. Công việc của Pochettino – và cũng là điều ông đặc biệt tâm đắc – là mang lại tâm lý trong đó các cầu thủ cảm thấy họ là một phần của một tập thể gắn kết. Chính sợi dây liên kết về tinh thần đã thổi hồn vào lối chơi trên sân cỏ của USMNT 2026, khác với USMNT tại World Cup 2022.

Cuối cùng là việc tận dụng khoa học kỹ thuật. Để xây dựng quy trình huấn luyện giúp cầu thủ phát huy tối đa khả năng, trước hết cần có một cơ chế theo dõi. Các cầu thủ phải xét nghiệm nước bọt mỗi sáng trước khi ăn. Tiếp đó, nhóm chuyên gia y tế đo các chỉ số về tổn thương cơ, mức độ mệt mỏi và phản ứng hormone. Nhờ đó, họ có thể đánh giá mức độ sẵn sàng tập luyện và phát hiện sớm nguy cơ chấn thương. Điều này cho phép Pochettino đẩy cường độ tập luyện lên mức cao nhất, giúp cầu thủ luôn sẵn sàng cho lối chơi đòi hỏi thể lực sung mãn và khả năng pressing.

Nói đến khoa học kỹ thuật, không thể không kể kỹ thuật sóng não (brainwave technology). Đây là kỹ thuật dùng để tập sút luân lưu. Ai cũng biết đá luân lưu căng thẳng tột độ như thế nào. Tại World Cup 2026, ba đội đã bị “bức tử” bởi đá luân lưu (Đức, Hòa Lan và Úc – tính đến ngày 3 Tháng Bảy).

Từ Tháng Giêng, 2025, ban huấn luyện USMNT bắt đầu hợp tác với công ty Neuro11 của Đức để rèn thần kinh thép cho các cầu thủ. Một cách dễ hiểu, dữ liệu sóng não cho phép đo lường mức độ tập trung của cầu thủ và đánh giá phương pháp tiếp cận tối ưu cho một quả phạt đền. Thiết bị không chỉ đo sóng não mà còn tạo ra tiếng ồn căng thẳng náo loạn như trên sân banh. Khi tập với kỹ thuật sóng não, nếu cầu thủ nào không thể sút trúng bất kỳ vị trí tối ưu nào, họ bị loại khỏi đội hình đá luân lưu. Trong tay Pochettino, danh sách năm cầu thủ thần kinh thép đã có sẵn.

Điều “có sẵn” nữa, như đã biết, là băng rôn “Why not U.S.” mà Pochettino treo trong phòng huấn luyện viên. Tháng Mười Một, 2025, ý tưởng “Why not U.S.” lần đầu tiên được đưa ra trong một cuộc họp nội bộ USMNT, thời điểm mà Pochettino cảm thấy ông chưa nhận được sự đồng lòng và niềm tin tuyệt đối từ các cầu thủ.

Cùng với “Why not U.S.”, còn là những bảng viết tay của ông. Có câu ghi: “Tư duy đúng đắn có thể thay đổi cục diện trận đấu ngay cả khi nó chưa bắt đầu”. Một câu khác: “Khi mọi người tin tưởng nhau, những giấc mơ tưởng chừng bất khả sẽ thành hiện thực. Cảm ơn các bạn vì các bạn không chỉ là một đội túc cầu. Các bạn là một gia đình.” [kn]