Kình ngư Leon Marchand xô đổ kỷ lục tồn tại suốt 14 năm

SINGAPORE, Singapore (NV) – Leon Marchand, kình ngư trẻ người Pháp, vừa gây chấn động trong làng bơi lội khi phá sâu kỷ lục thế giới nội dung 200 mét hỗn hợp cá nhân nam đã tồn tại suốt 14 năm trời, theo Swimming World ngày 31 Tháng Bảy.

Sự kiện chấn động đường đua xanh trong tuần qua diễn ra tại bán kết giải vô địch bơi thế giới 2025 ở Singapore, kình ngư Marchand về đích với thời gian 1 phút 52 giây 69, phá sâu kỷ lục thế giới tồn tại suốt 14 năm.

Leon Marchand vui mừng sau khi nghe công bố thành tích của anh phá kỷ lục thế giới đã tồn tại suốt 14 năm 3 ngày ở nội dung 200 mét hỗn hợp cá nhân nam. (Hình: Quinn Rooney/Getty Images)

Lịch sử các kỷ lục nội dung 200 mét hỗn hợp cá nhân nam được nhắc đến nhiều qua những cột mốc. Tháng Sáu, 2003 huyền thoại Michael Phelps người Mỹ đạt thành tích 1 phút 57 giây 94 tại giải bơi US Nationals ở Santa Clara, Mỹ. Kể từ đó, ba năm tiếp theo, Michael Phelps nâng kỷ lục của chính mình lên đến bảy lần trước khi đạt mốc 1 phút 54 giây 23 vào ngày 15 Tháng Tám, 2006 tại Canada.

Mãi đến năm 2009 một tay bơi người Mỹ khác là Ryan Lochte – đồng đội và cũng là đối thủ lớn nhất của Phelps – đã kéo thời gian 200 mét hỗn hợp cá nhân nam xuống còn 1 phút 54 giây 10 vào ngày 30 Tháng Bảy, 2009 tại giải vô địch thế giới ở Rome, Ý. Hai năm sau, năm 2011, cũng chính Lochte phá sâu kỷ lục của chính mình với thành tích 1 phút 54 giây chẵn.

Từ đó đến nay, làng bơi ví von kỷ lục của Lochte là thành tích chạm ngưỡng và tưởng chừng không thể bị đánh bại, trở thành một trong những kỷ lục tồn tại lâu đời nhất làng bơi lội thế giới.

Thế nhưng đúng 14 năm 3 ngày, vào buổi tối ngày 30 Tháng Bảy, tất cả khán giả ở khu liên hợp thể thao Singapore đứng bật dậy thán phục khi màn hình lớn ở hồ bơi hiện lên cái tên Leon Marchand và thành tích 1 phút 52 giây 69 phá sâu kỷ lục cũ của Lochte đến 1.31 giây.

Ở tuổi 23, Marchand đã có đầy đủ bộ sưu tập danh hiệu gồm vô địch thế giới, vô địch Olympic, và bây giờ là kỷ lục thế giới.

Leon Marchand (giữa), tay bơi trẻ người Pháp trên bục nhận huy chương vàng cự ly 200 mét hỗn hợp cá nhân nam. Bên trái là Shaine Casas (Mỹ) nhận huy chương bạc và bên phải là Hubert Kos (Hungary) đoạt huy chương đồng. (Hình: Zhang/Getty Images)

Marchand sinh ngày 17 Tháng Năm, 2002 tại Toulouse, Pháp, có gene bơi lội khi cha là ông Xavier Marchand, từng giành huy chương bạc thế giới nội dung 200 mét hỗn hợp cá nhân nam năm 1998, còn mẹ là cựu tuyển thủ quốc gia Celine Bonnet.

Tại Olympic Paris 2024, khi mới 22 tuổi, Marchand đã mang về cho nước Pháp bốn huy chương vàng ở các nội dung 200 mét, 400 mét hỗn hợp cá nhân, 200 mét ếch cá nhân và tiếp sức hỗn hợp cùng một huy chương bạc 200 mét bướm.

Giới bơi lội đặt cho Marchand cái tên “Michael Phelps mới” nhưng rõ ràng anh không muốn mình là bản sao của huyền thoại Michael Phelps mà chỉ muốn là chính mình. (Anh Khoa) [qd]

Bắn em ruột để giành tài sản, ông An Giang lãnh 12 năm tù

AN GIANG, Việt Nam (NV) – Bị cáo Phan Thế Hùng, 29 tuổi, ở tỉnh An Giang, lãnh 12 năm tù với cáo buộc dùng súng hơi bắn em trai mình bị thương sau khi cả hai cãi nhau về chuyện phân chia tài sản.

Theo báo VNExpress hôm 2 Tháng Tám, trước vụ này, bị cáo Hùng đã có tiền án về hai tội “cố ý gây thương tích” và “cố ý làm hư hỏng tài sản.”

Bị cáo Phan Thế Hùng (giữa) tại phiên tòa. (Hình: An Phú/VNExpress)

Cáo trạng vụ án cho hay, vào chiều 24 Tháng Hai, bị cáo Hùng cùng anh Phan Huy Hoàng, em trai ruột, và hai người khác ăn nhậu tại nhà.

Sau bữa nhậu, hai anh em xảy ra cãi vã chuyện phân chia tài sản do cha mẹ để lại dẫn đến thách thức đánh nhau.

Bị cáo Hùng ra sau nhà lấy khẩu súng hơi bắn đạn chì, mua trên mạng trước đó với giá 3.5 triệu đồng ($133), bắn em trai lúc đó đang nằm võng nhưng không trúng.

Hai bên tiếp tục giằng co.

Anh Hoàng bỏ chạy nhưng bị người anh bắn thêm một phát trúng lưng.

Nạn nhân chạy trốn trong nhà một người thân, sau đó được đưa đi cấp cứu. Kết quả giám định tỷ lệ thương tật của anh Phan Huy Hoàng là 5% cơ thể.

Sau sự việc, bị cáo Hùng ra công an đầu thú.

Khẩu súng và các viên đạn được xác định là thuộc vũ khí quân dụng.

Bản án nêu trên được tuyên sau khi Hội Đồng Xét Xử phiên tòa nhận định, bị cáo Phan Thế Hùng bắn em trai với ý định giết người nhưng nạn nhân may mắn giữ được mạng sống nhờ chạy thoát và được chữa trị kịp thời.

Trước vụ này, các vụ “huynh đệ tương tàn” do mâu thuẫn hoặc tranh giành đất đai xảy ra thường xuyên tại nhiều tỉnh, thành ở Việt Nam.

Bị cáo Lê Văn Hùng (giữa), 63 tuổi, ở tỉnh Khánh Hòa, nghe tòa tuyên án. (Hình: N.V/Khánh Hòa)

Trong một vụ được đưa ra xét xử gần đây, theo báo Khánh Hòa hôm 29 Tháng Bảy, bị cáo Lê Văn Hùng, 63 tuổi, ở tỉnh Khánh Hòa, bị kết án tử hình với cáo buộc giết vợ chồng em ruột do tranh chấp đất đai của cha mẹ để lại.

Theo bản cáo trạng, bị cáo Lê Văn Hùng và ba chị em, trong đó có bà LTTT, sống cạnh nhau trên mảnh đất do cha mẹ để lại tại phường Đông Ninh Hòa.

Sau khi cha mẹ mất không chia thừa kế, họ xảy ra tranh chấp đất đai và khởi kiện nhau ra tòa.

Hồi đầu năm nay, bị cáo Lê Văn Hùng nhận được quyết định về việc tòa án sẽ xem xét, thẩm định khu đất tranh chấp.

Cho rằng vợ chồng bà T. tham lam và tranh giành, bị cáo Lê Văn Hùng nảy sinh ý định giết vợ chồng bà T. rồi tự sát nên đã chuẩn bị một cây đao và chai thuốc trừ sâu.

Rạng sáng 10 Tháng Giêng, bị cáo Lê Văn Hùng leo tường rào đột nhập nhà bà T. bằng cửa sau và vào phòng ngủ, đâm, chém liên tiếp nhiều nhát vào bà T., khiến bà thiệt mạng tại chỗ.

Chồng bà T. tỉnh giấc cũng bị bị cáo đâm, chém nhiều nhát, khiến ông này chết trên đường đi cấp cứu.

Sau khi gây án, bị cáo Lê Văn Hùng leo tường rào về nhà cất đao rồi uống thuốc sâu tự sát nhưng được phát giác, đưa đi cấp cứu và bị bắt sau khi được cho xuất viện. (N.H.K) [qd]

Không muốn bị thẩm vấn, cựu tổng thống Nam Hàn cởi đồ, nằm lăn ra đất

SEOUL, Nam Hàn (NV) – Ông Yoon Suk Yeol, cựu tổng thống Nam Hàn đang ngồi tù, một lần nữa từ chối tham dự buổi thẩm vấn của điều tra viên hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Tám, bằng “chiêu” cởi hết đồ tù rồi nằm lăn ra đất trong phòng giam, theo AP.

Tháng Tư năm nay, ông Yoon bị truất phế liên quan tới vụ ban bố thiết quân luật cuối năm ngoái. Hồi Tháng Bảy, ông bị đưa vào tù trở lại trong lúc đang bị xét xử tội nổi loạn và một loạt tội khác.

Ông Yoon Suk Yeol (phải), cựu tổng thống Nam Hàn, tới dự phiên tòa về lệnh bắt giữ ông do công tố viên đề nghị ở Seoul hôm 9 Tháng Bảy. (Hình: Kim Hong Ji/POOL/AFP via Getty Images)

Ông Yoon, người bảo thủ, đang bị điều tra về những lời cáo buộc hình sự không liên hệ với vụ thiết quân luật, nhưng nhắm vào ông, vợ ông và một số người khác.

Hôm Thứ Sáu, ông Min Joong Ki, công tố viên đặc biệt do tân Tổng Thống Lee Jae Myung, đối thủ cấp tiến của ông Yoon, bổ nhiệm, cử điều tra viên tới đưa ông Yoon ra khỏi trại giam gần Seoul sau khi ông hai lần từ chối bị thẩm vấn.

Đội ngũ ông Min được giao nhiệm vụ điều tra những lời cáo buộc về bà Kim Keon Hee, vợ ông Yoon, trong đó có lời cáo buộc rằng vợ chồng bà can thiệp không hợp lệ thủ tục bầu cử của đảng cầm quyền lúc đó vào năm 2022.

Đội ngũ ông Min được tòa cho phép dùng vũ lực đưa ông Yoon ra khỏi trại giam, nhưng cho hay họ hy vọng ông tự nguyện hợp tác.

“Không mặc đồ tù, nghi can nằm lăn ra đất và quyết liệt chống cự,” bà Oh Jeong Hee, phụ tá ông Min, cho biết trong buổi họp được truyền hình trực tiếp.

Trong khi đó, ông Jung Sung Ho, bộ trưởng Tư Pháp Nam Hàn, thông báo với Quốc Hội rằng ông Yoon cởi quần soọc và áo sơ mi ngắn tay của ông ra rồi mặc lại sau khi điều tra viên bỏ đi.

Bà Oh cho hay điều tra viên không muốn dùng vũ lực vì lý do an toàn, nhưng họ nói với ông Yoon, lần tới, họ sẽ thi hành lệnh đưa ông đi thẩm vấn. Bà Oh khuyến cáo ông Yoon hợp tác vì người dân Nam Hàn đang theo dõi sát sao liệu luật pháp có được áp dụng bình đẳng cho mọi người hay không.

Bà Yu Jeong Hwa, luật sư của ông Yoon, cáo buộc điều tra viên chà đạp phẩm giá và danh dự của ông vì nói về đồ tù của ông, theo báo chí Nam Hàn.

Trước đó, nhóm luật sư của ông Yoon loan báo ông không thể dự phiên tòa xét xử và buổi thẩm vấn vì có vấn đề sức khỏe. Hôm Thứ Năm, nhóm luật sư của ông ra tuyên bố cho hay ông có vấn đề tim mạch, hệ thần kinh tự chủ và mắt. Họ dẫn lời bệnh viện nào đó nói ông Yoon có thể bị mù vì không được điều trị suốt ba tháng qua.

Ngày 3 Tháng Mười Hai, 2024, ông Yoon ban bố thiết quân luật, đưa binh lính có vũ trang xuống đường ở thủ đô Seoul. Nhưng chỉ vài tiếng sau, Quốc Hội Nam Hàn bỏ phiếu thống nhất hủy lệnh này. (Th.Long) [qd]

Việt Nam phải chấp nhận thuế quan đối ứng 20% của Mỹ

HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam ra dấu hiệu phải chấp nhận mức thuế quan đối ứng ít nhất 20% do Mỹ áp đặt nhưng còn nhiều vấn đề còn đang được thảo luận tiếp.

Bộ Công Thương Việt Nam loan báo như vậy qua bản tin ngày 1 Tháng Tám dẫn sắc lệnh của ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, ký sáng sớm cùng ngày về thuế quan đối ứng đối với gần 70 quốc gia và lãnh thổ trên thế giới có quan hệ thương mại với Hoa Kỳ.

Khách hàng quan sát các sản phẩm điện tử sản xuất tại Việt Nam được quảng cáo tại một cuộc triển lãm ở Las Vegas, Nevada. Phần lớn chúng là hàng lắp ráp tại Việt Nam nhưng bộ phận rời và phụ tùng được nhập cảng từ Trung Quốc. (Hình: Robyn Beck/AFP/Getty Images)

Trong sắc lệnh đó, thuế quan đối ứng cho hàng hóa của Việt Nam xuất cảng sang thị trường Mỹ “giảm từ 46% xuống còn 20%” ghi trong phần phụ lục. Bộ Công Thương viết như vậy như gián tiếp kể công đàm phán nhiều vòng hơn ba tháng qua mới được như vậy. Mức 46% là mức ông Trump loan báo tại Tòa Bạch Ốc ngày 2 Tháng Tư cho hàng hóa nhập cảng từ Việt Nam.

Bối rối trước đòn kinh tế quá nặng tay này, ông Tô Lâm, tổng bí thư đảng CSVN, đã vội vàng gọi điện thoại cho ông Trump, đề nghị bãi bỏ thuế quan cho hàng hóa hai nước nhập cảng vào thị trường của nhau. Nhưng kết quả các cuộc đàm phán vẫn không theo điều ông Tô Lâm đề nghị mà cũng không thấp như Hà Nội mong mỏi.

Những ngày gần đây, truyền thông Mỹ tiết lộ, các cuộc đàm phán cấp chuyên viên và cấp bộ trưởng giữa Việt Nam với Mỹ đã đạt kết quả là thuế đối ứng chỉ có hơn 12%. Nhưng ông Trump đã không chấp nhận nên đã nói chuyện trực tiếp với ông Tô Lâm rồi nâng lên thành 20% cho hàng Việt Nam sản xuất, còn các loại hàng bị coi là “trung chuyển” cho Trung Quốc thì thuế quan đến 40%.

Bản tin kể trên của Bộ Công Thương không nói gì đến thuế quan các loại hàng hóa “trung chuyển” đó nên chúng sẽ phải chịu thuế suất thuế quan nào khi được xuất cảng sang Mỹ, có lẽ còn nằm trong các cuộc đàm phán tiếp tục.

Bản tin của Bộ Công Thương viết rằng “Trong thời gian tới, hai bên sẽ tiếp tục thảo luận và khai triển các công việc tiếp theo hướng đến hoàn thành thỏa thuận về thương mại đối ứng trên nguyên tắc cởi mở, xây dựng, bình đẳng… Hai bên cũng sẽ nỗ lực thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư ổn định, hài hòa lợi ích, tương xứng với mối quan hệ Đối Tác Chiến Lược Toàn Diện Việt Nam-Hoa Kỳ.”

Mức thuế quan đối ứng mà Việt Nam bị áp đặt cao hơn nhưng cũng không chênh lệch bao nhiêu so với một số đối tác chính của Mỹ ở khu vực ASEAN. Chẳng hạn Mỹ áp đặt thuế quan đối ứng mới cho Philippines, Indonesia, Malaysia, Cambodia và Thái Lan là 19%. Malaysia ban đầu từng bị ông Trump đánh 25%, Thái Lan bị đánh 36% và Cambodia bị 46% dựa trên các tỉ lệ thặng dư thương mại với Washington.

Nhân công một cơ sở xuất cảng mực khô tại tỉnh Quảng Bình chuẩn bị sản phẩm để đóng gói. (Hình: Hoang Dinh Nam/AFP/Getty Images)

Trước tình thế này, Hà Nội sẽ phải điều chỉnh lại cả chuỗi kỹ nghệ sản xuất trong nước từ nguyên vật liệu đến phụ tùng, bộ phận rời. Tin của báo South China Morning Post ở Hồng Kông cho hay Bắc Kinh khuyến cáo các công ty Trung Quốc hoạt động tại Việt Nam gia tăng đầu tư sản xuất từ nguyên liệu đến bộ phận rời, phụ tùng, ngay tại Việt Nam thay vì nhập cảng từ Hoa Lục.

Điều này dẫn đến hàng hóa sản xuất tại Việt Nam mang nhãn hiệu Việt Nam với xuất xứ rõ ràng để hưởng thuế quan 20% thay vì bị dập tới 40%.

Bộ Công Thương khoe rằng “Trong năm tháng đầu năm 2025, trao đổi thương mại hai chiều Việt Nam-Hoa Kỳ đạt $77.4 tỷ, tăng 36.5% so với cùng kỳ năm 2024, trong đó Việt Nam xuất cảng $71.7 tỷ (tăng 37.3% so với cùng kỳ năm 2024) và nhập cảng $5.7 tỷ (tăng 30.7% so với cùng kỳ năm 2024).”

Nhờ đó, thặng dư thương mại của Việt Nam với Hoa Kỳ là $64.8 tỷ (tăng 29% so với cùng kỳ năm 2024), xếp thứ tư trong số các nước có thặng dư thương mại lớn nhất với Hoa Kỳ (sau Trung Quốc, Mexico và Iceland).” (NTB) [qd]

Bò sốt nước mắm, món quen trong bếp

Bò sốt nước mắm, món quen trong bếp

Bò với nước mắm là hai thứ khá thân thuộc với người Việt nhưng kết hợp hai thứ lại với nhau cho ngon là một kỹ thuật. Hãy làm món này thử tay nghề của bạn.

**Ingredient

-800gr thịt bò loại mềm
-1 cup bột corn starch
-1 củ hành tây
-Sốt nước mắm
-1 cup nước ấm
-1 muỗng canh đường vàng
-1 muỗng 1/2 canh nước mắm
-1/2 muỗng café tiêu
-1 muỗng café màu hàng
-1 muỗng café bột bắp (Corn Starch)
-1 trái ớt sừng
-1 muỗng canh tỏi băm
-1 muỗng canh dầu mè
-2 nhánh hành lá

Tông gãy chân thiếu niên đánh nhau với con mình, người mẹ ở Orange County lãnh 1 năm tù

SANTA ANA, California (NV) – Người mẹ ở Orange County bị kết án một năm tù và hai năm quản chế hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Tám, vì cố ý tông thiếu niên 13 tuổi đánh nhau với con trai bà, theo nhật báo The Orange County Register.

Bị cáo Norma Alcazar, 49 tuổi, cư dân La Habra, lãnh án tù sau hơn bảy năm tông gãy chân nạn nhân, và sau gần bốn tháng bị bồi thẩm đoàn Tòa Thượng Thẩm Orange County kết tội tấn công bằng vũ khí sát thương và tội hành hạ và gây nguy hiểm cho trẻ em. Vẻ mặt đầy xúc động, người mẹ có sáu đứa con này ôm gia đình vào lòng trước khi bị bắt giữ.

Bị cáo Norma Alcazar. (Hình: Orange County district attorney)

Ông M. Marc Kelly, chánh án Tòa Thượng Thẩm Orange County, lưu ý bị cáo Alcazar không có hồ sơ phạm tội trước đó, nên ông không tuyên án hai năm tù như phía công tố đề nghị.

“Tôi muốn xin lỗi vì bất cứ thiệt hại nào do việc tôi làm gây ra,” bị cáo Alcazar quay về phía mẹ nạn nhân nói trong phiên tòa kết án. Mẹ nạn nhân liền bật khóc.

“Tôi hy vọng bà nói thật lòng,” Chánh Án Kelly nói với bị cáo Alcazar. “Bà làm ảnh hưởng tới rất nhiều người.”

Bị cáo Alcazar tức giận vì con trai bà bị chảy máu mũi do đánh nhau với một thiếu niên sau giờ học ở trường, công tố viên cho biết. Khi đang lái chiếc Ford Expedition, bà Alcazar tình cờ gặp cậu bé.

Ban đầu, bị cáo Alcazar “đụng xe” vào nạn nhân, nhưng cậu bé đứng lên được và chạy băng qua đường Harbor, theo công tố viên.

Bị cáo Alcazar lái xe đuổi theo cậu bé, leo lên lề đường gần ngã tư Harbor với La Habra để tông lần nữa, làm gãy chân và đè cậu bé vào bụi cây trong khi hai con trai của bà xuống xe đấm nạn nhân túi bụi, công tố viên cho hay.

“Bà không gọi 911, bà không kiểm tra xem cậu bé có ổn không,” ông Neal Albright, công tố viên, cho biết. “Bà không biết cậu bé bị thương bên trong hay không. Bà không biết cậu bé chảy máu hay không.”

Ông Christian Jensen, luật sư của bị cáo Alcazar, nói: “Bà nghĩ sai lầm rằng bà đang bảo vệ con bà.”

Chánh Án Kelly cho hay bản án một năm tù của bị cáo Alcaraz có thể được giảm nếu bà không gây rắc rối trong lúc ngồi tù. Ông Kelly cũng bắt buộc bà tham dự chương trình kiểm soát cơn nóng giận sau khi ra tù. Bị cáo còn bị tạm thời tước bằng lái.

Hai đứa con vị thành niên của nữ bị cáo dính líu tới vụ này cũng bị bắt, nhưng không rõ có bị truy tố hay không. (Th.Long) [qd]

Gửi tiền cho nhóm khủng bố ISIS, một thanh niên Nam California bị bắt

LONG BEACH, California (NV) – Một thanh niên ở Nam California bị bắt hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Tám, vì bị nghi gửi tiền cho Nhà Nước Hồi Giáo Iraq và Syria (ISIS), tổ chức bị Mỹ coi là nhóm khủng bố ngoại quốc, Bộ Tư Pháp (DOJ) loan báo.

Nghi can Mark Lorenzo Villanueva, 28 tuổi, người Philippines, cư dân Long Beach, thường trú nhân ở Mỹ, bị truy tố tội âm mưu tài trợ ISIS, DOJ ra thông cáo báo chí cho hay. Nếu bị kết tội, anh có thể lãnh tối đa 20 năm tù liên bang.

Một nghi can bị bắt. (Hình minh họa: Storyblocks)

Trước đây trong năm nay, thông qua mạng xã hội, anh Villanueva liên lạc với hai người tự xưng là chiến binh ISIS, điều tra viên cho biết.

Trong những lần liên lạc đó, anh Villanueva nói anh muốn giúp đỡ ISIS và ngỏ ý muốn gửi tiền giúp nhóm này hoạt động, theo công tố viên.

“Chiến đấu và chết cho niềm tin của chúng ta là vinh dự. Đó là cách tốt nhất lên thiên đàng,” anh Villanueva viết cho hai người đó, công tố viên cáo buộc. “Ngày nào đó, không lâu nữa, tôi sẽ gia nhập.”

Trong năm tháng, anh Villanueva gửi tiền 12 lần, tổng cộng $1,615, cho hai người trung gian để họ lấy tiền ở ngoại quốc, theo hồ sơ Western Union được DOJ trích dẫn.

Khi bắt giữ anh Villanueva, Cơ Quan Điều Tra Liên Bang (FBI) tìm thấy vật dường như là bom trong phòng ngủ của anh, công tố viên cho hay.

“Anh Villanueva bị cáo buộc tài trợ và tuyên thệ trung thành với nhóm khủng bố chuyên nhắm vào Mỹ và lợi ích của chúng ta khắp thế giới,” ông Patrick Grandy, quyền phụ tá giám đốc văn phòng FBI ở Los Angeles, cho biết trong thông cáo DOJ.

“Hỗ trợ nhóm khủng bố, cho dù trong hay ngoài nước, đều gây rủi ro nghiêm trọng cho an ninh quốc gia của chúng ta,” ông Bill Assayli, công tố viên liên bang ở California, nhấn mạnh trong thông cáo DOJ. “Chúng tôi sẽ quyết liệt truy lùng và truy tố bất cứ ai giúp đỡ về vật chất hay tinh thần cho kẻ thù của chúng ta.” (Th.Long) [qd]

Tại sao CSVN lọt vào được Hội đồng Nhân quyền LHQ?

*Chuyện Vỉa Hè
*Đặng Đình Mạnh

Khi cáo giữ chuồng gà [*]

Năm 2025 được đánh dấu là năm cuối của nhiệm kỳ 3 năm, từ 2023 – 2025 của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc mà chế độ CSVN đang là thành viên của hội đồng này.

Rất nhiều người đã phải đặt câu hỏi về nghịch lý nổi bật trong chính trị quốc tế hiện đại: Làm thế nào một chế độ bị cáo buộc vi phạm nhân quyền hàng đầu, có hệ thống như chế độ Cộng Sản Việt Nam, lại có thể được bầu vào làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (UNHCR) không chỉ một, mà đến hai nhiệm kỳ (2006–2009 và 2023–2025)?

Một phiên họp của Hội đồng Nhân Quyền tại trụ sở của Liên Hiệp Quốc ở Geneva, Thụy Sĩ. Nguyên tắc bầu cử và ứng cử vào hội đồng này đã bị các nước đàn áp nhân quyền tồi tệ như Việt Nam lợi dụng kẽ hở để chui vào. (Hình: Fabrice Coffrini/AFP/Getty Images)

Ít nhất, đã có 3 lý do giúp lý giải cho chúng ta về nghịch lý đang tồn tại này, bao gồm: Cơ chế bầu cử tại Liên Hợp Quốc, quy luật thực dụng trong quan hệ quốc tế, và chiến lược vận động của chế độ Cộng Sản Việt Nam.

1. Cơ chế bầu cử của Hội đồng Nhân quyền không ngăn cản các quốc gia vi phạm nhân quyền

Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (tên chính thức: UN Human Rights Council – viết tắt: UNHRC) bao gồm 47 quốc gia thành viên, được bầu theo khu vực địa lý, với nhiệm kỳ 3 năm.

Điều đáng lưu ý là mọi quốc gia thành viên Liên Hiệp Quốc đều có quyền ứng cử, bất kể hồ sơ nhân quyền của quốc gia họ có tốt đẹp hay tồi tệ như thế nào. Khi bầu cử diễn ra tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, các nước bỏ phiếu theo nguyên tắc phiếu kín, và thường bị chi phối bởi liên minh chính trị – kinh tế – lợi ích nhóm, chứ không phải chỉ dựa trên tiêu chí đạo đức hay thành tích nhân quyền thuần túy.

Việt Nam từng được bầu vào Hội đồng Nhân quyền năm 2006 và tiếp tục trúng cử vào năm 2022 với 145/189 phiếu cho nhiệm kỳ 2023–2025. Việc trúng cử trở thành thành viên của Hội đồng Nhân quyền không mang ý nghĩa là sự công nhận hồ sơ nhân quyền của Việt Nam, mà là kết quả của sự thỏa hiệp, đổi chác và cân bằng địa chính trị giữa các nhóm nước (như ASEAN, G77, hoặc nhóm các nước không liên kết).

2. Thế giới không vận hành dựa trên đạo lý, mà dựa trên các toan tính thực dụng

Quan hệ quốc tế, xét cho cùng, là một trò chơi cân bằng quyền lực (realpolitik). Các cường quốc, bao gồm cả những quốc gia dân chủ hàng đầu vẫn thường sẵn sàng nhắm mắt làm ngơ trước tình trạng vi phạm nhân quyền của một quốc gia, nếu điều đó phục vụ lợi ích chiến lược, kinh tế hoặc quân sự dài hạn.

Việt Nam, dù đang tồn tại chế độ độc tài, nhưng lại có vị trí chiến lược đặc biệt – nằm giữa khu vực Đông Nam Á, tiếp giáp Biển Đông, vô tình có khả năng làm đối trọng quan trọng trong sách lược bao vây Trung Cộng của Hoa Kỳ và đồng minh trước sự trỗi dậy đầy đe dọa đến an ninh khu vực và thế giới của Trung Cộng.

Thế nên, nhiều quốc gia phương Tây, trong đó có Hoa Kỳ, ưu tiên xây dựng mối quan hệ đối tác an ninh và kinh tế với Việt Nam, hơn là đối đầu công khai về nhân quyền. Chưa kể rằng, dưới thời Tổng thống Donald Trump, ông vốn coi trọng những lợi ích kinh tế cụ thể hơn là những giá trị nhân quyền của Việt Nam.

Vì vậy, việc chính phủ các quốc gia không phản đối Việt Nam vào Hội đồng Nhân quyền không phải là vì họ ngây thơ, mà là vì họ đặt quyền lợi địa chiến lược lên trên các tuyên ngôn về giá trị đạo đức hay nhân quyền.

3. Chiến lược ngoại giao của CSVN: “mềm hóa hình ảnh, che đậy thực tế”

Bên cạnh toan tính thực dụng của quốc tế, Việt Nam đã đầu tư mạnh vào “ngoại giao mềm” và xây dựng hình ảnh một quốc gia “đang cải cách”, biết lắng nghe, “ổn định chính trị”, và đang hướng tới “phát triển bền vững”… để làm dịu đi các xung động xung quanh hồ sơ nhân quyền tồi tệ của mình.

Một số chiến lược đáng chú ý của Việt Nam:

Tham gia tích cực các tổ chức quốc tế, ký kết các công ước nhân quyền như ICCPR (Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị), CEDAW (Công ước về xóa bỏ phân biệt đối xử với phụ nữ), hoặc UNCAT (Công ước về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người)… và thường xuyên tham gia vào cuộc “đối thoại nhân quyền” với Hoa Kỳ và EU.

Duy trì hình ảnh ổn định chính trị, tăng trưởng kinh tế cao, và kết hợp sử dụng hệ thống truyền thông vào các chiến dịch quảng bá một bức tranh nhân quyền “tốt dần lên”, đặc biệt là các chủ đề như bình đẳng giới, xóa đói giảm nghèo, chống biến đổi khí hậu…

Tận dụng các kênh bỏ phiếu gián tiếp, như sự ủng hộ của các nước châu Phi, Nam Á và Mỹ Latinh – nơi Việt Nam có quan hệ truyền thống từ thời Chiến tranh Lạnh – để giành đủ phiếu bầu mà không cần đối mặt với chất vấn nghiêm khắc từ phương Tây.

Vấn đề không nằm ở Việt Nam, mà do cơ chế bầu cử bất toàn từ Liên Hiệp Quốc

Cơ chế bầu cử bất toàn đưa đến một nghịch lý rằng, ngay cả những quốc gia vi phạm nhân quyền hàng đầu trên thế giới cũng có thể ngồi vào ghế giám sát nhân quyền thế giới, như Trung Cộng, Cuba, Nga (trước khi bị loại năm 2022), Venezuela, Saudi Arabia – cũng đều từng trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền. Cho thấy, Việt Nam được bầu vào Hội đồng Nhân quyền không phải là trường hợp cá biệt.

Vào dịp bầu cử vào Hội đồng Nhân quyền năm 2022, Châu Á được bầu 4 ghế thì chỉ có 4 ứng viên ứng cử, nên mặc nhiên cả 4 ứng viên đều trúng cử, trong đó có Việt Nam.

Nhiều học giả phương Tây chỉ trích, cho rằng cơ chế bầu cử thành viên chọn theo khu vực địa lý của Liên Hiệp Quốc cho phép những nước không tôn trọng nhân quyền vẫn được đắc cử, đặc biệt khi không có đủ ứng cử viên cạnh tranh trong cùng nhóm khu vực (chẳng hạn như châu Á – Thái Bình Dương).

Việc Việt Nam – một quốc gia bị đánh giá là vi phạm nhân quyền nghiêm trọng – hai lần được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc (nhiệm kỳ 2014–2016 và 2023–2025) đã gây ra những phản ứng đáng chú ý từ các tổ chức quốc tế, giới quan sát độc lập và một số chính phủ phương Tây.

Tuy nhiên, phản ứng chính thức từ các chính phủ phương Tây thường ở mức độ nhẹ nhàng, mang tính ngoại giao, trong khi các tổ chức nhân quyền lại lên tiếng mạnh mẽ và trực diện hơn. Dưới đây là tóm lược những phản ứng tiêu biểu:

Phản ứng từ quốc tế:

Tổ chức Human Rights Watch từng lên tiếng phản đối điều này, và gọi Hội đồng Nhân quyền là “một sân khấu chính trị nơi kẻ vi phạm lại đóng vai thẩm phán”.

Cũng Human Rights Watch (HRW) năm 2022 ra tuyên bố: “Việt Nam không xứng đáng với vị trí này. Họ cấm báo chí tự do, bắt giam hàng chục nhà hoạt động ôn hòa, và không dung thứ bất đồng chính kiến. Việc họ có ghế trong Hội đồng Nhân quyền là một đòn giáng vào uy tín của Liên Hiệp Quốc.”

Các tổ chức như Human Rights Watch (HRW), Amnesty International, và Freedom House đã lên án mạnh mẽ việc Việt Nam trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền, coi đây là một sự “mỉa mai” và “phản cảm” đối với sứ mệnh của cơ quan này.

Freedom House xếp Việt Nam vào nhóm “Không có tự do” và cho biết tình trạng đàn áp quyền tự do biểu đạt, tự do tôn giáo và hội họp ngày càng nghiêm trọng.

Hàng chục người dân tại Việt Nam bị chế độ Hà Nội bỏ tù mỗi năm dù người ta chỉ dùng ngòi bút hoặc phát biểu những điều trái với các trò tuyên truyền bịp bợm của chế độ. (Hình: HRW)

Amnesty International chỉ trích việc Hà Nội lợi dụng vị trí trong Hội đồng để “đánh bóng hình ảnh quốc tế” trong khi tiếp tục bắt giữ và kết án các nhà báo công dân, luật sư nhân quyền và các blogger độc lập.

Phản ứng từ các chính phủ như Hoa Kỳ, Đức, Pháp, Anh thường không trực tiếp chỉ trích việc Việt Nam trở thành thành viên Hội đồng Nhân quyền, nhưng họ bày tỏ quan ngại về hồ sơ nhân quyền của Việt Nam trong các dịp đối thoại song phương hoặc các báo cáo nhân quyền thường niên.

Phản ứng từ cộng đồng người Việt hải ngoại

Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, Canada, Úc và châu Âu đã lên tiếng phản đối gay gắt, tổ chức biểu tình trước các trụ sở Liên Hiệp Quốc hoặc tòa đại sứ Việt Nam để phản đối việc trao ghế cho một chế độ “đàn áp chính trị và vi phạm nhân quyền có hệ thống”.

Nhiều tổ chức như Ủy ban Bảo vệ Người Lao Động Việt Nam, VOICE, hay các nhóm vận động như Liên Minh Dân Chủ Việt Nam đã gửi thư phản đối đến các phái đoàn ngoại giao và kêu gọi cải cách cơ chế bầu chọn của LHQ.

Tóm lại, dù bị lên án rộng rãi từ giới hoạt động và các tổ chức nhân quyền, việc Việt Nam 2 lần trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc phản ánh sự bất cập trong cơ chế bầu chọn của cơ quan này. Phản ứng của các chính phủ phương Tây tương đối dè dặt, cho thấy họ ưu tiên chiến lược địa chính trị và lợi ích kinh tế hơn là gây áp lực trực diện.

Việc một nhà nước độc đảng, kiểm duyệt truyền thông và đàn áp quyền tự do chính trị như Việt Nam ngồi vào Hội đồng Nhân quyền không chỉ là một nghịch lý, mà còn làm suy giảm uy tín và hiệu lực đạo đức của chính Liên Hiệp Quốc.

Đồng thời, việc Việt Nam trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc không phải là minh chứng cho việc họ tôn trọng nhân quyền, hồ sơ nhân quyền đã có cải thiện… mà chỉ là kết quả của toan tính thực dụng chính trị giữa các quốc gia có liên quan. Và chừng nào cộng đồng quốc tế còn đặt ưu tiên chiến lược lên trên nguyên tắc, thì những nghịch lý như thế này sẽ còn lặp lại – không chỉ với Việt Nam, mà với nhiều quốc gia độc tài khác trên thế giới.

Cũng thế, việc trúng cử, trở thành thành viên Hội đồng Nhân quyền cũng không biện minh được cho thực tế rằng, chế độ Cộng Sản Việt Nam là quốc gia vi phạm nhân quyền hàng đầu, thông qua hàng loạt hành xử như đàn áp, bỏ tù các tiếng nói đối lập, bất đồng chính kiến, hành hạ, ngược đãi dã man tù nhân chính trị, cấm đoán tự do báo chí, lập hội, hội họp, tôn giáo, xâm phạm vào các quyền tài sản nhà đất, ruộng vườn hợp pháp của công dân…

Hoa Thịnh Đốn, ngày 14 Tháng Bảy 2025
Đặng Đình Mạnh
——-///——-
[*]”Khi cáo giữ chuồng gà – một lần nữa Hội đồng Nhân quyền của Liên Hiệp Quốc cho thấy những giới hạn trong cấu trúc bầu cử của mình.” trích từ tờ The Economist, 2022

Trump sắp trục xuất nhà khoa học gốc Hàn có thẻ xanh sống ở Mỹ 35 năm chỉ phạm tội tiểu hình

Trump sắp trục xuất nhà khoa học gốc Hàn có thẻ xanh sống ở Mỹ 35 năm chỉ phạm tội tiểu hình

Một nhà nghiên cứu khoa học gốc Hàn tại Đại học Texas A&M đã bị giữ lại hơn một tuần tại phi trường San Francisco khi đang trên đường trở về Mỹ từ Hàn Quốc và đang đối diện nguy cơ bị trục xuất vì phạm tội nhẹ sở hữu cần sa từ 14 năm trước.

Anh Tae Heung “Will” Kim, một thường trú nhân có thẻ xanh đã bị giới chức hải quan và di trú giam giữ gần 2 tuần lễ qua, kể từ ngày 21 tháng 7, 2025. Kim, 40 tuổi, đã đến Hàn Quốc để dự đám cưới của anh trai, khi trở về Mỹ thì bị đưa vào quy trình trục xuất. Kim đến Mỹ khi 5 tuổi, đã sống ở Mỹ suốt 35 năm qua. Hiện Kim theo học chương trình tiến sĩ tại Đại học Texas A&M, nơi anh tham gia nghiên cứu vắc-xin phòng bệnh Lyme.

 

Giết, chặt thi thể bạn gái ngay lần đầu hẹn hò, ông Milwaukee bị chung thân

MADISON, Wisconsin (NV) – Một ông ở Milwaukee, Wisconsin, bị kết án tù chung thân không ân xá hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Tám, vì giết và chặt thi thể bạn gái ngay lần đầu hẹn hò, rồi rải khắp nơi xung quanh, theo AP.

Tháng Sáu năm nay, bị cáo Maxwell Anderson, 34 tuổi, bị bồi thẩm đoàn kết tội cố ý giết người, chặt thi thể, cố ý phóng hỏa và giấu thi thể trong vụ sát hại cô Sade Robinson, 19 tuổi, sinh viên đại học, năm ngoái. Suốt phiên tòa xét xử, bị cáo Anderson khẳng định ông vô tội.

Hung thủ Maxwell Anderson. (Hình: Wisconsin Department of Justice)

Trong phiên tòa kết án hôm Thứ Sáu, Chánh Án Laura Crivello liên tục thắc mắc làm sao bị cáo Anderson có thể phạm tội ác khủng khiếp như vậy. Công tố viên kể lại chi tiết cách bị cáo chặt thi thể cô Robinson và quăng một trong hai chân của cô gần một sân chơi.

Mẹ cô Robinson, bà Sheena Scarbrough, cho hay bị cáo Anderson “làm bừa bãi cả cộng đồng” và không xứng đáng được bảo vệ trong tù.

“Thưa quý tòa, tôi yêu cầu đưa kẻ ác quỷ này trở lại địa ngục càng sớm càng tốt,” bà Scarbrough nói.

Cha cô Robinson, ông Carlos Robinson, đề nghị tòa để người nào đó chặt bị cáo Anderson ra thành từng khúc.

“Nên cho hắn bị bất cứ thứ gì hắn làm,” ông Robinson nói. “Có lẽ không ai sống nỗi sau những gì hắn gây ra. Tôi nghĩ vậy. Tôi không thể quên. Không thể.”

Luật sư bị cáo Anderson, ông Tony Cotton, xin tòa cho ông Anderson hội đủ tiêu chuẩn ân xá sau 25 năm. Ông Cotton lý luận rằng bị cáo Anderson từng đi lính Hải Quân và đang bị vấn đề sức khỏe tâm thần. Ông Cotton nói ông lo thân chủ của ông sẽ không được an toàn trong tù.

Bị cáo Anderson khẳng định với Chánh Án Crivello rằng ông vô tội và sẽ kháng cáo kết luận phạm tội của bồi thẩm đoàn. Ông không nói cụ thể, nhưng sau đó, bà Crivello lưu ý ông từng khai với điều tra viên rằng có lẽ kẻ lạ mặt nào đó bắt cóc cô Robinson sau khi cô ra khỏi nhà ông sau buổi hẹn hò đầu tiên.

“Tôi hy vọng công lý thực sự sẽ được thực thi,” bị cáo Anderson cho hay hôm Thứ Sáu.

Bà Crivello từ chối cho bị cáo Anderson cơ hội ân xá. Bà bác bỏ lời khẳng định vô tội của ông, tuyên bố ông không thể sửa chữa được nữa, gọi việc ông làm là “táng tận lương tâm” và nói vụ án này giống như truyện kinh dị.

Chánh Án Crivello cũng kết án bị cáo Anderson bảy năm rưỡi tù vì tội chặt thi thể, và một năm rưỡi tù vì tội cố ý phóng hỏa. Theo hồ sơ tòa án trên mạng, dường như bà xóa tội giấu thi thể sau khi Luật Sư Cotton lập luận rằng bị cáo Anderson không thể bị kết cả tội chặt thi thể lẫn tội giấu thi thể.

Bị cáo Anderson và cô Robinson, sinh viên Milwaukee Area Technical College, gặp nhau tại quán rượu vào Tháng Ba, 2024, một tuần trước khi cô bị sát hại. Video từ camera an ninh và tin nhắn điện thoại và hồ sơ khác cho thấy họ uống ở hai quán rượu vào chiều tối 1 Tháng Tư trước khi về nhà bị cáo Anderson.

Video từ camera an ninh cho thấy xe của cô ra khỏi nhà bị cáo Anderson sáng sớm ngày 2 Tháng Tư và chạy tới công viên dọc bờ hồ Michigan. Đó là nơi bị cáo chặt thi thể cô thành nhiều khúc, theo công tố viên. Sau đó, ông đốt xe cô phía sau tòa nhà bỏ trống và đi xe buýt về nhà.

Lực lượng tìm kiếm phát giác một chân của cô Robinson trong công viên đó và một chân cùng bàn chân gần sân chơi cạnh nơi ông đốt xe của cô. Ngực và cánh tay mà giới chức tin là của cô Robinson trôi giạt vào bờ biển ngoại ô phía Nam Milwaukee.

Tới nay, người ta vẫn chưa tìm thấy đầu cô Robinson. (Th.Long) [qd]

Ông Dương, ông đã về trời

Cung Tích Biền

 

Nhà văn Dương Nghiễm Mậu, một tài năng đáng quý, một nhân cách đáng trọng, (Hình: Phan Nguyên)

“Bác Dương thôi đã thôi rồi,
Nước mây man mác bùi ngùi lòng ta”
[Nguyễn Khuyến tiễn Dương Khuê]

1
Nhà văn Dương Nghiễm Mậu, một tài năng đáng quý, một nhân cách đáng trọng, đã Ra Đi.
Dù cẩn thận thế nào, dè xẻn chữ nghĩa ra sao, tôi hiểu, mình vẫn cứ phải nói, Ngoài trách nhiệm một nhà văn, Dương Nghiễm Mậu còn là một con người khôn khéo trong thuật “Xuất – Xử” giữa cuộc thế đầy những nghịch lý. Hành trình ấy là cuộc dài dặc đầy nan nguy mà thời cuộc đã luôn bày ra nhiều thử thách, chúng thật lòng khước từ sự chân thiện, chúng hết mình biến hóa Tà thành ra Chính; một sử lịch thiếu phân minh khi luôn mong muốn những ước mơ, hy vọng, nhân phẩm của mỗi con người phải bị toàn triệt bôi đen, tẩy xóa. Đến châu ngọc, cũng đành, dưới cái nhìn lem luốc, một thế cuộc đã vãng tuồng.

Sự nghiệp văn chương của Dương Nghiễm Mậu đã được minh định, và tồn tại tới hôm nay qua bao nhiêu thế hệ người đọc, tôi viết, muốn viết vể Chữ nghĩa của ông, lại khó thể viết ra trong một bài ngổn ngang những ngậm ngùi này. Đành viết những kỷ niệm chỗ lai rai tương phùng, giữa tôi và ông.

Những gặp gỡ, kỷ niệm, những sớm chiều bên chén trà cốc rượu cùng nhau, gẫm ra chỉ là những vụn vặt thường tình chỗ riêng tư, chẳng đáng kể ra, nhưng đêm qua, đêm Sàigòn tháng Tám, một cuộc mưa dư hưởng của cơn bão bùng từ phương Bắc dội về, ông đã từ biệt quá bất ngờ. Nhanh. Đau. Một cái đột quỵ. Một gục xuống. Và, mãi mãi… Nỗi bàng hoàng đã tức tốc hóa ánh chớp, bỗng sáng lòa trong tôi. Bao là kỷ niệm về nhau bừng dậy, như sinh thể đồng loại bước đi, như ai đó bất ngờ bật điện cho hàng đèn đường, một không gian từ lâu tối tăm. Phút ánh sáng mờ ảo, trải rộng những ướt át, rõ mặt từng lá rụng, vắng quá một đường mưa. Tôi đi ngược con đường ân sũng của kỷ niệm, cho một ít trí nhớ, viết từ trí nhớ, về nhau. Chỉ là mơ màng những ngày cũ kín trùm, mờ trắng của màn sương, ngậm ngùi là con thằn lằn khuya nhìn nghiêng trên góc tường.

2
Một chiều đầu Tháng Bảy âm lịch của năm 2016, ra đầu con đường, đến thắp một nén nhang cho người vừa khất một tầm nhìn, đầu con đường Sàigòn, tôi ngó mông tìm một chiếc xích lô. Chẳng thấy đâu. Hình ảnh chiếc xích lô đã vắng bóng hơn vài thập niên qua, nhưng nhớ ông Mậu, tôi đi tìm, tôi chẳng thể quên hình bóng ấy. Xích lô đạp, luôn là vậy, trên con đường đầy những bóng mát, tà áo dài bay, lá me rụng của một Sàigòn xưa. Và, ông Mậu.

Sinh thời, trước 1975, Mậu chẳng bao giờ tự lái xe hai bánh, đó đây. Người ta bảo ông không biết đi honda. Tôi nghỉ, ông chống cái sự nổ, từ cơ khí. Mà chống cái “nổ” sao chẳng đi xe đạp. Chỉ biết ông luôn ngồi xích lô.

Một dáng người thanh nhã, lúc nào cũng ăn bận chỉnh tề, áo trắng bỏ vào quần tây đen dài, nếu thiếu, Mậu thiếu một cái áo màu chim cò trong bộ sưu tập y phục chính mình.

Ông luôn ngồi ngay thẳng, đôi mắt sáng nhìn thẳng, trán rộng sống mũi cao, miệng luôn một nụ cười thân thiện những thừa bí hiểm. Cây dù đen dựng dọc theo thân người, chiếc xích lô thong dong. Cái nhân dạng này, cốt cách này, tôi nghĩ, nếu thay là đôi giày hạ, vành khăn đóng, chiếc áo dài đen, Dương Nghiễm Mậu chẳng khác nào chân dung các Nhà nho.

Một cái phẩm hạnh cổ điển, đóng khung trong sự chân thành, thuần khiết, nhưng rất lạ, cái tri đạo, “Lạc thiên an mệnh – Vui với Trời, an với phận,” đã đến quá sớm với Dương Nghiễm Mậu, từ lớp tuổi ông chưa là “Tứ thập nhi bất hoặc.” Ông bước trước tuổi, gìn vàng giữ ngọc khi tuổi đời lẽ ra phải điên đảo vì những lẽ vô thường của phá phách, lưu linh, bạt gió, mổ bụng mặt trời để nhặt ra một mặt trăng. Coi chơi.

3
Tôi gặp Mậu lần đầu tiên, khoảng đầu năm 1967. Trớ trêu, không phải Sàigòn, mà là ở tận Bạc Liêu. Ông đi trong đoàn Văn nghệ, gồm nhiều ca sĩ, nghệ sĩ, anh Tô Kiều Ngân làm trưởng đoàn. Tô Kiều Ngân, người nổi tiếng qua tiếng sáo một thời, từng có biệt danh “Tiếng sáo Tô Lang,” lúc này Chàng Tô mang lon Thiếu tá.

Nhà văn Cung Tích Biền và Nhà văn Dương Nghiễm Mậu (phải) trong dịp tưởng niệm nhà thơ Hoàng Trúc Ly ngày 23 Tháng Mười Hai, 2013. (Hình: Huỳnh Lê Nhật Tấn)

Chúng tôi có ngồi cùng nhau, quán Xừng Ký, sông Miền Tây đục lờ chảy chậm, chiều Bạc Liêu tàn nắng. Hồi này tôi là sĩ quan tiểu đoàn 211 Pháo binh, doanh trại bộ Chỉ huy là một biệt thự trong khu vườn rộng mênh mông của ông Hội đồng Điều. Có một vài sĩ quan trong Sư đoàn 21, từng đọc Dương Nghiễm Mậu, cùng có mặt trong bữa rượu, “Để xem dung nhan nhà văn mình yêu thích.”

Lính mà, chén rượu, mỹ nhân, trận mạc, cái cách “Túy ngọa sa trường quân mạc tiếu,” khi đã chạm mặt, là phải đến nơi đến chốn. Nhưng ngồi một lúc, tôi nhận ra, Dương Nghiễm Mậu chừng như xa cách dần dà cảnh ồn ào, hừng hực chí lớn. Là một người lính, bấy giờ Mậu đã là bị gọi nhập ngũ, nhưng ông chừng rất ghét kỵ những ồn ào, bùng nổ lắm khi thô bạo, sỗ sàng, của cánh võ biền.

Tinh ý lắm mới nhận ra điều “xa lánh” này ở Dương Nghiễm Mậu, vì ông là một người khôn khéo, biết tự chủ, không tự để mình hóa là một kẻ lạc lõng. Vẫn một nụ cười bí ẩn, không rõ ông cười vì cái gì, vẫn một ánh mắt nhìn kín đáo, rõ là không chú mục biểu lộ một soi mói riêng tư nơi một ai. Ngồi chung bàn đầy rượu, Mậu không uống được nhiều, vẫn tỏ ra thân thiện, luôn tôn trọng mọi người.

4
Tôi đã có thêm một người bạn, từ hôm ấy, tận dưới đáy bản đồ đất nước. Hơn nửa thế kỷ qua, tôi với ông chẳng là tri kỷ tâm giao gì, nhưng vẫn một lòng quý trọng nhau. Về tuổi tác, ông lớn hơn tôi hai tháng rưởi tuổi. “Cùng một lứa bên trời lận đận,” ông và tôi cùng chung chịu những hoàn cảnh xã hội, thời thế, chinh chiến, đặc biệt sau Tháng Tư, 1975, hai chúng tôi cùng ở lại trong nước suốt hơn bốn mươi năm qua.

Cùng bầu trời ấy, hạnh phúc thì kham khó lượm nhặt năm thì mười họa, nỗi khổ thì trốn đâu cũng gặp. Rất nghi ngờ niềm vui có khi nó lẫn trốn kin đáo, hóa thân trong nỗi buồn tưởng như vạn đại.

Trong cái “lò cừ nung nấu,” “thử tài với con tạo điêu ngoa” – nói theo cách Nguyễn Gia Thiều – chúng tôi đã trải, đã thấu thị cái lẽ Vô Thường. Ông Mậu, ông hít thở khí trời, ông được khóc oa dưới bầu trời, trước tôi chừng mươi tuần lễ. Ông biết đi chập chững trước tôi, tập nói trước tôi, Rứa là ông trưởng thành hơn tôi, ông Mậu hỉ.

5
Gặp nhau một lần, cơ duyên sẽ cho gặp nhau hoài. Gặp mãi nhau, rồi có một ngày sẽ mãi mãi chẳng gặp được nhau.

“Bác Dương thôi đã thôi rồi.”

Sáng hôm nay Chủ Nhật. Mỗi buổi sáng cuối tuần tôi thường đi vơ vẩn khu trung tâm thành phố, quanh nhà thờ Đức Bà. Xem có gì “lạ” không. Xa xa, trên đường phố, có thể có một đám đông. Một đám đông dân chúng đi biểu tình đòi quyền sống, quyền ngôn luận, quyền làm chủ một đất nước có danh dự. Một phản xạ có điều kiện, cứ sáng sáng Chủ Nhật là tôi ra khỏi nhà. Như ngày ngày của một gã ăn xin, mong được bố thí, nửa ổ bánh mì, một mẩu vụn lời hứa cho Tự do.

Vòng vo. Lẩn quẩn. Mong đợi. Sàigòn nắng hay mưa, vẫn là cuộc đời vòng vo mong đợi. Mặt đất ta đi, cũ quá rồi, cằn cỗi rất mực, cần cày xới, tháo tung, gieo những hạt mầm, trồng những hy vọng.

Nhà thờ Đức Bà đông đúc những tín đồ. Cả thảy ăn vận chỉnh tề, hiến dâng lòng thành, để đợi giờ Ân Chúa.

Tôi dọc theo đường Catinat về hướng bờ Bạch Đằng. Đây rồi, La Pagode – Quán Cái Chùa ngày xưa, quán thường trực là nơi gặp gỡ các nhà sáng tác, tôi thỉnh thoảng gặp ông Mậu. Hôm nay La Pagode không còn, sau tháng Tư 1975 nó bị xóa tên, rồi đập bỏ cả, để trở thành một góc trơ của tòa nhà cao tầng. Quán Givral ở góc kia, nhìn ra tòa nhà Hạ nghị viện Cộng Hòa, nay cũng không còn dấu tích.

Nhớ ông Mậu, “Tìm một người đã Ra Đi đêm qua,” tôi rẽ trái, qua khách sạn Continental [một thời phải đổi tên là Đại Lục Lữ Quán, vì chính quyền Miền Nam Cộng Hòa không cho phép dùng tên hiệu là tiếng nước ngoài], gặp La Dolce Vita ngày xưa, đây rồi, tôi lại gặp ông Mậu, nhân một cuộc triển lãm của Hội Họa sĩ trẻ. Nhớ khuôn mặt lặng lẽ “rất Huế” của Nguyên Khai, nhớ nụ cười hồn nhiên Nghiêu Đề, những họa sĩ tài danh. Buồn quá, bước mãi thôi. Lại đến cái nền đất của Đại học văn khoa Sàigòn thuở nọ, tiền thân nơi đây là khám Lớn, trước giam tù, sau nói triết.

Khuôn viên rộng lớn, thuở chúng ta có giấc mộng dài, từ 1966, nơi này, một góc là trụ sở của Hội Họa sĩ trẻ, góc kia là nơi sinh hoạt của Nguồn Sống – Về Nguồn, một góc khác là trụ sở CPS. Tất cả chỉ là nhà tiền chế, mái tôn vách ván, nhưng cái “nội dung của nó,” tất cả là đầy sinh lực, sức trẻ, tài hoa, là một dung nạp năng lượng cho mọi khởi đầu.

Sàigòn, Cộng Hòa, mỗi khắc giây là một ngày mới của sáng tạo. Tôi lại gặp ông Mậu nơi này, Quán Văn, một bãi đất rộng, là nền cũ của trường Văn khoa. Lót giấy trên nền cỏ, đêm đầy sao, ngồi quanh nhau, nhâm nhi cà phê, và thơ, và nhạc. Là Thái Thanh tiếng hát Tự Trời, giấc mơ từ Thiên đường đưa lại. Là Khánh Ly từ Đà Lạt xuống núi, một Nữ thần gây mê qua Tiếng hát. Là Lê Uyên và Phương, đầu tiên ra mắt tại Sàigòn. Chúng tôi vẫn thường gặp nhau. Vẫn một Dương Nghiễm Mậu ấy, thầm lặng đến lạnh lùng, như tấm gương một ngày mùa đông.

6
Sau 1975, tôi và ông còn thêm một loại tình, Tình-sơn-mài. Thuở đầu, tôi nghĩ Dương Nghiễm Mậu đến với nghề sơn mài trong một bận lòng, chờ thời, cái kiểu Thế Lữ tả nỗi Nhớ Rừng của loài hổ // Gặm một khối căm hờn trong cũi sắt / Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua / Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ / Giương mắt bé riễu oai linh rừng thẳm // Hóa ra không phải vậy, Dương Nghiễm Mậu là một kẻ chung tình, nghiêm túc, và yêu những gì mình đã chọn, ông sống luôn với nghề này cho tới phút cuối cuộc đời. Là một người cầm bút, hẳn ông đầy lòng si mê, và tận tụy với công việc mới của mình. Một ít sản phẩm sơn mài của Mậu, rất đáng là tác phẩm nghệ thuật, nhưng ông vẫn luôn/chỉ nhận mình là một “Người thợ sơn mài.”

Lần gặp gỡ gần đây với nhau là ngày “Kỷ niệm Ba mươi năm ngày mất của Nhà thơ Hoàng Trúc Ly.” Hoàng Trúc Ly, của // Nhà anh nghèo anh đau tim yếu phổi / Đời lạnh lùng bốn hướng gió và mưa // Hoàng Trúc Ly, với // Ngoài kia buồn không, buồn không em / Xa hỡi ngàn xa bóng nhạn chìm.

Do anh Mặc T. mời. Chúng tôi đến. Chào. Lại nụ cười. Chúng tôi ngồi cùng một chiếc ghế dài. Hai chúng tôi cùng nhìn ra đường, sau lưng, xa chừng mười mét, là một sân khấu nhỏ, một diễn giả đang nói về thơ Hoàng Trúc Ly. Nhiều anh em mang máy hình, điện thoại, xin phép hai anh, cho em chụp hai anh một tấm hình. Nhìn hình, mỗi chúng tôi, dù được khen là rất còn phong độ, vẫn là hai ông già. Buồn quá, Bác Dương thôi đã thôi rồi.

7
Thậm dài. Xin kết thúc.
Anh Mậu, khỏe re rồi. Thanh thản rất mực. Anh có thể ngồi quán Cái Chùa trên thượng giới cùng các tiên ông, Mai Thảo, Quách Thoại, Thanh Tâm Tuyền, Vũ Khắc Khoan, Nguyên Sa, Thanh Nam…

Có điều tôi muốn thầm hỏi anh, tôi rất xin lỗi, vì anh chẳng cần một câu hỏi nào nữa:

“Bốn mươi mốt năm qua, ‘uy vũ bất năng khuất,’ anh có viết gì không? Anh để lại rất nhiều trong ngăn kéo? Con tằm vẫn âm thầm nhả tơ?”

Tôi rất muốn đọc những gì từ anh để lại. Từ những công bố về sau. Nếu không có gì để Đọc, chỉ là “Niềm đau nhức của khoảng trống,” tôi vẫn chẳng trách anh, nhưng rất tiếc. Chẳng dám trách, vì tôi rất mực tôn trọng mỗi quyết định của mỗi con người. Nhưng rất đáng tiếc, văn học Việt Nam đành mất đi Những Trang Chữ, từ đó là chiếc gương soi, là phản chiếu của một phần lịch sử rất đáng ghi lại của Nhân-chứng-một-thời.

Tôi đã đọc Sáng Mùa Xuân, trong ấy có một câu, mọi người có thể lơ đãng đọc qua, nhưng tôi cho là có nhiều ý nghĩa, anh viết, “Làm kẻ sống sót, làm kẻ không chết thấy như một bản án…”

Tôi mong đây chỉ là một Cái Nhìn minh triết, một Cửa Mở để giải tỏa Nỗi Đau phận người, nhưng đó không là một Hố Thẳm, một Rào Chắn, có hiệu năng chấm dứt cuộc Hành Xử đường trường chông gai, mà chúng ta mong đợi.

Tôi vẫn tin anh có Viết. Chỉ là chưa công bố mà thôi. Một nhân cách như anh, anh không thể gát bút, dưới một cường quyền, trong một hệ thống độc trị phi nhân, mà cả dân tộc này không muốn đội trời chung với nó.

Bảo toàn Danh tiết, là một nhân cách đáng trọng, chẳng bao nhiêu người làm được. Nhưng sự bảo toàn ấy lại được Bảo Toàn từ một sự Im Lặng, mãi mãi hơn bốn mươi năm đối với một người cầm bút đầy tài năng, là một nghi vấn đau lòng.

Bái biệt anh, Ông Mậu.

Gia Định tháng Vu Lan. 2016.


Dương Nghiễm Mậu sinh ngày 19/11/1936. Tên thật là Phí Ích Nghiễm, sinh tại làng Mậu Hòa, tỉnh Hà Đông (nay là Hà Tây). Ban đầu, ông viết đoản văn, tùy bút cho phụ trương văn nghệ học sinh của các báo chuyên nghiệp. Năm 1954 vào Nam. Từ năm 1957 viết nhiều: tạp văn, tùy bút, truyện ngắn, truyện dài… Năm 1962, ông chủ trương tạp chí Văn Nghệ với Lý Hoàng Phong, đồng thời viết cho Sáng Tạo, Tia Sáng, Văn Học… Sau đó, ông chuyển sang ngành vẽ tranh sơn mài từ năm 1977.
Ông từ trần vào ngày 2 Tháng Tám, 2016.


 

Bồi thẩm đoàn buộc Tesla bồi thường $243 triệu cho tai nạn chết người

MIAMI, Florida (NV) – Một bồi thẩm đoàn liên bang hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Tám, kết luận Tesla phải chịu một phần trách nhiệm trong vụ đụng xe năm 2019 tước đi mạng sống của một người đi bộ và làm một người khác bị trọng thương trong lúc xe đang chạy bằng hệ thống tự lái Autopilot, theo NBC News hôm 2 Tháng Tám.

Bồi thẩm đoàn đưa ra phán quyết bồi thường cho các nguyên đơn $43 triệu cho nỗi đau và mất mát cùng $200 triệu tiền bồi thường thiệt hại như một hình thức trừng phạt, ngăn không cho Tesla tái diễn tình trạng tương tự trong tương lai.

Tesla có trang bị hệ thống tự lái Autopilot. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)

Đây là phán quyết như búa bổ nhắm vào Tesla và ông Elon Musk, tổng giám đốc, trong lúc công ty đang cố gắng thuyết phục công chúng, các cơ quan quản lý chính phủ và các nhà đầu tư rằng kỹ thuật tự lái của Tesla hoạt động an toàn.

Bồi thẩm đoàn gồm có tám người cho biết Tesla phải chịu một phần trách nhiệm trong vụ đụng xe ở Florida Keys sáu năm trước, khi cả tài xế điều khiển chiếc sedan Tesla lẫn nhu liệu Autopilot đều không kịp thắng lại tại ngã tư. Bồi thẩm đoàn tuyên bố Tesla chịu một phần ba trách nhiệm và hai phần ba còn lại thuộc về tài xế khi với tay lấy điện thoại di động vào thời điểm xảy ra tai nạn. Tài xế bị khởi kiện trong một vụ kiện riêng biệt.

Bồi thẩm đoàn nhận định rằng các nguyên đơn chịu thiệt hại tổng cộng $129 triệu, nhưng Tesla chỉ trả một phần ba số tiền đó, tương đương $43 triệu tiền bồi thường thiệt hại cho một phần trách nhiệm pháp lý của công ty, phát ngôn viên đại diện cho luật sư của nguyên đơn cho biết.

Tesla lên án phán quyết và dự định kháng cáo.

Phán quyết được đưa ra sau phiên tòa kéo dài ba tuần tại Miami, chỉ ra cách thức quảng cáo kỹ thuật tự lái của Tesla và ông Musk, mặc dù theo tên gọi, nhu liệu này vẫn cần tài xế phải tập trung liên tục.

Các luật sư đại diện cho nguyên đơn lập luận rằng Tesla đã quảng cáo quá đà về năng lực của Autopilot, làm tài xế sedan Model S không nhìn đường lúc xe chạy tới gần một ngã tư hình chữ T ở Florida Keys sau khi mặt trời lặn. Chiếc Tesla không dừng lại ở ngã tư và lủi vào một chiếc SUV đang đậu trên đường, khiến cô Naibel Benavides Leon, 20 tuổi, tử nạn khi đứng kế bên chiếc SUV và bạn trai, Dillon Angulo, cũng bị thương.

Trước khi xảy ra tai nạn, chiếc Tesla đang chạy với tốc độ 62 dặm/giờ (99.7 km/giờ), theo dữ liệu được chỉ ra tại phiên tòa. Ngã tư có bảng báo dừng xe và đèn đỏ chớp nhá.

Gia đình Benavides Leon và Angulo khởi kiện cả tài xế lẫn Tesla, lập luận rằng công năng hỗ trợ tài xế của Tesla, Autopilot, đáng lý ra phải báo động cho tài xế và thắng lại trước khi xe gặp nạn.

Các bồi thẩm viên thảo luận suốt bảy giờ đồng hồ vào chiều Thứ Năm và Thứ Sáu trước khi đưa ra phán quyết. Trước khi tuyên án, bồi thẩm đoàn được hỏi rằng liệu Tesla có đưa ra thị trường một chiếc xe “có khiếm khuyết gây thiệt hại về mặt pháp lý” cho nguyên đơn hay không. Bồi thẩm đoàn nhận thấy câu trả lời là có.

Tesla quả quyết tài xế hoàn toàn có lỗi.

“Nói rõ hơn, không một chiếc xe nào vào năm 2019, và cả thời điểm hiện tại, có thể ngăn được vụ đụng xe này. Trường hợp này không hề liên quan tới Autopilot; đó chỉ là một câu chuyện bịa đặt do các luật sư đại diện cho nguyên đơn dựng lên, đổ lỗi cho chiếc xe khi tài xế đã thừa nhận và nhận trách nhiệm ngay từ giây phút đầu tiên,” Tesla cho biết trong một tuyên bố hôm Thứ Sáu.

Bà Beth Bloom, chánh án Tòa Án Liên Bang, cho biết bà chấp nhận phán quyết từ bồi thẩm đoàn và sẽ ban hành một mệnh lệnh tương ứng.

Phần lớn các vụ kiện chết oan mạng đều đạt được thỏa thuận dàn xếp hoặc bị bác bỏ, nhưng vụ kiện này thì được đưa ra xét xử như một bài kiểm tra quan trọng trước công chúng cho công năng an toàn tại Tesla. Tesla lập luận rằng tài xế xe Model S phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trong vụ đụng xe vì lúc đó ông ấy đang với tay lấy điện thoại di động vào thời điểm xảy ra tai nạn.

Tài xế George McGee đưa ra lời khai trong phiên tòa rằng ông tin là Autopilot không giúp gì được cho ông ấy.

Các nguyên đơn cũng khởi kiện ông McGee trong một vụ kiện riêng biệt và đã giải quyết xong.

Công năng lái tự động có mặt theo tiêu chuẩn trên tất cả các loại xe Tesla và là một kỹ thuật gồm có nhiều công năng hỗ trợ tài xế. Tesla cảnh cáo tài xế trong tài liệu chỉ dẫn sử dụng trên mạng điện toán rằng công năng lái tự động yêu cầu tài xế theo dõi và không đồng nghĩa với việc chiếc xe hoạt động hoàn toàn tự động.

Nhưng các nguyên đơn cho biết Tesla làm tài xế ỷ y vào công năng an toàn, khiến họ mất tập trung.

Các nguyên đơn yêu cầu Tesla bồi thường thiệt hại $109 triệu và $236 triệu tiền bồi thường thiệt hại. (TTHN) [qd]

Mùa khói xanh vắt ngang phía cánh đồng – Thơ Huỳnh Thị Quỳnh Nga

Huỳnh Thị Quỳnh Nga

Mùa khói xanh vắt ngang phía cánh đồng 

Và bờ trăng đang độ xanh mi. (Tranh: Đinh Trường Chinh)

Đừng rủ em chạy trốn
Khi ngoài kia những hạt nắng đương thì
Khi con sông đang trôi về mùa thiếu nữ

Và bờ trăng đang độ xanh mi
Đừng rủ em đi hoang
Khi gió khuya ủ mùi hương pha lê

Từng hạt đọng mềm vành mắt cỏ
Khóm tường vi màu hồng vừa trổ nụ đầu tiên ở đó
Nghe từng chùm chúm chím xanh lên

Xin đừng rủ em vượt thác qua ghềnh
Đi với nhau đến tận vô biên
Khi con suối bắt đầu khơi tiếng hát

Những trong veo vượt vạn dặm đại ngàn
Tìm một lời hồi đáp
Từ cõi mộng xửa xưa

Khuấy lên từ đáy cốc bí ẩn
Em thấy mùa khói xanh
Vắt ngang phía cánh đồng…

 


LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683
(Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)


 

Tổ chức truyền thông đại chúng CPB giải thể sau khi liên bang cắt ngân sách

WASHINGTON, DC (NV) – Tổ chức truyền thông công cộng Corporation for Public Broadcasting (CPB) hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Tám, loan báo “thuyên giảm hoạt động” và tiết giảm phần lớn nhân sự vào cuối Tháng Chín sau đợt bỏ phiếu tại Quốc Hội hồi đầu Tháng Bảy về việc cắt $1.1 tỷ ngân sách liên bang, ABC News đưa tin hôm 2 Tháng Tám.

CPB loan báo cho nhân viên vào Thứ Sáu rằng phần lớn các nhân viên sẽ bị thôi việc vào ngày 30 Tháng Chín, chỉ còn lại một nhóm nhỏ thực hiện nhiệm vụ chuyển tiếp cho tới Tháng Giêng, 2026 nhằm bảo đảm “việc đóng cửa diễn ra trong trách nhiệm và trật tự.”

Bà Patricia Harrison (phải), chủ tịch kiêm tổng giám đốc CPB. (Hình minh họa: Zach Gibson/Getty Images)

“Bất chấp hàng triệu người Mỹ không ngừng kêu gọi, viết thư và kiến nghị lên Quốc Hội nhằm giữ nguyên ngân sách liên bang cho CPB, chúng tôi vẫn phải đối diện với thực tế phũ phàng, đó là buộc phải đóng cửa,” bà Patricia Harrison, chủ tịch kiêm tổng giám đốc CPB, cho biết trong một thông cáo báo chí. “CPB vẫn cam kết hoàn thành trách nhiệm ủy thác và giúp đỡ các cơ quan hợp tác với chúng tôi trong tiến trình thay đổi trong minh bạch và cẩn trọng.”

Quyết định đóng cửa CPB diễn ra sau khi đảng Cộng Hòa phê chuẩn một dự luật ngân sách vào đầu Tháng Bảy, trong đó có cắt hoàn toàn $1.1 tỷ ngân sách dành cho CBP trong hai năm. Đây là một phần trong yêu cầu của Tổng Thống Donald Trump nhằm thu hồi $9 tỷ từ ngân sách liên bang.

CPB tài trợ cho các đài phát thanh và truyền hình địa phương trên khắp Hoa Kỳ, cũng như các nhà sản xuất chương trình tiếng tăm, PBS và NPR.

CPB sẽ nỗ lực cập nhật tin tức thường xuyên cho các đài và nhân viên từ đây cho tới lúc giải thể.

Ông Trump liên tục kêu gọi Quốc Hội cắt ngân sách dành cho CPB. Vào thời điểm Quốc Hội xem xét nguồn tài trợ, ông Trump từng dọa rằng sẽ không ủng hộ bất kỳ thành viên đảng Cộng Hòa nào bỏ phiếu chống.

“Tôi muốn nói một điều vô cùng quan trọng, tất cả các thành viên đảng Cộng Hòa phải tuân thủ Dự Luật Tiết Giảm [nguyên văn] do tôi đề ra và đặc biệt là cắt tài trợ cho tổ chức truyền thông công cộng (PBS và NPR) vốn còn tệ hơn cả CNN và MSDNC. Tôi sẽ không công nhận hoặc ủng hộ bất cứ thành viên đảng Cộng Hòa nào bỏ phiếu cho những thứ quái dị này tiếp tục phát sóng. Cám ơn quý vị đã chú ý tới vấn đề này!” ông Trump viết trên mạng xã hội hôm 10 Tháng Bảy. (TTHN) [qd]

Vừa cất cánh, phi cơ United Airlines trục trặc, phát tín hiệu khẩn cấp

DULLES, Virginia (NV) – Các phi công trong một chuyến bay United Airlines phát tín hiệu “Mayday” sau khi động cơ gặp trục trặc ngay khi cất cánh vào tuần trước, theo People hôm 1 Tháng Tám.

Tối Thứ Sáu, 25 Tháng Bảy, phi cơ Boeing 787 trong chuyến bay 108 thuộc hãng hàng không United khởi hành từ Phi Trường Quốc Tế Washington Dulles (IAD) ở Virginia đi Munich, Đức, chở 219 hành khách và 11 thành viên phi hành đoàn.

Một chiếc máy bay Boeing 787 Dreamliner của United Airlines. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)

Nhưng khi bay lên được 10,000 foot (3,048 mét), các phi công nhận thấy một vấn đề.

“Trục trặc, hư động cơ bên trái, United 108,” các phi công nói với kiểm soát viên không lưu trong một đoạn ghi âm được ATC thu thập. “Cấp báo.”

“Mayday, mayday, mayday,” các phi công nói thêm khi đang bay ở cao độ 5,000 foot (1,524 mét).

Đài kiểm soát không lưu ngay lập tức chỉ dẫn phi công quẹo phải và quay về phi trường nhờ không phận thoáng đãng. Nhưng khi phi cơ quay đầu để hạ cánh, các phi công xác định phi cơ quá nặng vì đã được châm nhiên liệu cho một chuyến bay xuyên Đại Tây Dương. Chính vì thế họ phải tiếp tục bay để thay đổi trọng lượng phi cơ.

Sau khi bay hai vòng quanh phi trường và xả hết nhiên liệu cần thiết, cuối cùng phi hành đoàn cũng hạ cánh tại IAD sau hơn 30 phút trên không. Tất cả hành khách và phi hành đoàn xuống phi cơ an toàn.

Một phát ngôn của phi trường IAD nói với tạp chí People rằng phi cơ hạ cánh an toàn và được lực lượng Cứu Hỏa và Cứu Hộ thuộc Cơ Quan Quản Lý Phi Trường ứng cứu và di chuyển ra cổng phi trường.

Phi cơ gặp phải “trục trặc kỹ thuật,”theo hãng hàng không.

United cũng hủy chuyến bay và thu xếp lịch trình mới cho hành khách.

Tháng Bảy vừa qua, một chuyến bay Delta Air Lines khởi hành từ Phi Trường Quốc Tế Los Angeles (LAX) cũng phải quay về sau khi một trong các động cơ dường như bốc hỏa sau khi cất cánh. Chuyến bay hôm Thứ Sáu, 18 Tháng Bảy, “hạ cánh an toàn” sau khi động cơ bốc hỏa, theo Cơ Quan Hàng Không Liên Bang (FAA).

Một phát ngôn viên Delta cho biết thêm rằng tất cả 226 hành khách xuống phi cơ an toàn và được thu xếp qua một phi cơ khác.

FAA xác nhận điều tra rắc rối ở Los Angeles. (TTHN) [qd]

Mẫu xe nào hiện đang bán nhanh nhất ở Mỹ?

QUẬN CAM, California (NV) – Trang mạng xe hơi motor1.com vừa đưa tin 10 mẫu xe bán nhanh nhất ở Mỹ tính đến thời điểm hiện tại, với dữ liệu được thu thập bởi đội ngũ chuyên gia tại CarEdge. Tất cả những chiếc xe bán nhanh nhất này đều có thời gian nằm tại đại lý trung bình dưới 40 ngày.

Trong danh sách có một số mẫu xe khá quen thuộc và phổ thông ở Mỹ, bao gồm Ford, Lexus và Toyota. Tuy nhiên, cũng có một vài cái tên bất ngờ lọt vào top 10. Nếu ai đó đang tìm kiếm bất kỳ chiếc xe nào trong danh sách này thì cần nhanh tay hơn.

Toyota Sienna hiện là mẫu xe đang bán nhanh nhất ở Mỹ. (Hình của nhà sản xuất Toyota)

10. Toyota Corolla Sedan: 34 ngày
Tổng số xe đã bán: 24,649
Tổng số xe đã bán trong 45 ngày: 33,072
Không có gì ngạc nhiên khi thấy Toyota Corolla trong danh sách này. Đáng chú ý là Toyota hiện có gần 25,000 chiếc Corolla đang được bán tại các đại lý, một con số khá cao.

9. Cadillac Escalade ESV: 33 ngày
Tổng số xe đã bán: 1,377
Tổng số xe đã bán trong 45 ngày: 1,880
Chiếc SUV hạng sang ba hàng ghế trị giá từ $90,000 của Cadillac là chiếc xe đắt nhất trong danh sách này. Đây là một mẫu xe cao cấp rất được ưa chuộng.

8. Ford F-450 Super Duty: 32 ngày
Tổng số xe bán ra: 888
Tổng số xe bán ra trong 45 ngày: 1,267
Chiếc xe bán tải lớn nhất, mạnh mẽ nhất của Ford chỉ nằm tại đại lý trung bình là 32 ngày. Ford dường như không gặp khó khăn gì khi bán chiếc xe pickup hạng nặng này.

7. Toyota RAV4: 31 ngày
Tổng số xe bán ra: 48,321
Tổng số xe bán ra trong 45 ngày: 69,350
Toyota RAV4 là mẫu SUV bán chạy nhất năm 2024, và là mẫu xe bán chạy thứ ba tại Mỹ, chỉ sau Ford F-150 và Chevrolet Silverado. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi mẫu SUV cỡ nhỏ này nằm trong danh sách xe bán nhanh nhất.

6. Toyota Camry: 28 ngày
Tổng số xe đã bán: 34,864
Tổng số xe đã bán trong 45 ngày: 56,302
Mẫu sedan cỡ trung lâu đời này của Toyota đang có doanh số bán hàng khá cao. Camry cũng là một trong những mẫu xe có lượng tồn kho lớn nhất trong danh sách này, với gần 35,000 xe đang có mặt tại các đại lý hiện nay.

5. Toyota Corolla Cross: 28 ngày
Tổng số xe đã bán: 12,407
Tổng số xe đã bán trong 45 ngày: 19,888
Corolla Cross là một mẫu xe mới trong dòng sản phẩm của Toyota, ra mắt tại Mỹ vào năm 2022, nhưng hiện đang là một trong những mẫu xe phổ biến nhất của thương hiệu.

4. Cadillac Escalade: 27 ngày
Tổng số xe bán ra: 1,924
Tổng số xe bán ra trong 45 ngày: 3,171
Nếu Escalade ESV có thời gian bán ra trung bình là 33 ngày, thì việc phiên bản tiêu chuẩn bán nhanh hơn nữa là điều không gây ngạc nhiên.

3. Lexus RX Hybrid: 22 ngày
Tổng số xe bán ra: 2,179
Tổng số xe bán ra trong 45 ngày: 4,527
Chiếc Lexus duy nhất trong danh sách này là mẫu SUV RX bán chạy nhất của thương hiệu hạng sang này. Tuy nhiên, đây không phải là phiên bản tiêu chuẩn với động cơ bốn máy tăng áp. Thay vào đó, người mua không thể cưỡng lại sức hút của RX Hybrid, với mức tiết kiệm nhiên liệu kết hợp lên đến 36 mpg.

2. Toyota Highlander: 21 ngày
Tổng số xe bán ra: 4,594
Tổng số xe bán ra trong 45 ngày: 9,671
Toyota hiện có nhiều phiên bản khác nhau của dòng SUV Highlander ba hàng ghế, bao gồm cả Grand Highlander mới. Tuy nhiên, phiên bản tiêu chuẩn, cỡ trung, ba hàng ghế vẫn là lựa chọn phổ biến nhất.

1. Toyota Sienna: 20 ngày
Tổng số xe bán ra: 7,582
Tổng số xe bán ra trong 45 ngày: 16,670
Ai nói minivan đã chết? Chiếc xe bán chạy nhất tại Mỹ năm 2025 tính đến thời điểm hiện tại chính là chiếc minivan Toyota Sienna. Đây có lẽ là sự ngạc nhiên thú vị nhất trong danh sách. (HD)

 Trump hòa bình, Trump kinh tế: Xứng đáng giải Nobel?

 Trump hòa bình, Trump kinh tế: Xứng đáng giải Nobel?
Liên tiếp các đề cử từ đồng minh của Tổng Thống Trump cho giải Nobel hòa bình, Nobel kinh tế. Liệu Tổng Thống có chạm tay vào giải Nobel ở nhiệm kỳ 2 này? Và liệu ông có xứng đáng?

Xiêm áo thênh thang

Hoàng Quân

Nhà tôi có bốn chị em gái. Hai người chị của tôi: chị Thanh Tâm và chị Cẩm Thành hoa tay nữ công đầy mười ngón. Tôi và nhỏ em Ngọc Hiền thêu thùa may vá cũng thuộc hạng nhứt, nếu tính từ dưới lên. Qua đường kim mũi chỉ khéo léo của hai chị, chúng tôi đã có được những tác phẩm nghệ thuật vừa đẹp, vừa thắm tình yêu thương.

Sau khi học (lóm) may áo cổ cánh sen, chị Cẩm Thành trổ tài cho tụi tôi. Nhưng lúc chị ráp cổ áo, hai phần không đều nhau. Có lẽ do “sư phụ” chỉ dạy chưa thấu đáo. Bởi vậy, mặc áo này, tụi tôi phải lận hai cánh sen vào phía trong, giấu đi. Bác hàng xóm, tình cờ đứng gần Ngọc Hiền, thấy là lạ, âu yếm móc cổ áo, lật ra ngoài, dặn dò:

-Con gái ăn mặc, nhớ để ý nghe con. Cổ áo là phải lận bẻ ra ngoài.

Ngọc Hiền dạ dạ, nhưng sau đó, len lén cất kỹ hai cánh sen.

Chị Thanh Tâm khăn gói học may nhà chị bạn. Về nhà, chị thực tập may cho hai đứa em gái nhỏ, hai cái áo đầm có “li” to, màu xanh nhạt, vải popeline. Áo đầm dài quá gối. Vải dày, hơi cứng. Chắc là khi tụi tôi chạy nhảy, áo kêu sột soạt như áo bà vú của Scarlett O’Hara trong phim Cuốn Theo Chiều Gió. Chị Thanh Tâm thuở đó rất tân tiến. Chị sưu tầm những cuốn catalogue Sears, chọn mẫu áo đẹp, tìm vải thích hợp. Chị dẫn tôi và Ngọc Hiền đi may áo ở nhà may Lyly. Thế là hai chúng tôi được xúng xính trong những chiếc áo đầm tân kỳ, kiểu cọ. Hai đứa em trai út lúc mới vài tháng tuổi, cũng được diện áo chị Thanh Tâm may. Chị tỉ mỉ thêu rua hình mắt cáo ở trên ngực áo. Nhìn mấy cái áo xinh xắn cho hai thằng nhóc, tụi tôi mê mẩn. Nhưng chị Thanh Tâm bận học, không may vá nhiều được. Khi vải tê-tô-rôn thịnh hành với các mẫu hình trái cây, Mạ cho tụi tôi theo kịp thời trang. Tôi được một bộ đồ hình trái lê màu xanh, nhỏ em được hình trái táo màu đỏ.

Ở miền trung, vào mùa mưa, áo mưa gần như là vật bất ly thân. Thuở ấy, loại áo mưa phổ biến là áo ny lông có nón liền, màu xanh nhạt, màu hồng, màu vàng với những đường chỉ vân ngang dọc mờ mờ. Thời trang hơn là các áo mưa nylon trong suốt, điểm những chấm tròn to, hoặc điểm hình vài trái táo đỏ, các hoa hippie, hàng nóng hổi từ Sài Gòn về. Các loại áo mưa phổ thông hay thời trang đều có “tật” là nách áo dễ bị rách. Lắm khi, áo nhìn còn mới, mà nách áo đã trổ cửa sổ, thì không chỉ mưa rơi ướt phố phường, mưa trôi lá trong vườn, mà có mặc áo mưa, cũng vẫn mưa rơi trên vai chàng, mưa rơi ướt vai nàng. Bởi thế, Ba tôi nghiên cứu đâu đó, rồi nhờ người “thiết kế”, may áo mưa loại không có tay, giống như áo poncho của quân đội. Chỉ khác là áo gọn hơn và may bằng loại nylon màu sáng. Thời đó, tôi mới vào trung học, thuộc tuổi nhi đồng và rất ngoan. Nhưng tôi không mấy hoan hỉ với thời trang áo poncho. Chiếc áo mưa cải biên đúng là một kiệt tác của Ba chúng tôi. Chiếc áo ôm quanh người, cổ áo được luồn sợi dây thun kéo sát vào vành cổ. Áo không có mũ. Do đó, khi nhận áo, được tặng… kèm một cái nón. Thật tiện dụng, không khác mái hiên nhà. Nhìn tổng quát, người ta tưởng như thấy một… cây nấm khổng lồ biết đi. Anh chị của tôi, mặc dầu đã bước vào tuổi dậy thì, vẫn có tên trong danh sách đơn đặt hàng áo mưa poncho. Vì thế, ngày ấy, mấy anh chị rất sợ trời mưa. Sau đó, chúng tôi cầu cứu Mạ nhiều lần, xin Mạ mua những cái áo mưa “bình dân”, để mấy chị em cùng chúng bạn lội mưa một cách “bình thường”. Có thể áo quần ướt nhẹp vì áo mưa bị bung các đường nối. Nhưng tụi tôi cảm thấy thoải mái vì giống các bạn, chứ không nổi bật với áo poncho “cải biên”.

Mỗi lần Mạ vô Sài Gòn đặt hàng hóa cho nhà sách, bầy con háo hức ngóng Mạ về. Có lần, Mạ làm quà cho tôi và nhỏ em những quần “xì-líp”, màu hồng, màu vàng, bằng vải va-li-de, có ren ẻo lả. Đối với tụi tôi, đây là một “bước nhảy” thiệt cao trong trang phục áo đầm. Vì trước đó, hai chị em tôi chuyên trị quần banh- xô-lây (pantalon de soleil). Quần banh-xô-lây thường may bằng vải tê-tô-rôn có hoa li ti, giống quần đùi, hai ống quần có sợi thun luồn ngang. Thật ra, thời đó đám học trò trường nữ tiểu học khi ra sân tập thể dục, xài toàn quần phồng màu xanh đậm cùng với áo trắng ngắn tay. Bởi vậy, đối với dân tỉnh lỵ, cái quần phồng đọc theo tiếng Tây là banh- xô-lây chẳng có gì lạ lẫm. Đang từ quần phồng cổ điển, được chuyển qua “xì-líp” hiện đại, hai chị em tôi lâng lâng, tưởng như nhân gian chung quanh trầm trồ, chiêm ngưỡng. Lần nọ, nhỏ em diện áo đầm trắng vải ca-tê mỏng, trong lại mặc “xì-líp” hình bông hoa xanh đỏ. Cho nên, “nội y” lồ lộ, bị mấy chị chọc ghẹo quá trời.

Năm tôi học lớp tám, Mạ mua cho tôi và em tôi hai cái áo đầm, loại bằng xoa-tẹc-gan, dưới là những nếp xếp, phía trên có nẹp ở giữa, thêu một hàng hoa dọc. Chiếc áo đầm Mạ đặt mua trong sạp của một bà bán hàng người Bắc di cư. Bà là một trong những bà chủ sạp nổi tiếng dữ dằn ở chợ thị xã Quảng Ngãi. Do đó, áo tuy hơi rộng, hơi dài hơn khổ người của tôi lúc đó, nhưng không tiện đem ra đổi áo khác. Cho nên, tôi đành phải diện áo đầm này đi học. Lên lớp chín, tôi được mặc áo dài, áo đầm trắng để mặc ở nhà. Áo đầm này theo tôi cho đến lúc tôi là sinh viên năm thứ ba ở Đại Học Sư Phạm.

Áo dài đầu tiên Mạ cho tôi mặc là áo vải tê-tô-rôn sọc. Hồi đó, các chị tôi mặc những áo lụa hoa hồng, có mẫu hình bông hoa hoặc cành trúc dệt chìm, trông rất thướt tha, yểu điệu. Mặc áo dài ở trung học thì phải có áo lót. Mạ sắm cho tụi tôi những cái áo lót có tay cụt, khác với áo lót đương thời chỉ có hai sợi bún (spaghetti strap). Cho nên tôi và nhỏ em lén Mạ “điều chỉnh” lại một chút cho áo bớt “cổ điển”. Chúng tôi lấy kéo cắt hai cánh tay, rồi khoét cho nách rộng ra. Chỉ vậy thôi, chứ chưa dám cắt thành hai sợi bún. Chúng tôi không biết dùng máy may, mà khâu tay cũng không khéo. Nhìn kỹ, áo lót lua tua, lủa tủa trông rất bụi đời.

Em tôi có óc sáng tạo để đời. Em rất lọng cọng trong việc thêu thùa may vá. Mỗi khi áo quần gặp vấn đề, thay cho đường kim mũi chỉ, nhỏ em dùng những miếng băng keo cắt nhỏ dán nham nhở ở mặt trong của áo hay gấu quần. Thật tiếc, thuở ấy, nhỏ em không xin cầu chứng bằng sáng chế. Ngày nay, một trong những bước tiến trong kỹ nghệ may mặc là dùng keo dán thay cho kim chỉ lên gấu quần, gấu áo…

Gần nhà chúng tôi có chị thợ may dưới quê mới lên thị xã lập nghiệp. Mạ ủng hộ, kêu chị may mấy bộ đồ cho mấy đứa con gái. Chị ấy may những áo tròng cổ, vải ca-rô nhuyễn trắng xanh đậm. Cổ áo hình cánh sen, xen vào giữa hai cánh sen chồng lên nhau là một đoá hoa hồng được may cùng chất liệu vải nhìn rất công phu, được đính lên áo với một hạt nút bóp kết rất khéo dưới cuống hoa. Khi giặt, gỡ hoa ra, hồi nào đi chơi hay sắp sửa đi ra tiệm chụp hình thì gắn hoa lên áo. Hàng năm, theo thông lệ Ba “lùa” bầy con ra tiệm Lệ Ảnh, chụp những tấm hình gia đình để làm kỷ niệm, cũng như đánh dấu sự nhổ giò của con cái theo thời gian. Nhờ đó, những chiếc áo có bông hồng đính kèm được sống mãi với những tấm hình gia đình.

Ba đi Sài Gòn về, ngoài những quà cáp khác, tôi còn nhớ bộ đồ bằng vải ca-tê mẫu ca-rô nhuyễn màu xanh chuối non, có chạy đường chỉ dọc cổ áo, lai tay, lai quần, với những hột nút con bướm thắt bằng vải cùng màu. Bao năm qua, khi nhớ lại, tôi thấy bộ đồ đó vẫn đẹp tuyệt vời. Về Việt Nam, tôi nhờ bạn dẫn đi mua vải và bỏ may mấy bộ đồ của ký ức tuổi thơ.

Tết năm 1975, chị Thanh Tâm đem từ Sài Gòn nhiều áo quần thời trang vô cùng hấp dẫn. Mồng hai tết, Ba chở cả nhà du xuân. Tôi vui sướng lâng lâng diện cái váy xếp ngắn màu trắng với ca-rô đỏ và cái áo thun đỏ tay lỡ, hiệu Vicky Valaire (không biết thương hiệu này ngày nay còn sống không). Tôi đứng lâu trong buồng thay áo quần, trong ánh sáng mờ mờ, ngắm mình và hài lòng trong bộ vó mùa xuân. Khi tôi ra xe, Ba có vẻ không vui, vì bộ đồ quá thời trang của chị Thanh Tâm “diện” cho tôi. Ba hỏi, sao không mặc áo dài. Sau đó, có lẽ không kịp giờ, nên tôi không phải thay áo khác và trên tấm hình gia đình tôi vẫn trong bộ váy rất “tây”.

Sau 1975, nhiều người lo xa, tìm may áo quần bằng các loại vải tám, màu tối thui, cho hợp với chương trình tiến nhanh, tiến mạnh, tiến lật đật thành… người nghèo. Nhưng Mạ không thích con gái Mạ mặc áo quần kiểu cày sâu, cuốc bẩm. Mạ vẫn đưa thợ may cho tụi tôi những bộ đồ lụa màu tím nhạt, xanh lơ, thiệt mượt mà.

Chị Cẩm Thành có thời kỳ đi học thêu. Chị thêu những kiểu mẫu rất công phu, tỉ mỉ. Các áo sơ-mi của chúng tôi lần lượt được tô son, điểm phấn tùy theo chương trình chị đang học. Một trong những tác phẩm đầu tay của chị là hình cành cây với lá và hoa trái trên áo sơ mi trắng của tôi. Mấy hoa trái đó tôi thấy đẹp, dù nhìn không rõ hoa trái gì. Nhưng một con bạn có đôi mắt bồ lạch lại nói, đó là trái cà d.. dê.

Thời gian dân chúng xếp hàng cả ngày, chầu chực quanh cửa hàng thực phẩm địa phương để mua vài ký gạo mốc lẫn đầy thóc, sạn, thì đồ lót ren lụa của phụ nữ là xa xỉ phẩm, rất quý hiếm. Chị Cẩm Thành thêm một phen vì cái khó phải ló cái khôn. Chị học lóm, học ké bạn bè, tập tành đan móc len, chỉ. Sản phẩm của chị Cẩm Thành là những đồ “phụ tùng” được móc bằng chỉ len xanh đỏ tím vàng. Trong lúc ngồi tán gẫu với chị bạn ở quán cà phê, thấy những túm bít tất đựng cà phê giặt treo lủng lẳng sau quán, chị Cẩm Thành nảy ra ý tưởng táo bạo là móc bằng chỉ những “nội y xú xì” lạ mắt, ngồ ngộ. Cho đến bây giờ, mấy chị em trong nhà vẫn hay gọi đùa là đồ lượt cà phê. Phải chi hồi đó Victoria’s Secret đến Việt Nam, họ sẽ mời chị Cẩm Thành làm người chuyên vẽ kiểu Dessous. Mấy chị em tôi hổng chừng thành những Victoria’s Secret Angels.

Từ lúc biết ông anh cả nộp đơn xin đoàn tụ gia đình, tôi bắt đầu nghĩ đến việc học thêm vài nghề “vặt” để phòng thân nơi xứ người. Tôi theo khóa dạy cắt may. Đây là một trong những quyết định táo bạo, liều lĩnh trong đời tôi. Bởi, hồi trung học, tôi thuộc top 5 các môn học trong lớp 50, 60 học trò. Riêng môn nữ công, tôi quanh quẩn trong top 3 tính theo… bottom up. Có lần trong giờ nữ công, học trò tập vắt khăn để làm khăn tay. Tức là phải dùng một sợi chỉ dài xỏ kim, vắt trọn chu vi của miếng vải. Tôi vắt gần xong cái khăn, không biết loay hoay thế nào, cây kim bị gãy. Tôi quýnh quáng, sợ làm không kịp để nộp bài. Tôi hỏi cô giáo, tìm cách giải quyết “tai nạn”. Cô giáo ngó cái khăn tôi làm lở dở, nhăn nhúm, xấu xí, hỡi ơi. Cô lật qua lật lại, ngao ngán, hết tìm ra cách chữa, cô lẩm nhẩm:

-Trời đất! Tay trâu hay sao mà làm gãy cả cây kim.

Sau này mỗi khi nghe câu hát bàn tay năm ngón em vẫn kiêu sa… tôi tự nhiên nhìn xuống bàn tay mình và nhớ tới nhận xét của cô giáo năm xưa… Trở lại chuyện đi học may, tôi theo lớp với đầy đủ chương trình may cắt Âu, Việt phục. Học may áo sơ-mi, quần tây, tôi còn học cắt áo dài, áo bà ba… May sao, thuở ấy, cả nhà có lẽ nhìn thấy “tiềm năng” của tôi, nên chẳng ai đưa vải cho tôi may thử. Giờ đây, những “kỹ năng” còn giữ lại sau khóa học may, là tôi biết… lựa chỉ đúng màu để kết nút.

Nhỏ bạn tôi có dì bên Pháp về, mang theo cơ man áo quần, thơm phức mùi Paris. Bạn tôi thường cho tôi “điệu” theo thời trang của kinh đô ánh sáng. Lần nọ, bạn đưa cho tôi cái quần jeans, kiểu rất “ngầu”. Vải quần là những mảnh vuông nhiều màu, chắp lại. Tôi chọn mặc với cái áo thun ông anh mới gởi. Thời trang của Đức trông mát mắt, với sọc ngang trắng đỏ, có hình mấy con thú. Tôi hí hửng rủ mấy đứa bạn cùng anh bạn phó nhòm cùng lớp vào sở thú làm dáng để chụp hình và để cho mấy… con khỉ ngắm. Về nhà, Mạ bắt gặp, Mạ nói rất nhẹ nhàng:

-Thôi, con đừng mặc cái quần ni nữa. Ngó không có duyên chi hết.

Vâng lời Mạ, tôi giặt ủi thẳng thớm ngay ngắn, đạp xe lên quận 10, trả quần jeans lại cho bạn.

Trong hành trang “di dân” qua Đức, chị Cẩm Thành khuân theo bộ đồ nghề thêu, gồm có khung gỗ vuông, tròn và nhiều loại kim chỉ. Thời gian mới qua, chưa đi học, chị trổ tài thêu thùa rất đẹp. Người bạn của ông anh cả, tặng chúng tôi áo quần, nhiều áo sơ-mi nữ. Chị Cẩm Thành tha hồ biểu diễn tài nghệ. Tôi còn nhớ cái sơ-mi màu xanh da trời, chị thêu hình hai đứa bé mặc áo dài khăn đóng thiệt là ngộ nghĩnh. Tôi xin chị cái áo, để “bắn y dô quởn”. Nhìn tôi, hổng chừng chị phải tấm tắc: “Em tôi xinh xinh quá, bao giờ em… có bồ.”

Thời gian học trung học ở Đức, chị Cẩm Thành chuyển qua nghệ thuật đan áo. Chị chọn nhiều hình, mẫu rất đẹp mà cũng rất phức tạp. Mấy chị em gái đều được có những cái áo len tuyệt vời. Chị lớn được áo len vàng với hình con hươu cao cổ. Tôi được áo màu xanh hình bươm bướm. Em tôi được áo màu cánh sen với con voi. Hình con voi hơi lớn so với áo. Cho nên, vòi voi cứ dúi vô phía… nách của nhỏ em. Có lẽ, nhờ voi thọc lét, nhỏ em mặt mày cứ tươi phơi phới.

Chị Cẩm Thành kể ra thiệt nhiều hoa tay. Có dạo chị mua các mẫu áo bằng giấy và mằn mò may áo vest. Chúng tôi rất khó tìm áo vest vừa vặn ở Đức. Thường thì chúng tôi phải mua áo trẻ con. Áo người lớn quá bự. Mua đã không hợp với túi tiền. Mà phải đem đi sửa, cắt ngắn chỗ này, xén bớt chỗ kia. Một hồi, cái áo không còn hình dáng của nó nữa. Nay có chị Cẩm Thành cắt may, tôi được cái áo vest bằng loại “lụa thô”(wild silk) màu vỏ trứng. Lớp lót ở trong có hơi thiếu trật tự một chút. Nhưng bề ngoài vẫn là cái áo vest thanh lịch, tươi trẻ. Mặc chung với một cái mini jupe mầu đồng, tôi đã xuất hiện trong vài cái đám cưới với thiết kế thời trang chính hiệu hand-made của chị.

Ông anh cả gởi về cái quần nhung màu sữa, ống túm. Cuối thập niên 70, ở Việt Nam vẫn còn quần ống loa. Cho nên, tôi phải mang ra tiệm, nhờ thợ lấy khúc vải dư của ống quần (quá dài) ghép lại, mở rộng ống, thành quần loe cho hợp thời trang đương thời. Đến khi có giấy xuất cảnh đi Đức, cái quần này vẫn là cái quần đẹp nhất, xứng đáng ra ngoại quốc. Lúc đó, tôi  phải nhờ người tháo mớ vải ngày trước đắp cho ống rộng, để cái quần trở thành ống túm. Tức là bây giờ, mèo lại hoàn mèo. Ông anh gửi hai cái áo sơ mi con trai số 152, tức là cho trẻ em khoảng 1m52,  cho hai thằng nhóc em. Hai cái áo rất hợp nhãn tôi. Bởi vậy, hai thằng cu vừa bỏ áo dơ ra thau, bà chị hăng hái đem giặt, ủi ngay. Rồi mượn tạm, mặc đi học, “giựt le” với bạn bè. Dẫu áo mặc ôm cứng như bó chả, ngắn cũn cỡn vừa lưng quần, tay áo chỉ mới lấp ló che cùi chỏ, tôi vẫn hân hoan diện “mốt” Tây Đức. “Mùi” hàng ngoại thơm phức, mặc dù áo đã giặt năm lần bảy lượt với xà phòng cục dầu dừa. Bước qua thế kỷ 21, khi nhìn các búp bê mẫu mặc áo sơ-mi trưng bày trong cửa tiệm, trông cũng giông giống tôi của thế kỷ trước lúc còn ở Việt Nam. Tức là áo chật chật như bị thiếu vải, vạt vừa đụng lưng quần, tay thì lưng lửng. Như vậy, tôi đã đi trước thời trang tây phương hàng chục năm.

Thỉnh thoảng chúng tôi nhận được một số áo sơ-mi ông anh đã dùng. Đối với chúng tôi, vẫn là những cái áo đẹp tuyệt vời và thơm lựng mùi… Tây Đức. Chúng tôi háo hức đem những áo sơ-mi sọc nâu, xanh đậm ra tiệm cho người ta sửa, biến các áo nam thành áo nữ.

Sang Đức, lần đầu tiên được đưa đến phòng nhận áo quần, chúng tôi rộn ràng lựa các áo lạnh lông thú. Mấy chị em tôi “diện” những chiếc áo lông thú trong mùa lễ hội hóa trang Karneval. Không chừng người ta tưởng là chúng tôi muốn hóa trang thành những lão bà bà, tranh giành với bầy trẻ nít, nhặt kẹo từ những chiếc xe hoa tung xuống trong lễ hội. Người Đức nhìn chúng tôi ngỡ là học trò trung học, nhưng lại xúng xính trong những chiếc áo cho các bà hiệu trưởng đã về hưu đang bước vào cổng… thất thập cổ lai hi.

Thời gian chị Cẩm Thành và tôi đang là hai cô bé lọ lem, lên kinh đô Wolfhagen đi học, chị Thanh Tâm và Ngọc Hiền đã “lùng sục” không biết bao nhiêu cửa hàng để tìm trang phục cho chị Cẩm Thành và tôi, theo tiêu chuẩn đẹp mà vừa túi tiền. Khi nhận thùng quà từ “quê nhà” Duisburg, chị Cẩm Thành và tôi vui mừng tở mở. Chị Cẩm Thành được một cái váy sọc xanh nhạt, mặc với áo thun trắng. Tôi được một cái áo đầm màu xanh ngọc lam (turquoise color), có sợi nịt trắng ở giữa. Hai chị em hí hửng mặc đi dự disco mỗi thứ năm trong trường. Cả hai đều mơ mòng trong ý nghĩ… La plus belle pour aller danser. A ha! đêm nay ai cũng cho em là xinh nhất nơi trần gian… Ở thêm vài năm, chúng tôi phát giác ra, mấy cái áo đó dành cho con nít khoảng… phân nửa số tuổi của chúng tôi. Ồ, đâu sao! Mình thấy mình đẹp, mình thấy vui sướng trong bộ cánh đó là đủ rồi.

Thời gian học tiếng Đức, tiệm áo quần C&A là nơi chốn ưa thích “du ngoạn” của đám học trò chúng tôi. Nhất là những khi vừa lãnh học bổng, túi rủng rỉnh xu hào, chúng tôi dung dăng, dung dẻ trong khu vực áo quần trẻ em không mệt mỏi. Lần nọ, tôi thấy một cái váy mấy tầng dài đến mắt cá, màu trắng, có viền đăng ten, chỗ nối các tầng có chạy đường ruy-băng lụa màu hồng trông rất sang (ít ra trong mắt tôi). Cái váy đại hạ giá. Nhìn thấy giá cũ, mình mua được rẻ, tức là lời to, tôi hớn hở ôm váy đến quầy trả tiền. Tôi mua, nhưng lờ mờ về “chức năng” của cái váy. Nếu chỉ mặc như vậy, thì cực kỳ “xếch xi”, tại vải mỏng tanh. Nhưng nếu để mặc lót, phí quá, ai còn thấy dây ruy-băng hồng và đăng-ten lả lướt. Vả lại, tôi đâu có cái váy nào để mặc ngoài cho “môn đăng hộ đối” với cái váy lót quý phái này. Năm bữa, nửa tháng tôi lại đem váy ra săm soi, không biết mặc như thế nào. Sau thời gian nghiên cứu, tôi biết chắc đó là cái váy lót. Tiếc của, tôi xài như váy ngủ, được đôi lần rồi dẹp vào xó tủ. Mặc ngủ, đẹp chẳng ai thấy. Vì tắt đèn tối thui, mà váy lụng thụng, lột xột, loạt xoạt, chỉ tổ không thoải mái.

Lần khác, tôi mua cái áo len loại hơi dài, che mông, bán kèm hai cái ống len. Tôi suy diễn theo hiểu biết của mình, dùng ống len như ống quần. Thế là tôi mặc áo len, thay vì mặc quần, tôi choàng hai cái ống đó kéo lên che bắp đùi, phía dưới “chơi” đôi giày ống cao đến đầu gối màu da bò, gồ ghề không thua chi dân cao bồi Tếch-xịt. Diện xong thời trang thế kỷ, tôi ỏn ẻn đứng ngồi, nhờ người chụp hình. Bà chị dâu tôi thấy tấm hình đó, cố nén tiếng cười:

-Cô Thúy mặc bộ đồ ni coi ngầu ghê nghe. Có điều hấp dẫn quá đó!

Cũng may, tôi chỉ mới biểu diễn thời trang trong phòng, chứ chưa ra đường, vì lúc đó trời lạnh quá. Chớ không thôi, chắc đã có nhiều tai nạn giao thông trầm trọng, vì các tài xế bận cười, quên cả lái xe. Về sau, tôi mới phát giác ra rằng, ô ồ, cặp ống len chỉ là leg warmers, để mang choàng từ cổ giày lên bắp chuối mà thôi, còn quần thì vẫn phải mặc chứ lỵ. Tiếc quá, không có nhà kiểu mẫu thời trang nào khám phá ra đầu óc sáng tạo của tôi để đưa vào… Haute Couture.

Bây giờ, tuổi đã nhiều, cuộc sống đã ổn định, tôi có thể tìm cho mình những bộ áo quần vừa ý, hợp thời, may cắt khéo léo. Tôi có điều kiện tìm hiểu trang phục thích hợp. Nhưng đâu đó trong trí, tôi vẫn luôn nhớ đến những kỷ niệm nho nhỏ. Những áo quần ngày xưa có thể không hoàn hảo, nhưng đầy ắp tình cảm của gia đình, bạn bè. Những “trục trặc kỹ thuật” tuy vụng về, ngô nghê, nhưng là ký ức dễ thương, ít nhiều đã góp phần tô điểm thêm cho dòng đời muôn màu, muôn vẻ của tôi.

Việt Nam: Thời né chữ, kỵ húy lên ngôi

Tuấn Khanh

Đọc tin tức trên mạng xã hội tiếng Việt dạo gần đây, tự nhiên nhớ nhiều chuyện xưa. Chuyện né!

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, “kỵ húy” là một tập tục quen thuộc: tên của vua, quan lại, người thân của hoàng tộc phải “né,” không được nhắc đến trong bất kỳ văn bản, lời nói, hay tác phẩm văn chương nào. Một chữ trùng, dù chỉ là ngẫu nhiên, cũng đủ khiến dân thường điêu đứng, nhẹ thì đổi tên, nặng thì vạ miệng, tù đày.

Thời phong kiến qua rồi, ít nhất là về mặt hình thức. Nhưng trong thời đại mà báo chí quốc tế vẫn gọi là “quyền lực thứ tư,” người dân từng kỳ vọng báo chí là tiếng nói công chính, là ngọn đèn soi rọi vào bóng tối quyền lực. Thế nhưng, những gì đang xảy ra gần đây ở Việt Nam lại cho thấy: kỵ húy như con quái vật đang hồi sinh, lặng lẽ mà nguy hiểm, và lần này, nó không chỉ đến từ cung vua phủ chúa, mà còn từ những chiếc ghế quyền lực mang danh “phục vụ nhân dân” hay những thương hiệu được nâng đỡ tầm quốc gia được tô vẽ bằng ngân sách và truyền thông định hướng.

Trong sử Việt, kỵ húy là thứ không ai dám đùa. Vua Lê Thánh Tông tên thật là Lê Tư Thành, chữ “Thành” vì thế trở thành điều cấm kỵ. Từ địa danh, tên người cho đến thơ ca, văn chương, nếu dính dáng đến chữ này thì hoặc là tránh, hoặc là… chịu tội. Đến thời Nguyễn, khi vua Gia Long tên thật là Nguyễn Phúc Ánh, chữ “Ánh” vốn rất phổ biến, bỗng trở thành vùng cấm.

Phổ biến nhất, mà dân miền Tây, Nam Việt Nam hay gặp, là trường hợp họ “Hoàng” – họ vua, khiến dân phải đổi sang “Huỳnh,” “Hình,” hay “Hoằng” để né húy. Chỉ vì vua mang họ Hoàng, nên muôn dân phải né. Thậm chí, nếu xuất hiện trong ác mộng, thì cũng phải ú ớ không thành lời.

Ở thế kỷ 21, khi công nghệ và tự do ngôn luận được đề cao bằng cờ, băng rôn khẩu hiệu ở khắp nơi, cứ tưởng rằng kỵ húy đã nằm lại trong viện bảo tàng lịch sử. Nhưng ở Việt Nam, hình như tư duy “không được đụng đến tên của người trên” vẫn tồn tại, chỉ là khoác lớp áo hiện đại hơn.

Liên quan đến ông Nguyễn Sỹ Cương, một cựu quan chức cấp cao, từng giữ chức phó chủ nhiệm Ủy Ban Đối Ngoại của Quốc Hội. Vào Tháng Sáu 2024, ông ta lái xe gây tai nạn nghiêm trọng, đâm chết một nữ sinh. Trong thời đại của mạng xã hội, thông tin ban đầu được lan truyền chóng mặt, nhưng rồi đột nhiên, toàn bộ báo chí chính thống gần như im bặt như có ai bốc đất nhét vào mồm mấy trăm tờ báo. Không một dòng nào dám nêu tên ông Cương, không một bài phân tích, phỏng vấn nào dám đề cập sâu dù trên mạng thấy có đủ nhân chứng và bằng chứng trình bày.

Thời đại của nói giảm, nói tránh hoặc dùng các cụm từ mị ngữ mô tả đang lên ngôi cao chín tầng. Kiểu như bị đánh thì được nói là “tác động vật lý.” Kỵ húy, im lặng và trốn tránh hiện ra mọ nơi, như thể gọi tên thật như phạm phải một loại bùa chú ghê tởm nào đó.

Trong suốt hai tháng qua, trên mạng xã hội gần như ngày nào cũng có những video ngắn dài với những người than thở, những người trách móc, những người tiếc nuối… liên quan đến sản phẩm của VinFast. Cháy, nổ, lật, hư, gây tai nạn… như cơm bữa, khiến ai nấy đang hớn hở đón nhận tin chuyển xăng qua điện đều phải bần thần. Nhưng quái lạ, báo chí trong nước gần như không nhắc đến cái tên “VinFast” trong các bản tin tai nạn. Họ chỉ viết lấp lửng kiểu: “Chiếc ô tô điện bất ngờ bốc cháy,” “một mẫu xe điện thương hiệu Việt gặp sự cố,” tuyệt nhiên không nhắc đến thương hiệu hay dòng xe cụ thể.

Tại sao? Vì đó là một “thương hiệu quốc gia” hay đó là tên của một quan lại cấp cao của triều đình? Hay vì đó là biểu tượng của niềm tự hào dân tộc được hậu thuẫn bằng lợi thế chính sách?… Dù lý do là gì, thì hành vi né, luồn lách chữ nghĩa này, cho thấy một phiên bản hiện đại của kỵ húy thời cổ đại – chỉ khác ở chỗ: ngày xưa dân sợ vua, còn nay như có vẻ báo chí sợ người có tiền, và có thế lực.

Sự khác biệt giữa một xã hội tiến bộ và một xã hội suy đồi, không nằm ở việc ai được nói, mà nằm ở việc ai không bị bịt miệng. Khi truyền thông phải né tránh cái tên của một quan chức gây tai nạn chết người, khi báo chí không dám gọi thẳng tên thương hiệu trong các vụ cháy nổ ảnh hưởng đến tính mạng người dân, thì đó không còn là đưa tin – mà là tự kiểm duyệt, là cúi đầu, là phục tùng.

Đó là chưa nói đôi khi những cái mồm đầy đất của báo chí Việt Nam còn cố tạo ra những kết luận về tai nạn xe điện, mập mờ và ngớ ngẩn bằng những cái cớ rất bẩn; Loại tẩy trắng sự kiện, cố tẩy trắng cho ông chủ nhưng không lau hết được sự nhơ nhuốc của mình.

Khi một nền báo chí không thể nêu tên một quan chức vi phạm pháp luật, khi người dân không thể nhận được thông tin minh bạch về một sản phẩm, mà được nói là đang có nguy cơ gây nguy hiểm, thì khó có thể nói chúng ta đang cùng đứng trên chuyến tàu đi vào kỷ nguyên mới. Xin đừng biến đất nước thương yêu của chúng ta vào thời một chế độ “phong kiến số hóa,” nơi quyền lực không cần ngai vàng, chỉ cần có tiền và thế lực.

Người ta thường nói: “Lịch sử không lặp lại, nhưng nó có vần.” Và cái vần ấy, là cái hèn hiện ra của những người được viết, được nói hôm nay. Hèn để có thêm chút bổng lộc mà đẩy cả dân tộc vào trong mê muội, thì cái hèn đó chính là tội ác.

Chuyện Đông Lào: Thủ tướng bụng bự

Trần Thế Kỷ

Rất nhiều người dân xứ Đông Lào than phiền rằng: “Thủ Tướng cấm xe xăng mà nhà trọ cấm xe điện, vậy biết nghe ai?”

Việc nhà nước có chính sách cấm xe máy xăng đang gây ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân, đặc biệt là những người sống tại các khu chung cư nhỏ và nhà trọ. Người thuê trọ phản ánh họ bị chủ từ chối cho mang xe điện vào vì sợ cháy nổ. Mạng xã hội vừa chia sẻ một thông báo tại một tòa nhà: “KHÔNG SẠC XE ĐIỆN TRONG TÒA NHÀ. Mọi trường hợp phát hiện, chúng tôi sẽ chấm dứt hợp đồng ngay lập tức và không trả cọc.”

Một vị có lý khi cho rằng Pin lithium một khi đã cháy thì cách hay nhất để dập cháy thành công là… ngồi chờ nó cháy xong thì tự động nó sẽ tắt. Vậy là sạc xe thì mất công ngồi chờ, còn xe cháy thì cũng mất công ngồi chờ!

Một vị khác vừa ở Trung Quốc về cho biết các chung cư và khách sạn hạng sang tại Thượng Hải, Thâm Quyến, Quảng Châu… cấm tuyệt đối xe điện, gồm xe hơi điện và xe máy điện, đậu ở sảnh và cấm đậu ở hầm để xe. Vì ở Trung Quốc mới xảy ra vụ cháy xe điện ở hầm để xe, thiêu rụi cả chung cư.

Nhiều người ủng hộ việc chung cư mini và nhà trọ cấm xe điện, cho rằng chủ cấm là thực hiện đúng việc PCCC, hợp lý và có tinh thần trách nhiệm. Mà nếu chủ trọ có tinh thần trách nhiệm khi cấm xe điện thì chẳng lẽ thủ tướng vô trách nhiệm khi cấm xe xăng? Có lẽ vậy. Khối người tin rằng thủ tướng cấm xe xăng chẳng phải vì môi trường xanh mà vì có ăn chia với Vượn. Hèn gì bụng thủ tướng ngày càng bự. Bự vì “ăn” nhiều.

Thêm một cái nữa, đó là giá điện với cách tính bậc thang mà thêm xe điện thì tăng bậc sẽ thêm đắt. Mai mốt ông điện lực lại viện nhu cầu cao để tăng giá điện cho mà xem. Và rằng để có năng lượng chạy xe điện, cần phải cung cấp năng lượng cho nhà máy điện. Mà nhà máy điện xứ ta chủ yếu sử dụng nhiên liệu hóa thạch, cũng thải khói độc ra môi trường. Vậy xanh ở đâu? Đó là chưa nói lưới điện quốc gia chưa chắc đáp ứng nổi một khi người người, nhà nhà sử dụng xe điện.

Nhìn chung, đa số mọi người cho rằng chạy xe điện quá hồi hộp, chẳng biết cháy nổ lúc nào, mà nhà sản xuất không bảo đảm, nhà nước cũng không bảo đảm. So với xe điện, xe xăng an toàn hơn nhiều. Chính quyền muốn dân chuyển sang chạy xe điện thì cần có lộ trình rõ ràng, và lộ trình phải là 10 năm hoặc 15 năm trở lên. Cần có trạm sạc đủ nhiều, đủ an toàn. Cần có xe bus, tàu điện ngầm… đủ dùng cho mọi người. Và cần có cạnh tranh sòng phẳng giữa các hãng xe điện khác nhau. Còn ra chính sách đột ngột thì khác nào đánh úp nhân dân.

Dân mong thủ tướng nghĩ lại cho dân nhờ. Dân là gốc. Để gốc mục thì ngọn cũng không yên đâu. Vả lại, bấy lâu nay giá xăng đều có thuế môi trường trong đó. Sao chính phủ không lấy tiền đó mà giải quyết môi trường, mà bày đặt cấm này cấm nọ. Xe xăng vốn là tài sản hợp pháp của dân. Cấm là cấm thế nào?

Bác Thủ Chính từng nói không bỏ ai lại phía sau. Nhưng với lệnh cấm xe xăng, rõ là ông ấy muốn đặt khó khăn ra trước mặt dân. Làm gì thì làm, thủ tướng luôn phải nhớ câu mà người xưa đã dạy: “Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh.” Đúng vậy, “quân vi khinh” chứ không phải “dân vi khinh”!

Tốt nhất là nhà nước nên tôn trọng ý dân: Ai thích xe xăng thì đi xe xăng, ai thích xe điện thì đi xe điện. Chính sách mà nhiều người dân phản đối thì cần xem xét lại. Bằng không thì chính quyền “của dân, do dân, vì dân” cái kiểu gì?

Có người nói lúc đầu cũng thích xe máy điện vì nó đem lại cảm giác mới lạ, mua để vừa chạy vừa giải trí. Nhưng từ khi có lệnh cấm xe xăng và buộc chạy xe điện thì tự nhiên ghét cay ghét đắng xe máy điện, nhất là xe của Vượn. Nếu buộc phải chạy xe điện thì sẽ mua của Honda hay Yamaha, chứ không mua của Vượn. Bởi các hãng Nhật có uy tín chứ Vượn làm gì có uy tín. Ai nói đụng tới Vượn là Vượn gọi Công An, mệt lắm!

Nói đi nói lại, dân đúng, thủ tướng sai. Bởi tự do kiểu gì mà dân không được chọn xe cho việc đi lại? Dân chủ kiểu gì mà dân chỉ được nghe chứ không được cãi? Rốt cuộc, xem ra chính xác khi đọc cái “độc lập – tự do – hạnh phúc” là “độc lập TRỪ tự do, TRỪ hạnh phúc.”

Tin mới cập nhật