Trong những ngày đầu của những người Việt Nam sống ở hải ngoại, nhiều loại nhu cầu đã được đặt ra, thiết thực nhất trong đời sống hằng ngày là thực phẩm, sau đó đến văn hóa, thi ca và dần đến những bộ môn nghệ thuật, cây cỏ cũng được xen vào một góc nhỏ trong những nhu cầu hàng ngày.
Cây hồng dòn. (Hình: tp/Người Việt)
Khi rời bỏ quê nhà, mọi người đã mất hết, mất cả một quê hương. Ðời sống hàng ngày tại một xứ sở đầy vội vã, không còn nhớ đến ngày tháng tạo cho nhiều người những hiện hữu phiền nhược, những ngấm ngầm tiềm thức nhớ nhà, nhớ quê. Mỗi người có một cách giải tỏa khác nhau. Giữa một trưa hè yên tĩnh, ngồi nhìn những con cá vàng lặng lờ trong hồ sen, súng tự tạo, tự nhiên tâm hồn rơi vào một nhẹ nhàng tĩnh lặng kỳ lạ, ngôn ngữ của thi sĩ gọi đó là ngư thiền. Yêu cây cỏ, yêu thiên nhiên, khi nhìn qua song cửa hè sau, thấy thấp thoáng bóng cây xoài với trái xuyên cành lá, bụi chuối sứ lá rách tua sau cơn gió lớn, cây mận đỏ ửng những chùm trái, những tưởng như đang ở quê nhà. Ðôi khi tiềm thức nhớ nhà của vài người khá mãnh liệt, muốn có hết tất cả những loại cây trái quê nhà tại vườn sau, trồng kín mít hết sân sau rồi lấn ra sân trước. Bộ sưu tầm cây trái khá đầy đủ những kết quả không được như ý vì khởi điểm đã trồng không đúng. Vậy làm sao trồng cây cho đúng?
Tại Hoa Kỳ chỉ có miền Nam của hai tiểu bang Florida và California tương đối có thời tiết khá nhiệt đới, có thể trồng nhiều loại cây, hoa và cây ăn trái nhiệt đới cũng như cây ôn đới, tất cả những tiểu bang còn lại chỉ thích hợp cho những loại cây ôn đới. Cây ôn đới là những loại cây chịu được lạnh và có nhiều loại rụng lá vào mùa Ðông, cây nhiệt đới là những loại cây chúng đã từng có chúng quanh quẩn trong sân nhà tại Việt Nam.
Niềm mơ ước của những người Việt Nam sống tại hải ngoại là có được một căn nhà của chính mình và biến nó thành một không gian, một thế giới riêng theo sở thích của từng cá nhân, từ trang hoàng, sơn sửa nhà cửa đến đặt để, sắp xếp cây cỏ theo cảm quan riêng. Khi ước mơ thành tựu, tâm lý chung của mọi người đều muốn hoàn tất trong nhà lẫn ngoài sân cho xong ngay để còn vào ở, do đó từ thợ sơn, thợ điện, thợ xây cất, thợ làm màn cửa, thợ làm ống nước bên ngoài cùng thợ trồng cây hỗn loạn giẫm chân nhau. Khi công việc hoàn tất, có thể có nhiều việc không được ưng ý. Việc trồng cây ăn trái hoặc hoa cỏ quanh nhà là việc cuối cùng để làm cho một căn nhà mới.
Sau khi bên trong nhà đã ổn định, trước khi mua cây về để tự trồng hay giao khoán cho người làm vườn, cũng nên chụp ít ảnh chung quanh nhà cùng thước tấc diện tích của sân trước cũng như sân sau, rồi tìm một vườn cây nào có kiến thức cùng hiểu biết chuyên môn để tham khảo. Ðiều quan trọng đầu tiên phải tự hợp lý với chính mình, đừng vì quá thích nhiều loại cây rồi biến vườn nhà thành một rừng cây chằng chịt không lối đi, phải tham khảo với vườn cây có kinh nghiệm để làm sao sau khi trồng, không mất quá nhiều công sức chăm sóc, cả vườn trước cùng vườn sau vẫn ngăn nắp, khang trang, sạch sẽ, cây cỏ mọc tươi tốt và không bị nhiều cỏ dại, đồng thời phải được biết cây nào lớn nhanh, cây nào chậm lớn, trồng cách xa bao nhiêu, khu nào phải tưới nhiều và chỗ nào nên thưa tưới, v.v…
Chanh. (Hình: tp/Người Việt)
Trả lời câu hỏi
Câu hỏi của độc giả Duong San Anyonio TX:
Thưa nhà văn Nguyễn Dũng Tiến, tôi có trồng hai cây hồng giòn, đã được 3 năm, không biết tại sao cây cứ èo uột không lớn được. Cứ vào đầu mùa Xuân cây trổ mầm non và cành độ chừng 2, 3 tấc thì cành không phát triển nữa và đọt non bị teo lại, hơn nửa lá cây chỉ xanh ở 2/3 cây kể từ gốc cây, còn 1/3 tên ngọn lá cây không tươi và bị quăn lại. Chúc nhà văn nhiều sức khỏe.
Nhà văn Nguyễn Dũng Tiến trả lời:
Thưa ông, cây hồng giòn là cây dễ trồng nhất nhưng cũng khó nhất, cây hồng giòn là loại cây đi vào trạng thái ngủ trong mùa Ðông, khi cây rụng lá, nhựa đã không còn luân chuyển, chất dinh dưỡng hay còn gọi là chất đường dồn xuống khối rễ, khi mùa Xuân đến, khối rễ sẽ bắt đầu làm việc, hút nước và đẩy chất đường lên biến thành chồi, lá mới, đồng thời cành lá mới đó sẽ cho trái. Khi cây ngủ, cả mùa Ðông, chúng ta cũng không cần nghĩ đến việc tưới nước cho cây vì lúc đó, khối rễ hầu như ngưng hoạt động, vài cơn mưa của mùa Ðông cũng đủ giữ cho cây sống. Ở Việt Nam, chỉ có miền cao nguyên lạnh mới có thể trồng cây hồng giòn, nhiều người ở miền Tây cũng chưa từng bao giờ thấy cây hồng giòn, do đó có sự hiểu lầm về cách tưới. Khi đến Hoa Kỳ và biết đến sự ngon ngọt của trái, nhiều người đã trồng, nhưng khi mùa Thu đến, lá đổi vàng, nhiều người hoảng sợ, cho rằng mình đã làm gì sai, khiến cây sắp chết, vội bỏ thêm phân bón và tưới nhiều hơn, khối rễ sẽ mất chất đường và thối, mùa Xuân đến, cây thành cành củi khô. Trường hợp cây của ông cũng vì hiểu lầm về cách tưới nên cây không phát triển và èo uột, những cành lá non ra yếu ớt, lá chưa kịp lớn đã đen đầu và rụi dần. Trồng cây hồng giòn rất dễ với điều kiện: tưới thật đẫm và quên luôn, tuần lễ hoặc mười ngày tưới lại một lần, cây sẽ mọc sởn sơ, cái khó trồng của cây hồng giòn là vì mọi người hiểu lầm, tưới quá thường xuyên và quá nhiều. Tóm lại, trong mùa nóng, tưới cây thật đẫm, để khô mới tưới lại, mùa Ðông coi như khỏi tưới. Chúc ông thành công.
Câu hỏi của độc giả Hao Phan:
Thưa ông Nguyễn Dũng Tiến, vườn nhà tôi ít đất để trồng cây nên tôi phải trồng cây ăn trái trong chậu 15 galon, nhưng có nhiều cây như chanh, cam, tắc có nhiều hoa bị rụng và lá bị vàng. Tôi không biết tại sao, xin ông vui lòng hướng dẫn giùm cách chăm sóc và tưới những cây trồng trong chậu. Xin cảm ơn ông.
Chanh dây. (Hình: tp/Người Việt)
Nhà văn Nguyễn Dũng Tiến trả lời:
Thưa ông, cam, chanh, bưởi, tắc là những cây cùng họ (citrus family), họ cây này không chịu được cách tưới nước thường xuyên, nếu trồng dưới đất, cây non cứ khoảng năm ngày tưới đẫm một lần, riêng trong chậu, cây đòi hỏi phải được tưới cách ngày trong mùa nóng, ba đến năm ngày trong mùa mưa, nhiều khi thấy mưa lớn, có người nghĩ, chắc không cần phải tưới, nhưng cây có tàn lá lớn, lá hứng nước như một cái dù và nước chẩy ra ngoài, trong chậu không được bao nhiêu nước cho khối rễ. Nhiều nước quá, hoa bị rụng, ngược lại cây để quá khô, hoa cũng bị rụng và lá bị vàng. Một yếu tố khá quan trọng để trồng cây trong chậu, đất phải là loại đất tốt (potting soil), họ cam, chanh , bưởi đòi hỏi một loại đất thoát nước tốt, (potting soil) trong thị trường mua về, có thể trộn thêm với hai chục phần trăm cát để bảo đảm sự thoát nước tốt. Trường hợp cây bị vàng như ông kể, ông kiểm soát lại từng chi tiết như chúng tôi vừa trình bày và làm theo như vậy, đồng thời tỉa bỏ bớt cành, giặm thêm chút phân bón, ba tuần sau, cây sẽ xanh trở lại. Xin ông lưu ý, họ cây này không thể ở trong chậu cùng cỡ hơn ba năm, sau ba năm, ông phải sang một chậu lớn hơn một chút, cỡ 20 galon. Chúc ông thành công làm cây xanh trở lại.
* Khi gửi câu hỏi, quí vị có thể kèm thêm hình và xin ghi chú nguồn hình.
