Cách dăm cành:
Có nhiều cách để nhân giống cây, cách dăm cành là cách làm cho ra rễ từ một cành nhỏ cho đến một cành thật lớn và từ một cây mẹ, chúng ta có thể có được cả trăm cây con.
Nguồn: Le Cooke
Sách vở cũng đã đề cập đến cánh nhân giống này, nhưng yếu tố chính đưa đến thành công và đạt được xác suất cao: Ẩm độ, thời tiết của từng nơi, thời gian tính và sự vệ sinh.
Chúng ta có thể dùng cách dăm cành cho nhiều loại cây, nhưng không phải là tất cả. Có loại cây với gỗ khá khó để dăm cành, chúng ta sẽ dùng đến phương pháp chiết cành. Ngoài ra, có những loại cây cành cũng là lá, lá cũng là cành như họ xương rồng và những chi hệ phụ thuộc, cắt một cành thanh long để khô nhựa trong bóng mát khoảng hai tuần, sau đó trồng bất cứ nơi nào, cành cũng tự ra rễ và thành cây, một nhánh lá quỳnh hoa cắm vào một chậu đất tốt, tưới đẫm, để thật khô mới tưới lại, cành lá sẽ có rễ và thành cây, lưu ý, họ xương rồng và những loài phụ cận có nhiều mủ, sau khi dăm cành, tưới đẫm và không được tưới lại cho đến khi đất thật khô, khi cành hoặc lá chưa có rễ, tưới thường xuyên vừa vô ích vừa làm cành bị thối vì quá nhiều nước. Cũng tương tự, chỉ cần một góc của chiếc lá cây hoa thu hải đường, đặt trên mặt đất tốt, tơi và xốp, tưới đẫm, hơi ẩm trong đất sẽ kích thích rễ đâm ra từ lá và biến miếng lá nhỏ thành một cây con.
Tại Hoa Kỳ, trong ba thập niên, từ 80 đến 2010, nền canh nông đã có những bước tiến nhẩy vọt trên phương diện kỹ thuật, riêng việc dăm cành, người Mỹ đã biến thành một kỹ nghệ lớn, có những vườn ươm lớn chỉ chuyên sản xuất cây con qua việc dăm cành, có những kỹ thuật khi nhìn thấy cũng khá giật mình, vườn cây L.E. COOKE tại miền Bắc California, nơi chuyên sản xuất những loại cây ăn trái, hoa đủ loại của miền ôn đới (loại cây rụng lá vào mùa Ðông) đã dăm “ngược” cành mận (plum) trên cát trắng, thay vì chấm hột-môn và cắm cành vào đất tốt xuôi theo chiều bình thường để mầm lá đi lên, kết quả kiểu dăm cành này cho loại mận của vườn cây L.E. COOKE đã cho họ kết quả rất tốt, với ẩm độ trong không khí, vết cắt nơi phần cuối của cành gặp ẩm độ đã tự tạo thành vết chai (callus) trên da, sau đó họ đã trở ngược đầu và trồng bình thường, từ vết chai đó, hệ thống rễ ra tốt hơn khi cắm bình thường.
Tự mỗi người chúng ta, từ gia chủ hay những người có lòng yêu mến thiên nhiên, cây cỏ cũng sẽ đều thích thú khi tự mình, chính tay mình tạo ra một vài cây con mới qua những cách ươm hạt, dăm cành, chiết cành hoặc ghép, nhưng muốn làm được điều đó, chúng ta cũng phải mất một chút công sức và sự tìm hiểu.
Tại miền Nam California, khi thời tiết chuyển sang ấm vào tháng 3, tháng 4, lúc đó nhiều loại cây bước ra khỏi trạng thái co rút như ngủ trong mùa Ðông, nhựa bắt đầu luân chuyển để ra chồi non, lộc mới, chúng ta có thể bắt đầu việc dăm cành. Công việc đòi hỏi một ít vật liệu và đất tốt, đất đã từng dùng cho việc nào khác hoặc đã dùng để trồng cây, không nên sử dụng trở lại, trong đất đó có thể có nấm hoặc một loại vi khuẩn nào đó, có vườn cây khá kỹ, đã bỏ đất vào lò nướng để chắc chắn diệt hết những thứ kể trên.
Trả lời câu hỏi:
*Câu hỏi của độc giả Loan Do:
Chào ông Nguyễn Dũng Tiến,
Tôi mua một cây Hawaiian Palm từ năm 2007. Khi mới mua thì cây có rất nhiều lá, thân rất gầy cao khoảng 1.0 feet. Bây giờ thì thân cây càng ngày càng cao và to, nhưng ngược lại, lá thì rất ít và chỉ có ở trên chỏm cây. Nhờ ông mách giúp tôi nên dùng loại phân bón nào cho thích hợp. Cây này bây giờ rất hiếm và khó tìm trên thị trường. Cám ơn ông.
*Nhà văn Nguyễn Dũng Tiến trả lời:
Thưa bà, rất muốn trả lời câu hỏi của bà nhưng không nắm vững được tên của loại (palm) bà đề cập. Chi tộc này rất lớn, phần lớn chỉ có một thân đến từ một hột, ít có loại nẩy nhánh từ gốc lên thành bụi như tre, trúc. Nếu muốn gốc nở lớn, mạnh và lá xanh, bà có thể dùng loại phân bón (blood and bone meal) có bán ở mọi nỗi. Hy vọng giúp bà đúng chỗ.
*Câu hỏi của ông Khanh Long Beach:
Kính thưa nhà văn Nguyễn Dũng Tiến,
Tôi là ông Khang ở Long Beach, tôi có 2 câu hỏi, nhờ ông vui lòng chỉ dẫn. Xin chân thành cám ơn.
1. Nhà tôi có trồng 1 cây ngọc lan đang sức lớn. Cây cao gần bằng nóc nhà, lá rất to, có hoa đều. Tôi đã chiết cành nhiều lần nhưng không thành công (chỗ cắt cành không mọc rễ, mặc dù vẫn có phân bón và tưới đều…) Nhờ ông chỉ giúp cách chiết thật chi tiết: Thời điểm, phân bón, cách tưới nước… thế nào cho đúng để cây khi chiết được sống tốt.
Lá sống đời. (Nguồn: caydothi.vn)
2. Vì cây ngọc lan, trồng dưới đất nên phát triển khá nhanh. Tôi không muốn cây quá lớn nên đã cắt nhánh bỏ nhiều lần, nhưng cắt nhánh này thì nhánh khác mọc lớn hơn. Việc tưới nước và bón phân rất hạn chế. Có cách nào ngăn sự phát triển của cây không? Xin ông chỉ giúp. Xin đa tạ ông rất nhiều.
*Nhà văn Nguyễn Dũng Tiến trả lời:
Thưa ông, câu hỏi số một, ông vui lòng chờ vài số báo tới, chúng tôi sẽ nhấn mạnh về cách chiết cây ngọc lan cho riêng ông. Riêng sự muốn chậm phát triển nhanh, mạnh của cây ngọc lan, ông càng nên thưa tưới hơn, rất đúng trong việc ông cắt bỏ phân bón, đôi khi nhà với đất hẹp, ông nghĩ rằng đã thưa tưới tại gốc cây ngọc lan, nhưng khi ông tưới vài cây gần đó hoặc hàng xóm của ông tưới cây mỗi ngày, nước vẫn có thể thấm sâu đến khối rễ của cây ngọc lan. Xin ông vui lòng chờ thêm vài số báo.
