Sam Nguyễn
Sau đại dịch toàn cầu, nhiều người hay ngân ca câu hát “Biết ra sao ngày sau…”, nhưng đây không phải là lúc đặt câu hỏi, mà tự bạn cần phải biết.
Nhà báo Shankar Vedantam, cũng là người dẫn chương trình podcast – ‘Hidden Brain’, gọi thắc mắc “biết ra sao” này là “ảo ảnh về sự tiếp nối” trong một buổi nói chuyện tại TED Talk gần đây.
“Khi nhìn lại quá khứ, nhiều người thường sẽ nhận thấy những thay đổi to lớn về con người của. Còn khi nhìn tới phía tương lai, nhiều người có xu hướng tưởng tượng là họ sẽ chẳng có gì thay đổi nhiều,” Vedantam nói, và cho rằng quan điểm này thực sự có thể gây hại cho chính cá nhân đó. Đôi khi bạn đưa ra những quyết định vội vàng, hữu hạn và cho rằng quan điểm, mong muốn hoặc khả năng của mình sẽ chỉ dậm chân tại chỗ. Đây là một triết lý sai lầm, vì qua đó bạn sẽ dành quá nhiều thời gian để cố gắng đoán xem điều gì sẽ mang lại niềm vui cho chính mình trong tương lai.
Tuy nhiên, để làm cho tương lai của một người không nhàm chán một màu, mà sẽ trở nên tươi đẹp hơn, Vedantam đưa ra những lời khuyên. Đầu tiên, là bạn cần phải luôn thắc mắc.
Vedantam cho rằng nếu bạn chấp nhận ý tưởng rằng mình sẽ trở thành một con người hoàn toàn khác sau 30 năm nữa, bạn nên tích cực tạo dựng nên con người mà bạn mong muốn sẽ trở thành. Hãy là người kiểm soát tương lai của bản thân, hãy là một kiến trúc sư cho tương lai của chính bạn.
Điều này bao gồm các việc như theo đuổi những sở thích mới và gặp gỡ những gương mặt mới. Hãy mở rộng tầm nhìn của mình, bởi vì bạn sẽ trở thành một con người khác, và bạn có trách nhiệm quyết định “con người khác” ấy của bạn sẽ như thế nào.
Lời khuyên thứ hai của Vedantam là “Khiêm tốn”. Ông nói, hãy nghĩ về những quan điểm mà bạn đưa ra cách đây 10 năm, hoặc gần hơn, khoảng hai năm trước. Nếu lúc đó, bạn nghĩ mình sẽ trở thành “ông này bà nọ”, hoặc nổi tiếng được nhiều người biết đến, thì bây giờ nên… hạ mình xuống một chút, vì khi bạn đưa ra những tuyên bố quan trọng, có khi bạn phải hối tiếc sau này.
Người Việt có câu “Nói trước bước không tới”. Vì vậy, khi bạn bày tỏ quan điểm với một sự chắc chắn và tự tin cao độ, hãy nhớ đừng quên thêm vào một chút khiêm tốn.”
Cuối cùng là lời khuyên “Dũng cảm”. Vedantam cho biết, nhiều người thường liên tưởng tuổi già là đồng nghĩa với việc mất đi một số khả năng nhất định, nhưng đó chỉ là một phần của bức tranh tổng thể. “Bản thân mỗi người trong tương lai cũng sẽ có những năng lực, sức mạnh và trí tuệ mà ngay lúc này họ chưa thấy,” Vedantam nói.
Vì vậy, đừng nghĩ rằng bạn không thể đảm nhận một số nhiệm vụ nhất định, chỉ vì bạn tự đánh giá mình không có đủ khả năng. Con người trong tương lai của bạn mạnh mẽ hơn là bạn nghĩ. Hãy dũng cảm và chấp nhận những thử thách mới.
Ngoài những lời khuyên trên của Vedantam, còn một ý tưởng khác, giúp bạn tự tin hơn khi hướng về tương lai của mình, đó là không nhất thiết “nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”, mà bạn có thể đổi nghề, miễn đó công việc bạn yêu thích.
Nhiều người sau khi có được bằng đại học hoặc cao đẳng, dành nhiều công sức, thời gian, chỉ làm trong một lĩnh vực cụ thể. Áp lực do xã hội tạo ra buộc bạn phải an cư lập nghiệp sau tuổi 40, cũng là một trong những nguyên nhân khiến bạn không muốn đổi nghề.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là đừng bao giờ để những yếu tố này ngăn cản bạn nắm quyền kiểm soát sự nghiệp của chính mình. Trên thực tế, “khái niệm ‘quá lớn tuổi’ để thiết lập lại sự nghiệp đang ngày càng lỗi thời,” Patrice Lindo, giám đốc điều hành của Career Nomad – một công ty tư vấn, nói với CNBC Make It.
Điều này đặc biệt đúng trong thế giới hậu đại dịch ngày nay, vì nhiều chuyên gia đã khám phá những cách làm việc khác nhau, từ nguồn thu nhập thụ động đến những việc làm từ xa, trong ba năm qua. Theo một báo cáo gần đây của Zippia, kể từ khi đại dịch Covid-19 bắt đầu, khoảng 22% người lao động trên toàn nước Mỹ đã cân nhắc việc thay đổi nghề nghiệp.
Vì vậy, nếu bạn từ 40 tuổi trở lên và mong muốn được đổi việc, bạn không phải là người duy nhất. Lindo nói: “Khách hàng của tôi ở đủ mọi độ tuổi, không ít người ở tuổi trung niên trở lên.”
Tất nhiên việc đổi nghề khi đã “có tuổi” sẽ đi kèm với những thách thức, vì sẽ có một sự ưu tiên rõ ràng đối với những ứng viên ở độ tuổi từ 30 đến 44; các ứng cử viên ở độ tuổi từ 45 đến 64 ít được ưu ái – chưa kể đến tài năng của Gen Z trong lực lượng lao động.
Khi làm việc với những người “đang tìm cách bắt đầu lại sự nghiệp của mình” Lindo cho biết cô đã giúp họ “nhấn mạnh giá trị của kinh nghiệm được tích lũy, cũng như tầm quan trọng của việc học hỏi và khả năng thích ứng không ngừng.”
Nói cách khác, hãy thể hiện bản thân dựa trên chuyên môn mà bạn có thể mang lại và thể hiện cam kết của mình để không ngừng phát triển trong sự nghiệp, bất chấp tuổi tác. Trong quá trình nhấn mạnh những phẩm chất quan trọng này, hãy bảo đảm duy rằng bạn luôn trì tính xác thực và chính xác về các kỹ năng của bản thân mình.
Nói tóm lại, cuộc sống muôn màu muôn vẻ, lại hay thay đổi, vì vậy, hãy thôi hỏi “biết ra sao ngày sau” khi ngay cả ngày mai còn chưa biết thế nào. Thay vào đó, cứ sống thật tốt, tìm tòi học hỏi, khiêm nhường, và dũng cảm với mọi thay đổi, ngay cả khi phải đổi nghề.
