ROSTOV-ON-DON, Nga (NV) – Wagner, nhóm lính đánh thuê cho Nga ở Ukraine, nổi loạn, kéo về thủ đô Moscow hôm Thứ Bảy, 24 Tháng Sáu, sau khi chiếm một thành phố phía Nam trong đêm, theo Reuters.
Quân đội Nga tấn công Wagner từ trên không nhưng dường như không thể làm chậm đà tiến nhanh như chớp của họ.
Trước cuộc thách thức nghiêm trọng lần đầu tiên đối với quyền lực của mình suốt 23 năm nay, ông Vladimir Putin, tổng thống Nga, thề đập tan vụ binh biến mà ông ví như Nội Chiến Nga cách đây một thế kỷ.
Wagner, nhóm quân sự tư nhân do cựu đồng minh của ông Putin là ông Yevgeny Prigozhin làm thủ lĩnh, hiện đang trên đường tiến về Moscow sau khi chiếm được thành phố Rostov và bắt đầu cuộc hành quân cấp tốc 680 dặm hướng tới thủ đô.
Reuters nhìn thấy xe chở lính Wagner và xe vận tải chở một chiếc xe tăng chạy ngang qua thành phố Voronezh, còn cách Moscow hơn nửa đường, nơi trực thăng quân đội Nga bắn xuống nhóm này. Nhưng không có báo cáo nào cho hay phe nổi loạn gặp bất kỳ sự chống cự đáng kể nào trên đường.
Báo chí Nga đăng hình ảnh cho thấy từng nhóm cảnh sát nhỏ trang bị súng máy canh gác nhiều vị trí ở ngoại ô phía Nam Moscow. Chính quyền vùng Lipetsk phía Nam thủ đô ra lệnh cư dân ở yên trong nhà. Tối Thứ Sáu, Nga thắt chặt an ninh và chặn bớt Internet. Người ta cũng nhìn thấy xe quân sự trên đường phố Nga.
Hơn 100 lính cứu hỏa cố gắng dập tắt đám cháy tại kho nhiên liệu ở Voronezh. Video mà Reuters có được cho thấy kho này nổ tung thành quả cầu lửa không lâu sau khi trực thăng bay qua. Ông Prigozhin cáo buộc quân đội Nga tấn công mục tiêu dân sự từ trên không để cố ngăn chặn đà tiến của Wagner.
Ông Prigozhin, 61 tuổi, tuyên bố lính Wagner đang “hành quân đòi công lý” để loại bỏ những chỉ huy tham nhũng và bất tài trong quân đội Nga mà ông đổ lỗi đã làm hỏng cuộc chiến ở Ukraine.
Trong bài diễn văn trên truyền hình, Tổng Thống Putin tuyên bố sự tồn tại của Nga đang bị đe dọa.
“Chúng tôi đang chiến đấu vì sinh mạng và an ninh của người dân, vì nền độc lập và chủ quyền của chúng ta, vì quyền tồn tại của Nga, quốc gia cả ngàn năm lịch sử,” ông Putin nói. “Tất cả người nào cố ý bước chân vào con đường phản bội, người nào chuẩn bị binh biến, người nào chọn con đường hăm dọa và phương pháp khủng bố, sẽ không tránh được trừng phạt, sẽ phải trả lời với cả luật pháp lẫn người dân.”
Ông Prigozhin tỏ ra thách thức, lập tức đáp lại rằng cả ông lẫn lính của ông không có ý định đầu hàng.
“Tổng thống phạm sai lầm nghiêm trọng khi nói về phản quốc. Chúng tôi là người yêu tổ quốc, chúng tôi đã và đang chiến đấu vì tổ quốc,” ông Prigozhin nhấn mạnh trong đoạn thu âm đăng trên mạng. “Chúng tôi không muốn đất nước này tiếp tục sống trong nạn tham nhũng, lừa dối và quan liêu.”
Ông Prigozhin tuyên bố Wagner chiếm được trụ sở Quân Khu Miền Nam của Nga ở Rostov mà không tốn viên đạn nào.
Hôm Thứ Bảy, ở Rostov, căn cứ hậu cần chính cho toàn bộ quân xâm lược Nga ở Ukraine, cư dân vừa bình tĩnh đi lại, vừa dùng điện thoại quay phim khi lính Wagner ngồi trên xe thiết giáp và xe tăng chiến đấu chiếm giữ nhiều vị trí.
Diễn biến bất ngờ này xảy ra giữa lúc Nga điều tra ông Prigozhin vì nghi ông xúi giục làm binh biến sau khi ông cáo buộc quân đội Nga dội bom làm chết lính của ông.
Wagner là tổ chức bán quân sự chiến đấu cùng quân đội Nga trong cuộc xâm lược Ukraine hơn một năm nay. Mấy tháng gần đây, ông Prigozhin ngày càng lớn tiếng chỉ trích giới lãnh đạo Nga.
Giới chức Tây phương đang thận trọng, tránh can thiệp vào tình hình hiện tại ở Nga để không tạo cớ cho ông Putin leo thang căng thẳng, một số người biết quan điểm của chính quyền Mỹ cho CNN hay.
Giới chức chính quyền Mỹ họp khẩn tối Thứ Sáu để đánh giá tình hình xảy ra nhanh tới mức cả họ lẫn giới chức Âu Châu bị bất ngờ, những người này cho biết.
Hôm Thứ Bảy, văn phòng ông Antony Blinken, ngoại trưởng Mỹ, xác nhận ông có thảo luận với giới chức Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật, Anh và Liên Âu (EU).
Trong cuộc thảo luận, “Ngoại Trưởng Blinken lặp lại rằng sự hỗ trợ của Mỹ dành cho Ukraine sẽ không thay đổi,” ông Matthew Miller, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Mỹ, cho hay.
Ông Miller cho biết thêm rằng Mỹ “sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ” với giới chức Tây phương.(Th.Long) [qd]
