TEHRAN, Iran (NV) – Lãnh tụ Hamas Ismail Haniyeh bị ám sát vào sáng sớm Thứ Tư, 31 Tháng Bảy, tại Iran, lực lượng dân quân Palestine và Tehran loan báo, dẫn đến những lời đe dọa trả thù Israel, trong một khu vực vốn bị rung chuyển do ảnh hưởng từ cuộc chiến tại Gaza cũng như xung đột ngày càng trầm trọng ở Lebanon, thông tấn xã Reuters loan tin.
Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Iran IRGC xác nhận cái chết của Haniyeh, vài giờ sau khi ông tham dự lễ tuyên thệ nhậm chức của tân tổng thống Iran, đồng thời Iran đang tiến hành điều tra.
Từ lúc Hamas đột kích Israel vào ngày 7 Tháng Mười dẫn tới bùng nổ cuộc chiến máu đổ đầu rơi tại Gaza, Haniyeh, thường trú tại Qatar, đã đại diện Hamas tham gia đối ngoại trên chính trường quốc tế. Haniyeh từng tham gia vào các cuộc đàm phán gián tiếp do quốc tế làm trung gian nhằm tiến tới lệnh ngừng bắn tại vùng đất Palestine.
Cánh võ trang của Hamas cho biết trong một tuyên bố rằng vụ mưu sát Haniyeh sẽ “đẩy cuộc chiến lên một mức độ khốc liệt hơn và gây ra hậu họa khôn lường.” Trong một lời thề trả đũa, Iran tuyên bố ba ngày quốc tang và cho biết Hoa Kỳ phải chịu trách nhiệm vì đứng về phía Israel.
Lãnh Tụ Tối Cao Iran Ali Khamenei cho biết Israel tự đưa mình vào tròng “một hình phạt khắc nghiệt” và Tehran có nhiệm vụ trả thù cho cái chết của thủ lãnh Hamas vì vụ mưu sát xảy ra trên chính thủ đô Iran. Các lực lượng Iran từng trực tiếp tấn công Israel trong cuộc chiến tại Gaza.
Israel chưa đưa ra bình luận hay tuyên bố nhận trách nhiệm. Quân đội Israel cho biết họ đang đánh giá tình hình nhưng chưa ban bố bất kỳ chỉ dẫn an ninh mới nào cho thường dân.
Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu dự trù hội đàm để tham vấn với giới chức an ninh lúc 4 giờ chiều (1 giờ trưa giờ GMT).
Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken, trong một nghị hội tại Singapore, lảng tránh câu hỏi về vụ mưu sát Haniyeh, chỉ nói rằng thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza là liều thuốc giải cho bành trướng xung đột tràn lan trong khu vực.
Blinken nói với Channel News Asia rằng Hoa Kỳ không biết hoặc không liên can tới vụ mưu sát Haniyeh.
Vụ thủ tiêu Haniyeh diễn ra chưa đầy 24 giờ sau khi Israel tuyên bố hạ sát thủ lãnh Hezbollah được cho là chủ mưu vụ tấn công làm chết người tại Cao Nguyên Golan do Israel chiếm đóng, dường như kìm hãm cơ hội mở ra cánh cửa tiến tới thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc chiến kéo dài 10 tháng qua tại Gaza.
Bộ Trưởng Quốc Phòng Israel Yoav Gallant cho biết Israel không rắp tâm làm cho cuộc chiến thêm đẫm máu nhưng cũng chuẩn bị đương đầu với tất cả tình thế. Trong lúc viếng thăm một khẩu đội phòng không, Gallant tán thán các lực lượng dẫn đầu cuộc tấn công nhắm vào tướng lãnh Hezbollah tại Beirut.
Qatar, cùng với Ai Cập, là hai quốc gia từng làm trung gian hòa đàm nhằm chấm dứt giao tranh tại Gaza, lên án hành động trừ khử Haniyeh là bước ngoặt nguy hiểm làm cuộc xung đột ngày càng trầm trọng.
Ai Cập cho biết Israel không cầu thị trong việc xoa dịu căng thẳng trên phương diện chính trị. Trung Quốc, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Iraq cũng lên án vụ mưu sát.
Cơ quan an ninh hàng đầu Iran tổ chức một phiên họp nhằm quyết định sách lược ứng phó với cái chết của Haniyeh, một nguồn tin thông thạo về tình hình cho biết.
Tổng Thống Palestine Mahmoud Abbas lên án vụ mưu sát và các vây cánh của Palestine tại khu vực Tây Ngan bị Israel chiếm đóng cũng kêu gọi bãi công và biểu tình.
Tại Israel, tâm trạng người dân Israel phấn chấn khi hoan nghênh hành động được cho là thành tựu lớn lao trong cuộc chiến chống lại Hamas, mặc dù thường dân Gaza đang bị tứ bề bủa vây thì lo ngại cái chết của Haniyeh sẽ kéo dài cuộc chiến và ngày càng làm vùng đất này tan hoang.
Chưa có dấu hiệu nào cho thấy chiến dịch tấn công đổ bộ của Israel nhắm vào Gaza sẽ vãn hồi, vì các cuộc hòa phán đình chiến dường như vẫn còn bỏ ngỏ.
Nguy cơ chiến tranh giữa Israel và Hezbollah cũng gia tăng sau cuộc không kích xảy ra tại Cao Nguyên Golan khiến 12 trẻ em tại một ngôi làng Druze thiệt mạng hôm Thứ Bảy cũng như vụ mưu sát tướng lãnh cấp cao của Hezbollah, Fuad Shukr.
Hezbollah vẫn chưa xác nhận cái chết của Shukr, nhưng cho biết ông có mặt trong tòa nhà bị Israel dội bom.
Năm 2017, sau khi được bổ nhiệm vào vị trí lãnh tụ cấp cao của Hamas, Haniyeh đi lại giữa Thổ Nhĩ Kỳ và thủ đô Doha tại Qatar, thoát khỏi lệnh hạn chế đi lại của Dải Gaza bị kìm kẹp và cho phép ông hoạt động như một nhà đàm phán trong các cuộc hòa phán ngừng bắn hoặc đàm phán với Iran, đồng minh của Hamas. Ba người con trai của ông cũng tử nạn trong một cuộc không kích do Israel phát động hồi Tháng Tư. (TTHN)
