MOSCOW, Nga (NV) – Hơn 300 người bị giam giữ tại Nga khi đang tưởng niệm thủ lãnh phe đối lập Alexei Navalny, nhà lãnh đạo qua đời trong một trại giam xa xăm ở Bắc Cực, một nhóm nhân quyền nổi tiếng loan tin hôm Chủ Nhật, 18 Tháng Hai, theo hãng tin AP.
Cái chết bất chợt của Navalny, được 47 tuổi, là một sự bàng hoàng của nhiều người Nga, vốn đặt hy vọng của tương lai vào kẻ thù không đội trời chung của Tổng Thống Vladimir Putin. Navalny vẫn lên tiếng công kích Điện Kremlin không dứt ngay cả sau khi sống sót từ vụ đầu độc chất độc thần kinh và lãnh nhiều án tù.
Đây là tin tức chấn động toàn cầu, nhiều nhà lãnh đạo thế giới quy tội cái chết cho Putin và chính phủ của ông. Trong cuộc trao đổi với các phóng viên ngay sau khi rời khỏi thánh lễ nhà thờ vào Thứ Bảy, Tổng Thống Joe Biden nhắc lại lập trường của ông rằng Putin cuối cùng rồi cũng sẽ phải chịu trách nhiệm về cái chết của Navalny. “Thực tế của vấn đề là Putin phải chịu trách nhiệm. Dù ông ấy có ra lệnh hay không thì ông ấy cũng phải có trách nhiệm cho sự việc này,” Tổng Thống Biden nói. “Chính việc có chịu trách nhiệm sẽ phản ảnh con người Putin. Chuyện này chẳng thể nào có thể dung thứ được.”
Các chính khách khác lại có suy nghĩ thận trọng hơn. Tổng Thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva hôm Chủ Nhật cho biết ông sẽ không “vội vàng kết luận” về cái chết của Navalny. “Nếu có ngờ vực xung quanh cái chết, trước tiên chúng ta phải tiến hành điều tra để tìm hiểu xem công dân (Navalny) chết vì nguyên nhân gì.” Tổng Thống Lula nói trong cuộc họp báo sau khi trở về từ hội nghị thượng đỉnh Liên Minh Phi Châu tại Ethiopia hôm Chủ Nhật.
Trong khi đó, vợ của Navalny, Yulia Navalnaya, đăng một tấm hình của hai vợ chồng lên Instagram hôm Chủ Nhật trong bài viết đầu tiên trên mạng xã hội từ lúc chồng bà qua đời. Bà chỉ ghi đơn giản rằng: “Em yêu anh.”
Hàng trăm người ở hàng chục thành phố của Nga đổ xô kéo tới các nơi dựng lên tạm bợ làm đài tưởng niệm và tượng đài đặc biệt dành cho các nạn nhân của các cuộc đàn áp chính trị với bông và đèn cầy vào Thứ Sáu và Thứ Bảy để bày tỏ lòng thành kính với Navalny. Ở 39 thành phố, cảnh sát bắt bớ 366 người tính đến tối Chủ Nhật, theo nhóm nhân quyền OVD-Info chuyên theo dõi các vụ bắt bớ chính trị và giúp đỡ về pháp lý. Trước đó vào cuối tuần, OVD-Info ghi nhận 401 vụ bắt bớ trong hai ngày, nhưng sau đó cập nhật số liệu và nói rằng số lượng vụ bắt giữ “có thể thay đổi, tăng hoặc giảm trong vài ngày tới” trong khi nguồn tin đang được kiểm chứng.
OVD-Info cho biết nhà cầm quyền thực hiện hơn 200 vụ bắt giữ tại St. Petersburg, thành phố lớn thứ hai của Nga. Tính đến tối Chủ Nhật, các viên chức tòa án ở St. Petersburg đưa ra các phán quyết yêu cầu 154 người trong số những người bị giam giữ phải ngồi tù từ một tới 14 ngày.
Trong số những người bị bắt giam có Grigory Mikhnov-Voitenko, linh mục Giáo Hội Chính Thống Tông Đồ – một nhóm tôn giáo độc lập với Giáo Hội Chính Thống Nga – người công bố trên mạng xã hội kế hoạch tổ chức lễ tưởng niệm Navalny và bị bắt vào sáng Thứ Bảy bên ngoài nhà của ông. Linh mục Mikhnov-Voitenko bị buộc tội tổ chức biểu tình và bị đưa vào phòng giam trong đồn cảnh sát, nhưng sau đó phải vào bệnh viện vì đột quỵ, OVD-Info đưa tin.
Các buổi tưởng niệm cũng diễn ra ở khắp các thành phố trên thế giới.
Tại Berlin, các thành viên của nhóm nhà hoạt động Nga Pussy Riot tổ chức biểu tình bên ngoài Tòa Đại Sứ Nga, giương cao các biểu ngữ ghi “bọn sát nhân” bằng Anh Ngữ và Nga Ngữ.
Nhóm biểu tình, gồm có các thành viên Pussy Riot Nadya Tolokonnikova và Lusya Shtein, cũng như nhân vật thân tín lâu năm của Navalny, Lyubov Sobol và cựu nhà báo truyền thông quốc doanh Nga Marina Ovsyannikova, lập kế hoạch tuần hành cầm biểu ngữ đi tới cổng Brandenburg Gate của thành phố nhưng vào giờ chót lại bị cảnh sát chặn đứng.
Hàng chục người tại thủ đô Bucharest, Romania cũng tập trung bên ngoài Tòa Đại Sứ Nga hôm Chủ Nhật bày tỏ lòng thành kính với thủ lãnh phe đối lập.
Nhiều người thắp đèn cầy và đặt bông bên cạnh bức chân dung tưởng niệm của Navalny, còn một số người thì giương cao những tấm biểu ngữ với nội dung: “Các người sẽ không thể thắng cử tự do bằng cách sát hại phe đối lập được đâu.”
Còn ở Phần Lan, một nhóm cư dân Nga thu thập chữ ký cho một bản kiến nghị đề nghị đổi tên công viên kế bên Tòa Đại Sứ Nga ở thủ đô Helsinki thành công viên Navalny Park để tưởng nhớ nhà lãnh đạo đối lập vừa qua đời.
Tin tức về cái chết của Navalny xuất hiện một tháng trước cuộc bầu cử tổng thống ở Nga được nhiều người dự đoán sẽ đem về cho Putin thêm sáu năm cai trị.
Những câu hỏi xung quanh nguyên nhân cái chết vẫn còn đó và vẫn chưa rõ chừng nào chính quyền sẽ trao trả thi thể của Navalny. Hơn 29,000 người yêu cầu chính phủ Nga trả lại thi hài của Navalny về với thân nhân của ông, OVD-Info cho biết hôm Chủ Nhật.
Cơ Quan Nhà Tù Liên Bang Nga loan tin Navalny cảm thấy mệt mỏi sau khi đi dạo hôm Thứ Sáu và bất tỉnh tại trại giam ở thị trấn Kharp, thuộc vùng Yamalo-Nenets, cách Moscow khoảng 1,900 kilometer về hướng Đông Bắc. Cơ quan nhà tù cho biết xe cứu thương có mặt nhưng Navalny không thể tỉnh lại và cho biết thêm rằng nguyên nhân cái chết vẫn đang “được điều tra.”
Navalny bị cầm tù từ Tháng Giêng 2021, khi ông hồi hương Moscow sau khi bình phục ở Đức từ vụ đầu độc chất độc thần kinh mà ông đổ lỗi là do Điện Kremlin toan tính ám sát. Navalny lãnh ba án tù từ lúc bị bắt, với một số cáo buộc mà ông bác bỏ vì có động lực chính trị. (TTHN)
