BUDAPEST, Hungary (NV) – Hungary thông báo rút khỏi Tòa Án Hình Sự Quốc Tế ICC, một viên chức cao cấp trong chính quyền Thủ Tướng Viktor Orban xác nhận, vài giờ sau khi Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu, nhà lãnh đạo bị truy nã theo trát bắt giữ từ ICC, có mặt tại Hungary trong chuyến viếng thăm cấp nhà nước hôm Thứ Tư, 2 Tháng Tư, BBC đưa tin.
Orban gửi lời mời Netanyahu ngay khi ICC ban hành trát bắt giữ vào Tháng Mười Một năm ngoái, nói rằng phán quyết “không có hiệu lực” tại Hungary.
Tháng Mười Một vừa qua, các thẩm phán ICC cho biết họ thu thập được “các chứng cớ hợp lý” cho thấy Netanyahu phải chịu “trách nhiệm hình sự” trước tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người trong cuộc chiến giữa Israel và Hamas. Netanyahu lên án phán quyết ICC là “bài Do Thái.”
ICC là một tòa án toàn cầu và có thẩm quyền truy tố những người bị buộc tội diệt chủng, tội ác chống lại loài người và tội ác chiến tranh.
Hungary là một thành viên sáng lập ICC, gồm có 125 quốc gia thành viên và sẽ là quốc gia đầu tiên trong khối Liên Hiệp Âu Châu rút khỏi tổ chức này. Quyết định rút lui không ảnh hưởng tới các thủ tục.
Trong một cuộc họp báo chung, Orban quả quyết ICC là một “tòa án bị chính trị chi phối.” Ông nói thêm rằng việc ICC ban hành trát bắt giữ nhà lãnh đạo Israel “là một hành động rõ ràng cho thấy điều đó.”
Netanyahu tán dương Hungary khi đưa ra quyết định “táo bạo và có nguyên tắc” khi rút khỏi ICC.
Trước đó, Ngoại Trưởng Israel Gideon Sa’ar gửi lời cảm tạ Orban trên X vì “lập trường đạo đức rõ ràng và vững chắc dành cho Israel.”
Quyết định rút lui khỏi ICC của Hungary phù hợp với định hướng chính sách đối ngoại dưới thời Thủ Tướng Orban. Orban là người vun đắp cho đường lối bang giao chặt chẽ với Israel đồng thời thể hiện quan điểm chỉ trích các thể chế quốc tế được coi là xâm phạm chủ quyền quốc gia.
Mặc dù việc Hungary rút lui có thể mang ý nghĩa tượng trưng và hàm ý chính trị, nhưng không làm năng lực hoạt động hoặc khuôn khổ pháp lý của ICC thay đổi là bao.
ICC cũng từng đối diện với những thách thức tương tự trong quá khứ và vẫn tiếp tục hoạt động khi được quốc tế ủng hộ rộng rãi.
Nhưng việc Hungary chỉ trích ICC có hành vi “thiên vị chính trị” và quyết định trong chuyến viếng thăm của Netanyahu có thể tạo tiền lệ cho các quốc gia liên quan tới các liên minh chính trị đặt ra nghi vấn hoặc từ bỏ cam kết dành cho công lý quốc tế hoặc giả là bất đồng với các phán quyết nhất định.
Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc và Bắc Hàn là các quốc gia không tham gia ICC cho nên không công nhận quyền tài phán của ICC.
Israel cũng không can dự, nhưng ICC từng đưa ra phán quyết năm 2021 rằng họ có quyền tài phán tại vùng Tây Ngạn bị chiếm đóng, Đông Jerusalem và Dải Gaza, vì Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc công nhận Palestine là thành viên ICC.
Trong thời điểm này, Hungary cần gửi bản văn cho Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc nhằm thông báo rút lui khỏi ICC, và sẽ có hiệu lực sau một năm theo điều 127 thuộc Quy Chế Rome.
“Trong chuyến viếng thăm của Netanyahu, ICC đã tuân thủ các thủ tục theo tiêu chuẩn sau khi ban hành trát bắt giữ. ICC nhắc lại rằng Hungary vẫn phải thực hiện nghĩa vụ hợp tác với ICC,” phát ngôn viên ICC Fad El-Abdullah nói với BBC.
Từ lúc ban hành trát bắt giữ, trên lý thuyết, chính quyền Hungary phải bắt giữ Netanyahu và di lý tới tòa án đặt trụ sở tại The Hague, mặc dù không phải lúc nào các quốc gia thành viên cũng thực thi trát bắt giữ theo yêu cầu từ ICC.
Nếu đặt chân tới các quốc gia Âu Châu là thành viên ICC, Netanyahu sẽ bị bắt giữ, nhưng một số quốc gia khác, chẳng hạn như Đức, tuyên bố không bắt giữ Netanyahu.
Hoa Kỳ từng lên án việc ICC ban hành trát bắt giữ Netanyahu đồng thời thủ tướng Israel cũng viếng thăm Hoa Kỳ từ lúc ban hành trát bắt giữ vào Tháng Mười Một. Từ đó cho tới nay, chuyến viếng thăm Hungary của Netanyahu là chuyến công du Âu Châu đầu tiên.
Bộ Trưởng Quốc Phòng Hungary Kristof Szalay-Bobrovniczky chào đón Netanyahu tại đường băng phi trường Budapest vào tối Thứ Tư.
Israel kháng cáo trát bắt giữ Netanyahu đồng thời cựu bộ trưởng quốc phòng Yoav Gallant, cực lực bác bỏ các cáo buộc. Israel phủ nhận cả thẩm quyền của ICC lẫn tính chất pháp lý của trát bắt giữ.
Vào thời điểm ban hành trát bắt giữ, Netanyahu nói rằng đó là “ngày đen tối trong lịch sử nhân loại” và ICC là “kẻ thù của loài người.”
Trong cùng một phán quyết, các thẩm phán ICC cũng ban hành trát bắt giữ chống lại một thủ lãnh quân sự Hamas đã chết như Israel từng loan báo, Mohammed Deif. Hamas cũng bác bỏ các cáo buộc.
Chuyến viếng thăm diễn ra khi Israel tuyên bố mở rộng chiến dịch oanh tạc Gaza và thiết lập một hành lang quân sự mới nhằm gây áp lực lên Hamas, trong thời điểm Israel không ngừng phát động các cuộc tấn công đẫm máu trên khắp lãnh thổ của người Palestine. (TTHN)
