MOSCOW, Nga (NV) – Phía Nga đang gia tăng áp lực ngoại giao lên chính quyền Tổng Thống Donald Trump, đòi Washington làm rõ liệu Mỹ còn tôn trọng những “hiểu biết chung” mà Moscow nói đã đạt được tại thượng đỉnh Trump-Putin ở Alaska năm ngoái hay không, trong lúc phe diều hâu tại Nga thúc Tổng Thống Vladimir Putin bỏ đàm phán với Mỹ và leo thang chiến tranh Ukraine, theo Reuters nhận định.
Ngoại Trưởng Nga Sergei Lavrov hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu, yêu cầu Mỹ “minh định” vai trò trung gian trong nỗ lực chấm dứt chiến tranh Ukraine. Tuyên bố này được đưa ra sau khi ông công khai phản bác Ngoại Trưởng Mỹ Marco Rubio về ý nghĩa của cuộc gặp giữa Tổng Thống Trump và Tổng Thống Putin tại Anchorage, Alaska, hồi Tháng Tám năm ngoái.
Theo ông Rubio, cuộc gặp ở Alaska chỉ có các đề nghị được đưa ra, chứ không có thỏa thuận chính thức. Ông Rubio nói nếu đã có thỏa thuận thì chiến tranh đã kết thúc. Nhưng ông Lavrov nói cách giải thích đó “không tao nhã,” vì theo Moscow, phía Mỹ đã đưa ra các đề nghị, còn ông Putin chấp thuận theo từng điểm.
Ông Lavrov nói rằng tại Alaska, ông Putin duyệt qua từng đề nghị mà đặc phái viên Steve Witkoff của ông Trump mang đến Moscow vài ngày trước đó. Theo ông Lavrov, ông Putin đọc lại từng điểm và hỏi ông Witkoff, người có mặt trong cuộc họp cùng Tổng Thống Trump và Ngoại Trưởng Rubio, rằng ông có ghi nhận đúng hay không; ông Witkoff trả lời xác nhận từng lần. Từ đó, Moscow lập luận rằng đây không thể chỉ là “đề nghị,” mà chính là một dạng “hiểu biết chung” giữa hai bên.
Từ nhiều tháng qua Nga gọi tinh thần của thượng đỉnh đó là “Spirit of Anchorage,” tức “tinh thần Anchorage.” Theo Reuters, giới phân tích hiểu cụm từ này là cách Moscow nói đến một khuôn khổ mà Nga tin rằng ông Trump nghiêng về việc đòi Ukraine rút khỏi phần còn lại của Donbas, đổi lại Nga đóng băng các chiến tuyến ở những khu vực khác.
Phía Ukraine nhiều lần thẳng thừng bác bỏ ý tưởng nhượng lãnh thổ cho Nga đổi hoà bình. Từ góc nhìn Kiev, bất kỳ thỏa thuận nào buộc Ukraine giao đất đều là phần thưởng cho cuộc xâm lược của Nga.
Căng thẳng ngoại giao này bùng lên sau hội nghị G7 tại Evian-les-Bains, Pháp, từ ngày 15 đến 17 Tháng Sáu. Tại đây, ông Volodymyr Zelenskiy, tổng thống Ukraine, và các đồng minh European cố thuyết phục ông Trump rằng Ukraine đang có lợi thế hơn trên chiến trường nhờ các cuộc tấn công bằng drone sâu vào lãnh thổ Nga.
Sau cuộc gặp với ông Zelenskiy tại G7, ông Trump nói ông đã có các cuộc trao đổi “rất tốt” với cả ông Putin và ông Zelenskiy. Ông không muốn nói rõ liệu ông có xem ông Putin là người chịu trách nhiệm nhiều hơn trong chiến tranh hay không, vì theo ông, điều đó có thể làm việc dàn xếp khó hơn. Tuy nhiên, ông Trump nói Mỹ sẽ xem xét mong muốn của Ukraine về việc sản xuất hỏa tiễn Mỹ tại Europe.
Trong cùng hội nghị G7, các lãnh đạo Western ra tuyên bố chung ủng hộ Ukraine và chuẩn bị thêm trừng phạt đối với Nga. Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron nói ông Trump đã thừa nhận rằng Nga không muốn hòa bình ở Ukraine, và đây là một “thay đổi thật sự” trong cách tiếp cận của Mỹ. Ông Trump cũng nói Nga là bên “tấn công” trong cuộc chiến và rằng Nga đang mất nhiều binh sĩ hơn Ukraine.
Những phát biểu đó khiến Moscow nghi ngờ rằng ông Trump đổi hướng sau G7. Ông Lavrov nói Nga muốn hiểu “điều gì đã xảy ra ở Evian,” và nói Mỹ chưa cho Moscow biết họ rút ra điều gì từ hội nghị này hoặc đường hướng sắp tới là gì.
Trong khi đó, áp lực nội bộ Nga cũng tăng mạnh. Reuters cho biết các tiếng nói dân tộc chủ nghĩa và phe diều hâu đang thúc ông Putin bỏ tiến trình ngoại giao do Mỹ trung gian và leo thang chiến tranh. Các nhân vật này viện dẫn những cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào thủ đô Moscow, thành phố St. Petersburg, bán đảo Crimea, và các cơ sở dầu khí, công nghiệp của Nga để đòi phản ứng mạnh hơn.
Một số tiếng nói cực đoan kêu gọi tổng động viên, oanh tạc các thành phố Ukraine đến mức không thể sống được, đánh vào khu chính quyền tại Kyiv, ám sát ông Zelenskiy, tấn công các nhà máy drone ở Europe, thậm chí có người nêu khả năng dùng vũ khí hạt nhân chiến thuật.
Đến nay, Điện Kremlin vẫn chưa chấp nhận các đòi hỏi cực đoan nhất. Ông Putin vẫn giữ cửa đàm phán với Mỹ, nhưng đồng thời tin rằng Nga còn có thể đạt thêm thắng lợi quân sự tại Donbas. Ông nói Russia gần chiếm được Kostyantynivka ở miền đông Ukraine, và tin rằng các lực lượng chính trị ở Europe muốn khôi phục quan hệ bình thường với Nga sẽ dần mạnh lên.
Trên bàn ngoại giao, Nga muốn buộc ông Trump quay lại những gì Moscow gọi là “hiểu biết chung” ở Alaska. Trên chiến trường và trong dư luận Nga, phe diều hâu muốn ông Putin chứng minh rằng Moscow không bị Ukraine và Western làm nhục bằng những cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.
Những lời của ông Lavrov không chỉ là tranh cãi ngoại giao với ông Rubio mà là tín hiệu cho thấy Moscow đang thất vọng vì Tổng Thống Trump chưa giao điều mà Nga tưởng đã đạt được ở Alaska, trong lúc chiến trường lại trở nên bất lợi hơn về mặt tâm lý vì Ukraine đánh sâu vào lãnh thổ Nga. (MPL)
