SEOUL, Nam Hàn (NV) – Tòa Án Hiến Pháp Nam Hàn nhất quán cách chức Yoon Suk Yeol (Doãn Tích Duyệt) hôm Thứ Sáu, 4 Tháng Tư, chấm dứt nhiệm kỳ tổng thống đầy biến động và thiết lập một cuộc bầu cử mới. Cách nay bốn tháng, ông từng làm cho Nam Hàn lâm vào tình cảnh nồi da xáo thịt sau khi tuyên bố thiết quân luật nhưng kéo dài không bao lâu.
Phán quyết này chấm dứt sự nghiệp thăng trầm của ông Yoon, từng là công tố viên tên tuổi đắc cử tổng thống năm 2022, chỉ một năm sau khi dấn thân vào chính trường, theo hãng tin AP.
Trong phiên điều trần phát hình trên toàn Nam Hàn, quyền chánh án tòa án Moon Hyung-bae cho biết kết quả điều tra từ hội đồng gồm có tám thành viên cho thấy việc ông Yoon ban bố thiết quân luật là vi hiến và gây tác động nghiêm trọng.
“Bằng cách ban bố thiết quân luật, một hành động vi hiến, cũng như các luật định khác, bị cáo khơi dậy tình trạng lạm dụng sắc lệnh khẩn cấp quốc gia trong quá khứ, làm dân chúng điêu đứng cũng như làm xã hội, kinh tế, chính trị, ngoại giao cùng tất cả lãnh vực khác lâm vào tình cảnh xáo động,” Moon cho biết.
Những người biểu tình phản đối Yoon gần tòa án bật khóc và nhảy múa khi tòa án công bố phán quyết trong buổi sáng. Có hai người phụ nữ vừa khóc vừa ôm nhau, một cụ ông đứng gần đó cũng nhảy cẫng và hét lên trong sung sướng. Sau đó người biểu tình cất bước diễn hành trên khắp đường sá tại Seoul.
Nhiều người ủng hộ ông Yoon gào khóc bên ngoài dinh thự chính thức, họ hét vào mặt các nhà báo khi thấy phán quyết trên màn hình TV đồ sộ. Nhưng sau đó bình tâm trở lại sau khi nhà tổ chức kêu gọi kiềm chế.
“Chắc chắn chúng ta sẽ không khoanh tay đứng nhìn!” một người đứng đầu cuộc biểu tình hét lên trên sân khấu. “Bất kỳ ai chấp nhận phán quyết này và chuẩn bị cho một cuộc bầu cử tổng thống mới đều là kẻ thù của chúng ta.”
Nhà chức trách không ghi nhận tình trạng bạo lực tính cho tới buổi chiều.
Nam Hàn sẽ tổ chức bầu cử trong vòng hai tháng nữa để bầu ra một tổng thống mới. Nhưng tình trạng chia rẽ hiện hữu trong quyết định luận tội Yoon có thể làm những nỗ lực tại Nam Hàn nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng như chính sách đánh thuế do Tổng Thống Donald Trump cũng như các chính sách “Nước Mỹ Trên Hết” thêm phức tạp, các nhà quan sát cho biết.
Trong một tuyên bố thông qua các luật sự bào chữa, Yoon cho biết ông vô cùng hối tiếc vì không đáp ứng được kỳ vọng của dân chúng, nhưng không công bố là chấp nhận phán quyết. Người ta lo ngại rằng ông sẽ kích động các nỗ lực chống lại quyết định bãi nhiệm, vì trước đó ông đã thề chiến đấu tới cùng.
Yoon nói thêm rằng ông sẽ cầu nguyện cho đất nước và nhân dân. “Được phục vụ quốc gia là vinh dự lớn nhất trong cuộc đời tôi,” Yoon nói.
Đảng Quyền Lực Nhân Dân, đảng phái cầm quyền trong đó Yoon là thành viên, cho biết họ sẽ chấp nhận phán quyết này, nhưng một trong những luật sư đại diện cho Yoon, Yoon Kap-keun, nói rằng ông “hoàn toàn không thể hiểu nổi” nguyên do dẫn tới phán quyết này và lên án “phán quyết có mưu đồ chính trị.”
Quyền tổng thống Nam Hàn, Thủ Tướng Han Duck-soo, cam kết giữ vững an ninh và trật tự công cộng cũng như bảo đảm kế hoạch chuyển tiếp quyền lực diễn ra suôn sẻ.
Các cuộc khảo sát cho thấy Lee Jae-myung, nhà lãnh đạo Đảng Dân Chủ, đảng phái đối lập chính theo chủ nghĩa tự do, là ứng cử viên sáng giá nhất có thể giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới, mặc dù phải đối diện trước một số phiên xét xử tham nhũng cùng các tội trạng khác.
Lee tán dương phán quyết cách chức Yoon và ghi nhận công sức của người dân Nam Hàn trong công cuộc “bảo vệ nền cộng hòa dân chủ.”
Thiết quân luật chỉ kéo dài sáu giờ, nhưng để lại một cuộc khủng hoảng chính trị, làm thị trường tài chánh khuynh đảo và làm xáo trộn bang giao với các quốc gia khác.
Sau khi ban bố thiết quân luật trong đêm 3 Tháng Mười Hai 2024, Yoon, một nhà lãnh đạo bảo thủ, điều động hàng trăm binh lính tới Quốc Hội do phe đối lập tự do kiểm soát, cùng các văn phòng bầu cử và các địa điểm khác.
Binh lính đặc nhiệm đập bể cửa sổ tại Quốc Hội và xô xát với người biểu tình, làm nhiều người dân Nam Hàn nhớ lại những ký ức đau thương về những lần thiết quân luật trong quá khứ.
Ông Yoon bị Quốc Hội luận tội ngày 14 Tháng Mười Hai, tố cáo ông vi phạm hiến pháp và các luật định khác bằng cách đàn áp các hoạt động tại Quốc Hội, rắp tâm bắt giữ các chính khách và phá hoại nền hòa bình trên toàn Nam Hàn. (TTHN)
