RIYADH, Ả Rập Saudi (NV) – Tổng Thống Donald Trump hội kiến Tổng Thống Syria lâm thời Ahmad al-Sharaa tại Ả Rập Saudi hôm Thứ Tư, 14 Tháng Năm, buổi gặp gỡ đầu tiên giữa cấp lãnh đạo hai quốc gia này trong 25 năm qua và có thể là bước ngoặt dành cho Syria trong thời điểm vực dậy nhằm thoát khỏi tình trạng cô lập quốc tế kéo dài hàng thập niên.
Buổi hội kiến diễn ra bên lề chuyến công du của Trump nhằm gặp gỡ các nhà lãnh đạo Hội Đồng Hợp Tác Vùng Vịnh GCC, đây là một bước chuyển mình dành cho Syria, quốc gia đang thích nghi với cuộc sống sau hơn 50 năm cai trị dưới bàn tay sắt đá của gia tộc Assad, theo hãng tin AP.
Trả lời các phóng viên trên Air Force One sau buổi hội kiến, Trump có lời khen ngợi al-Sharaa, nói rằng ông là “một chàng trai trẻ, thu hút. Một người đàn ông cứng rắn từng nếm mật nằm gai và là một chiến binh.”
Với bí danh Abu Mohammed al-Golani, al-Sharaa từng qua lại với al-Qaeda và gia nhập quân nổi dậy tham chiến cùng lực lượng Hoa Kỳ tại Iraq trước khi tham gia chiến tranh Syria. Thậm chí ông còn bị quân đội Hoa Kỳ tốnng giam tại đó suốt nhiều năm.
“Ông ấy đang đứng trước thời cơ gầy dựng thế lực,” Trump nói. “Ông ấy là một nhà lãnh đạo thực thụ, từng dẫn đầu một chiến dịch nổi dậy và là một người khá tài ba.”
Một ngày trước khi khởi sự chuyến công du ba quốc Trung Đông tại Riyadh, Trump cũng tuyên bố sẽ thu hồi lệnh trừng phạt Hoa Kỳ từng áp đặt lên Syria dưới thời nhà độc tài Bashar Assad đã bị phế truất.
Nhân dân Syria reo hò trên đường sá khắp Syria và đốt pháo bông trong đêm Thứ Ba để ăn mừng với mong mỏi rằng quốc gia Trung Đông từng bị cấm sử dụng thẻ tín dụng và tham gia tài chánh toàn cầu, có thể hòa nhập với nền kinh tế thế giới trong thời điểm cần kêu gọi đầu tư nhiều nhất.
Phiên tọa đàm diễn ra ngay cả sau khi Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu yêu cầu Trump không được ngừng trừng phạt Syria, một tình tiết tiếp tục cho thấy tình trạng bất mãn ngày càng căng thẳng giữa Tòa Bạch Ốc và chính phủ Israel khi cuộc chiến chống Hamas tại Dải Gaza vẫn không ngừng nảy lửa.
Trump cho biết al-Sharaa đồng thuận tham gia Hiệp Định Abraham và sau cùng là công nhận Israel, nhưng Syria vẫn chưa xác nhận diễn tiến này. Trump nói với các phóng viên, “Tôi nghĩ họ phải tự tay ổn định tất cả. Tôi nói với ông ấy rằng ‘Mong rằng chúng ta có thể đồng hội đồng thuyền khi mọi thứ đã ổn thỏa.’ Sau đó al-Sharaa nói, ‘Được.’ Nhưng họ còn rất nhiều việc phải giải quyết.”
Kể cả trước cuộc nội chiến tàn khốc bùng nổ năm 2011, Syria đã chật vật với nền kinh tế xã hội chủ nghĩa bị thao túng tới ngộp thở cũng như chịu lệnh trừng phạt từ Hoa Kỳ với tư cách là quốc gia chống lưng cho khủng bố từ 1979.
Phiên họp giữa Trump và al-Sharaa diễn ra trong tình trạng cửa chốt then cài và không một phóng viên nào được phép chứng kiến. Sau đó Tòa Bạch Ốc cho biết buổi họp chỉ kéo dài hơn 30 phút, nhờ đó mà al-Sharaa trở thành nhà lãnh đạo Syria đầu tiên gặp gỡ một tổng thống Mỹ từ lúc Hafez Assad diện kiến cựu Tổng Thống Bill Clinton tại Geneva năm 2000.
Tổng Thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũn tham gia phiên họp giữa Trump, Thái Tử Ả Rập Saudi Mohammed bin Salman và al-Sharaa bằng hình thức điện đàm. Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia chính ủng hộ al-Sharaa và phe nổi dậy.
Phát ngôn viên báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt cho biết trong một tuyên bố rằng Trump từng đôn đốc al-Sharaa công nhận Israel trên phương diện ngoại giao, “yêu cầu tất cả những kẻ khủng bố ngoại quốc rời khỏi Syria” và giúp Hoa Kỳ chặn đứng mưu đồ trỗi dậy của tổ chức Nhà Nước Hồi Giáo.
Trump cũng yêu cầu chính phủ Syria “chịu trách nhiệm” với hơn một chục nhà tù đang giam cầm khoảng 9,000 thành viên bị tình nghi dính líu tới Nhà Nước Hồi Giáo, Leavitt nói thêm. Các nhà tù này được lực lượng người Kurd được Hoa Kỳ hậu thuẫn lãnh đạo và điều hành, lực lượng này từng dẫn đầu chiến dịch quân sự chống lại các thành phần cực đoan và đã mất kiểm soát mảnh đất cuối cùng vào Tháng Ba 2019.
Như chính phủ Syria và lực lượng do người Kurd lãnh đạo đã thỏa thuận vào Tháng Ba, tất cả cổng biên giới qua lại với Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ, các phi trường và mỏ dầu ở mạn Đông Bắc sẽ do chính quyền trung ương kiểm soát vào cuối năm nay.
Bộ Ngoại Giao Syria cho biết Trump và al-Sharaa cũng thảo luận về quan hệ hợp tác Syria-Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống khủng bố và các lực lượng võ trang như IS đang sách nhiễu kế hoạch bình định.
Al-Sharaa được bổ nhiệm chức vụ tổng thống Syria lâm thời vào Tháng Giêng, một tháng sau cuộc đột kích chớp nhoáng được lực lượng quân Hayat Tahrir al-Sham HTS do al-Sharaa cầm đầu thực hiện, tấn công Damascus, lật đổ 54 năm cai trị của gia tộc Assad.
Nhiều nhà lãnh đạo Ả Rập tại Vùng Vịnh đã cố kết đằng sau chính phủ mới tại Damascus và muốn Trump sánh vai vì tin rằng đây là thành trì chống lại việc Iran gây ảnh hưởng tại Syria, khi từng tiếp tay nhà cầm quyền Assad trong suốt một thập niên nội chiến. (TTHN)
