VIENTIANE, Lào (NV) – Tổng thống Phi Ferdinand Marcos Jr thúc giục ASEAN và Trung Quốc gấp rút hoàn tất đàm phán Bộ Quy tắc Ứng xử tại Biển Đông.
Các hãng thông tấn quốc tế tường thuật của họp thượng đỉnh ASEAN + 3 tại thủ đô nước Lào tức cuộc họp thượng đỉnh giữa ASEAN và 3 nước đối tác khu vực Á châu gồm Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản ngày 10 Tháng Mười 2024.
Trong cuộc họp này, Tổng thống Philippines cáo buộc Trung Quốc quấy rối và đe dọa cả ngư dân cũng như lực lượng tuần biển của các nước trong khu vực kêu gọi phải sớm đạt thỏa thuận cho một Bộ Quy tắc Ứng xử (COC – Code of Conduct). Các cuộc đàm phán đã cù cưa suốt bao năm qua vẫn chỉ thấy những lời kêu gọi mà chẳng biết bao giờ hoàn tất.
Với sự đại diện Trung Quốc là ông thủ tướng Lý Cường, ông Marcos Jr cho rằng tiến bộ đàm phán rất cần thiết và các bên liên quan phải chân thành cởi mở để nghiêm chỉnh quản lý các khác biệt và giúp giảm bớt căng thẳng.
Những thời gian gần đây, cảnh sát biển Phi đã phải đối đầu rất khó khăn với lực lượng Trung Quốc gồm cả Hải cảnh và dân quân biển ở khu vực bãi cạn Scaborough và bãi cạn Sa-bin. Phi công bố tin tức, hình ảnh và cả video clip các vụ việc cho thế giới thấy những gì đang diễn ra ở phạm vi đặc quyền kinh tế của họ nhưng Trung Quốc cậy sức mạnh ăn trùm nên dở trò ức hiếp.
Chính vì những căng thẳng trên biển, ông Marcos Jr nói “Cần phải tăng tốc nhịp độ đàm phán cho Bộ COC giữa ASEAN và Trung Quốc.” Văn phòng Tổng thống Phi tường thuật cuộc họp cho biết. “Thật đáng tiếc khi tình hình nói chung ở Biển Đông vẫn căng thẳng và không thay đổi suốt mấy năm qua. Chúng tôi tiếp tục là nạn nhân bị quấy rối và đe dọa”.
Tuy chỉ ở mặt bắc, Trung Quốc dựa vào những cái vạch tưởng tượng nối lại giống cái “Lưỡi bò” và cái chủ quyền “lịch sử” tưởng tượng, tuyên bố chủ quyền chiếm đến 90% Biển Đông. Nhiều khu vực lấn sâu vào các vùng đặc quyền kinh tế của các nước phía nam, đặc biệt là Việt Nam và Philippines. Bắc Kinh cho hàng trăm chiếc tàu vừa Hải cảnh vừa dân quân biển xua đuổi tàu của các nước khác.
Trung Quốc và ASEAN đã ký chung bản Tuyên bố Ứng xử tại Biển Đông (Declaration of Conduct) từ năm 2002 rồi sau đó thảo luận để thiết lập một bộ COC. Trung Quốc cố tình trì hoãn đàm phán để chiếm thêm các vị trí ở Trường Sa rồi xây dựng các căn cứ quân sự quy mô trên các đảo nhân tạo. Sau khi đã hoàn tất xây dựng, Trung Quốc mới ra vẻ nghiêm chỉnh đàm phán từ năm 2017 nhưng đến nay vẫn chỉ thấy ỳ ạch nhúc nhích mà không biết bao giờ COC mới có.
Ông Marcos bầy tỏ chán nản khi kêu rằng các bên liên quan đàm phán COC đã không thể thỏa thuận dù một chuyện nhỏ. Ông nói thêm rằng ngay cái chuyện định nghĩa khái niệm căn bản như “tự kềm chế” cũng đã không thỏa thuận được với nhau.
Tuy những vụ việc ức hiếp trên biển bị Phi Luật Tân vạch ra cho cả thế giới thấy, hãng tin Reuters thuật lời phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh lại ra vẻ tử tế nói rằng “Trung Quốc cam kết thúc đẩy tham vấn một bộ COC và luôn luôn nhấn mạnh việc giải quyết tranh chấp xuyên qua đối thoại và tham vấn”.
Đại diện Việt Nam trong cuộc họp này là ông thủ tướng Phạm Minh Chính. Báo chí tại Việt Nam thuật lời ông đề nghị chung chung là “… tranh chấp chủ quyền biển đảo ở Biển Đông phải được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982, đề nghị các bên tôn trọng lợi ích và quyền chủ quyền của các nước có liên quan” và “’đề nghị các nước thành viên ASEAN cùng đoàn kết, củng cố vai trò trung tâm và lập trường chung về Biển Đông.”
Ông Phạm Minh Chính tránh né đối phó vấn đề trực diện như Tổng thông Phi Marcos dù ngư dân Việt Nam vẫn bị lính Trung Quốc đánh thương tích trầm trọng, tàu bị đập phá và hải sản bị cướp khi khai thác ở vùng biển quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam vẫn tuyên bố chủ quyền.
Tuần trước, báo Washington Post tiết lộ rằng, hồi Tháng Tư vừa qua, tàu hải quân CSVN hộ tống tàu sửa cáp ngầm (internet của Việt Nam) lòng biển bị đứt trong vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Khi tàu Hải cảnh Trung Quốc xuất hiện ra lệnh đuổi thì chiến hạm Việt Nam phải đi khỏi khu vực. (NTB)
