HÀ NỘI, Việt Nam (NV) .- Trung Quốc đang gấp rút xây dựng các cơ sở và bộ phận cho một hệ thống Radar chống tàng hình trên đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa.
Hệ thống Radar này mở rộng đáng kể khả năng của đảo Tri Tôn mà người ta nhìn thấy chúng đang hiện dần dần ra là một căn cứ tình báo tín hiệu của Trung Quốc tại Biển Đông, theo bài phân tích trên tạp chí mạng của cơ quan nghiên cứu chiến lược Anh Quốc Chatham House ngày 17 Tháng Mười 2024.
Khi hoàn tất, hệ thống Radar kể trên sẽ tăng cường đáng kể khả năng phát hiện các tín hiệu và tác chiến điện tử khắp quần đảo Hoàng Sa đang tranh chấp, đồng thời góp phần đáng kể vào một hệ thống mạng lưới giám sát rộng lớn hơn trải rộng ra gần hết Biển Đông.
Ba hệ thống Radar có khả năng phát hiện từ tàu biển đến máy bay “tàng hình” mà Trung Quốc đặt tại đảo Hải Nam, đảo Tri Tôn (cực nam quần đảo Hoàng Sa) và đảo nhân tạo Su-Bi (quần đảo Trường Sa) gọi tắt là SIAR (Synthetic Impulse and Aperture Radar) liên kết với nhau thành một mạng lưới. Không những vậy, đài Radar Tri Tôn kiểm soát luôn một vùng biển và đất liền ở miền Trung Việt Nam, khu vực có các cơ sở quân sự quan trọng.
Các cơ sở đang xây dựng trên đảo Tri Tôn nhiều phần sẽ là thách thức cho các đối thủ cạnh tranh của họ ở khu vực và trên thế giới. Mọi người đều biết Trung Quốc đã cướp quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam sau cuộc hải chiến đầu năm 1974 với VNCH. Sự cạnh tranh tiếp cận vùng biển này gia tăng từ khi phát hiện dấu hiện trữ lượng dầu khí ở đây.
Lực lượng Trung Quốc và Việt Nam đã kình chống nhau hơn hai tháng trời ở phía nam đảo Tri Tôn hồi năm 2014 cho tới khi Trung Quốc rút giàn khoan nước sâu khổng lồ HD 981 đi khỏi khu vực. Trung Quốc coi quần đảo Hoàng Sa và biển vùng này thuộc chủ quyền lãnh thổ của họ trong khi Việt Nam cũng vẫn tuyên bố chủ quyền với các bằng chứng lịch sử và thực tế “không thể tranh cãi”.
Trong khi đó, lực lượng hải quân của Mỹ, Anh Quốc, Úc, suốt thập niên qua, tuần tra các vùng biển đảo trên Biển Đông gồm cả quần đảo Hoàng Sa, cùng nhau thách đố tuyên bố chủ quyền “Lưỡi bò” ngang ngược của Trung Quốc chiếm phần lớn Biển Đông.
Hồi năm ngoái hình ảnh vệ tinh thấy Trung Quốc xây dựng thêm đường xá, nhiều cơ sở, đường lộ và cả một dải đất cao dài có vẻ như dấu hiệu của một phi đạo nhưng lại hơi ngắn. Một năm sau, hình ảnh vệ tinh do tổ chức Maxar cung cấp cho người ta những hình ảnh mới hơn và người ta hiểu rõ hơn những gì đang được xây dựng trên đảo Tri Tôn. Nói khác, chúng báo hiệu Trung Quốc làm cái gì để bảo vệ vùng biển chiến lược này.
Qua phân tích các hình ảnh vệ tinh của Maxar, người ta thấy hiện ra những cơ sở của mạng lưới Radar gọi là SIAR mà nhiệm vụ nổi bật nhất là phát hiện ra các loại máy bay “tàng hình” (stealth aircraft) từ đảo Tri Tôn. Đặc điểm nổt bật để xác định đó là SIAR qua cấu trúc hình bát giác, cùng hình thể hai hệ thống SIAR đặt tại Hải Nam và đảo nhân tạo Su-bi. Trung Quốc đã lập đài radar SIAR trên đảo Su-Bi, quần đảo Trường Sa, từ năm 2017. Hiện tòa tháp mới hoàn tất phân nửa đang xây dựng dở dang gần đài SIAR trên đảo Tri Tôn, quần đảo Hoàng Sa. Nhiều phần, đó là trung tâm kiểm soát điều hành.
Lý do Trung Quốc lập một đài SIAR trên đảo Tri Tôn, 320km phía nam đảo Hải Nam, theo ông Michael Dahn, một chuyên viên tại Trung tâm nghiên cứu không gian và Trung Quốc của Mitchell Institute, Radar SIAR không thể “nhìn xuyên qua” đường cong của trái đất. Do vậy, có một khoảng trống không kiểm soát giữa Hải Nam và Su-Bi. Đài Radar SIAR được thiết lập để lấp khoảng trống đó.
Hình ảnh vệ tinh cho người ta thấy nhiều cơ sở, tòa nhà đang được xây dựng thêm trên đảo Tri Tôn. Một là bệ phóng lớn ở cuối mạng lưới đường bộ, có thể sẽ được sử dụng làm điểm phóng cho dàn hỏa tiễn chống tàu biển di động. Tòa nhà ở cuối phía Đông Bắc của con đường có lẽ là nơi chứa các phương tiện vận chuyển hỏa tiễn.
Việc xây dựng hệ thống radar chống tàng hình mới và các cấu trúc phát hiện tín hiệu đáng ngờ khác tại đảo Tri Tôn cho thấy Trung Quốc gia tăng khả năng tình báo ở khu vực Hoàng Sa. Tới nay, Bắc Kinh chỉ lẳng lặng làm mà không hề loan báo hay tiết lộ những gì đang diễn ra ở đó.
Đối với Việt Nam, theo bài phân tích trên Chatham House.Org, nước cũng đang cố mở rộng các căn cứ của mình ở Biển Đông, các cơ sở tình báo trên đảo Tri Tôn sẽ làm giảm đáng kể khả năng hoạt động mà không bị phát hiện trong khu vực. Cùng với radar hiện có trên Tri Tôn, Trung Quốc có thể phát hiện các tàu biển. Bắc Kinh hiện có khả năng theo dõi các chuyển động của không quân Việt Nam và nhận được cảnh báo trước về các hoạt động của Hà Nội trong khu vực, bao gồm cả nỗ lực tiếp cận các mỏ dầu khí.
Theo ông Bill Hayton, một nhà báo mà cũng là một chuyên viên kỳ cựu về Việt Nam tại Chatham House, tham vọng tăng cường kiểm soát các nguồn tài nguyên dầu khí ở khu vực có thể giải thích tại sao Trung Quốc đang củng cố đảo Tri Tôn. Ông cho rằng “Những diễn biến này có thể là lời cảnh báo Trung Quốc đang lên kế hoạch tiến hành một cuộc thám hiểm khoan tìm dầu khí khác”.
Ông còn nói khi đài Radar SIAR ở Tri Tôn hoàn tất, các hoạt động trên biển và trên không của lực lượng Mỹ và Đồng minh khi hoạt động ở Biển Đông sẽ trở nên khó khăn hơn trong tương lai. Ở cấp độ chiến lược, việc mở rộng mạng lưới radar chống tàng hình của Bắc Kinh có thể xói mòn ưu thế công nghệ mà các lực lượng quân sự của Mỹ và đồng minh đã có được trong khu vực từ ba thập kỷ qua.(NTB)
