HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Cả Hà Nội và Bắc Kinh đều nhất loạt đưa tin tân Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước CSVN chính thức thăm Trung Quốc 3 ngày từ 18 Tháng Năm.
Tân Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước CSVN Tô Lâm lần đầu tiên công du khi mới được Trung ương đảng “tín nhiệm” 100% ngày 3 Tháng Tám vừa qua. Nước đầu tiên ông đi trong vai trò “một đít hai ghế” là tới nước Cộng sản anh em phương bắc cũng có Chủ tịch Tập Cận Bình y chang “một đít hai ghế” như ông.
Guồng máy tuyên truyền của cả hai nước đều nói một điều chung là ông Tô Lâm đi Bắc Kinh để cùng với nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình nỗ lực “xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược”. Tờ Tuổi Trẻ nói chuyến đi nhằm “phát huy tình hữu nghị truyền thống, củng cố tin cậy chính trị, đi sâu trao đổi chiến lược, thúc đẩy hợp tác thực chất.”
Theo tờ South China Morning Post ở Hongkong, vấn đề kinh tế là điểm mấu chốt trong lần gặp mặt cấp cao này giữa hai nước mà một trong những điều đó, Hà Nội muốn Bắc Kinh hậu thuẫn cho dự án đường sắt Côn Minh – Hải Phòng. Tuy nhiên, tình nghĩa “đồng chí anh em” giữa hai nước Cộng sản “núi liền núi, sông liền sông” mà theo giới quan sát chính trị, lại có những giới hạn của nó.
Hai nước có những cuộc tiếp xúc cấp cao hai đảng, hai chính phủ, hàng năm trên nhiều lãnh vực hợp tác nhưng các bất đồng về tranh chấp chủ quyền biển đảo tại Biển Đông vẫn lộ liễu hay âm thầm diễn ra. Từ ngày mùng 2 đến ngày mùng 7 Tháng Tám, máy bay không người lái trinh sát tác chiến Wing Loong (Rồng có cánh) WZ-10 bay từ đảo Hải Nam xuống đến ngang Phan Rang dọc biển và trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Đây được coi như dấu hiệu Bắc Kinh bắn tiếng không hài lòng khi thấy ngày mỗi gần hơn giữa Việt Nam với Philippines.
Dù vậy, qua chuyến đi này của phái đoàn Tô Lâm, Tân Hoa Xã dẫn phát ngôn viên bộ Ngoại giao nói “Trung Quốc mong muốn phát huy tình hữu nghị truyền thống, làm sâu sắc hơn việc xây dựng cộng đồng Trung Quốc – Việt Nam cùng chung vận mệnh, cùng Việt Nam đạt được thành công trên con đường xã hội chủ nghĩa hướng tới hiện đại hóa mang bản sắc riêng, cùng thúc đẩy sự nghiệp xã hội chủ nghĩa toàn cầu và đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và toàn cầu”.
Thành Hán Bình (Cheng Hanping), nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Đổi mới Hợp tác Nghiên cứu Biển Đông của Đại học Nam Kinh, cho biết chuyến thăm của phái đoàn Tô Lâm có thể sẽ cho thấy vai trò “sức đè nặng” của mối quan hệ giữa hai đảng cộng sản cầm quyền. Bởi vì “Bất kể thế giới thay đổi như thế nào hay có những mâu thuẫn thế nào giữa Trung Quốc và Việt Nam, mối quan hệ giữa hai đảng ở Trung Quốc và Việt Nam vẫn là vững chắc và không thể lay chuyển”.
Thêm nữa, nhà phân tích vừa kể cho rằng cả hai nước đều cùng phải đối diện với các thành phần trong nước đòi hỏi “diễn biến hòa bình” hay “cách mạng màu” được các “thế lực bên ngoài” hậu thuẫn. Nên Tô Lâm mong muốn tăng cường hợp tác kinh tế với Trung Quốc để qua đó củng cố vị thế chính trị của ông ta ở quê nhà sau những tháng đấu đá trừ diệt lẫn nhau dưới hình thức chống tham nhũng.
Hai ông Chủ tịch nước, một ông Chủ tịch Quốc hội, một bà Thường trực Ban Bí thư, mấy ông phó thủ tướng không kể đến mấy ông bộ trưởng của Việt Nam phần lớn đều bị thanh trừng qua hình thức cho “thôi chức” vì liên quan đến tham nhũng. Thật ra, đánh tham nhũng cũng đồng thời là trừ khử các người không cùng phe cánh để họ không còn cơ hội tranh dành chức vụ ở kỳ đại hội đảng sắp tới.
Để đạt được các mục tiêu, theo SCMP, giới quan sát cho rằng mục tiêu chuyến đi của ông Tô Lâm gồm cả các yêu cầu Trung Quốc gia tăng đầu tư và tăng cường mậu dịch, thúc đẩy thương mại kinh tế số và cải thiện các cơ chế giao thương nhiều khi bị tắc nghẽn.
Như báo chí Việt Nam tuyên truyền, ông Tô Lâm đi Bắc Kinh là tiếp tục theo đường hướng của người Tổng bí thư tiền nhiệm mới qua đời. Suốt 13 năm làm Tổng bí thư, ông Nguyễn Phú Trọng thường xuyên giữ mối quan hệ chặt chẽ với giới lãnh đạo Trung Quốc. Ngay sau khi ông Tập Cận Bình được “tín nhiệm” ngồi lại ghế chủ tịch nhiệm kỳ thứ ba Tháng Mười 2023, ông Trọng đã nhanh chóng đi Bắc Kinh dù sức khỏe của mình cũng chẳng sung mãn gì. Đến Tháng Mười Hai năm này thì ông Tập Cận Bình sang Hà Nội nhắc nhở cùng nhau xây dựng “cộng đồng chia sẻ tương lai”.
Khi ông Tô Lâm mới lên làm Chủ tịch nước hồi Tháng Năm, ông nói với các chức sắc cấp cao từ Bắc Kinh đến Hà Nội là ông cũng coi mối quan hệ với Trung Quốc là “ưu tiên hàng đầu” trong chính sách đối ngoại. Và mới gần đây, Bắc Kinh cử Vương Hộ Ninh (Wang Huning) nhân vật số 4 đến Hà Nội đại diện đặc biệt dự tang lễ ông Nguyễn Phú Trọng.
Tuy giới quan sát chưa nhìn thấy có gì dịch chuyển trong chính sách ngoại giao “cây tre” đu đưa giữa Bắc Kinh và Washington, Chu Triều (Zhou Chao) một nhà phân tích khác cho rằng lập trường của Tô Lâm cũng sẽ không thay đổi so với người tiền nhiệm về vấn để tranh chấp chủ quyền biển đảo với Trung Quốc tại Biển Đông. Tuy nhiên, có thể họ sẽ gia tăng các sự liên lạc để giải quyết hơn là kình chống trên biển.
Còn ông Chu Triều nhận định rằng rất có thể giới lãnh đạo Hà Nội tìm kiếm một mục tiêu bên ngoài để giúp họ đoàn kết quần chúng khi họ cần củng để đối phó các vấn đề thách thức trong nội bộ, chẳng hạn tham nhũng tràn lan hay các mục tiêu kinh tế không đạt. Theo ông này, Trung Quốc có thể là một mục tiêu lý tưởng.(NTB)
