HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam nhập cảng từ Trung Quốc và xuất cảng sang Mỹ đều tăng kỷ lục những tháng đầu năm nay khi Hà Nội và Washington đàm phán cân bằng mậu dịch.
Các con số thống kê biết nói này nhiều phần được đặt trên bàn để đàm phán giữa Mỹ với Việt Nam, thúc ép Hà Nội giải quyết tình trạng hàng Trung Quốc đội lốt “Made in Vietnam” xuất cảng sang Mỹ để tránh thuế quan trừng phạt.
Việt Nam đối diện với thuế quan đối ứng 46% vào Tháng Bảy tới đây khi cái lệnh tạm hoãn hết hiệu lực. Điều này sẽ là thảm họa cho nền kinh tế của Việt Nam vốn trông nhờ vào các nhà đầu tư ngoại quốc sản xuất hàng hóa để xuất cảng. Giày dép Nike, Addidas, điện thoại Samsung bán tại Mỹ sẽ rất đắt đỏ và khó cạnh tranh nổi nên giới đầu tư sẽ phải bỏ chạy.
Người ta tin rằng hai bên đàm phán sẽ đạt tới một thỏa hiệp nào đó, vừa giúp Mỹ bớt thâm thủng mậu dịch, vừa giúp Việt Nam xuất cảng được hàng hóa. Trong khi đó, theo thống kê của Bộ Tài Chính CSVN, thặng dư mậu dịch của Việt Nam với Mỹ đã tăng gần 25% trong thời kỳ 4 tháng đầu của năm nay, so với cùng thời kỳ này của năm ngoái, và cũng là một trong những tỉ lệ cao nhất trên thế giới.
Chỉ riêng Tháng Ba mới đây, thặng dư mậu dịch của việt Nam với Mỹ đạt $13.5 tỉ USD, con số cao nhất của một tháng từ trước đến giờ, theo dữ liệu thống kê thương mại của chính phủ Mỹ. Các hãng xưởng tại Việt Nam đã hối hả sản xuất rồi xuất cảng sang Mỹ trước khi thuế quan đối ứng bị áp đặt. Con số vừa kể được cho là sẽ làm phức tạp thêm cho cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước.
Sang Tháng Tư, hàng hóa xuất cảng sang thị trường Mỹ vượt quá $12 tỉ USD, tăng 34% so với tháng này năm ngoái, theo thống kê của Hà Nội. Cảng nước sâu Cái Mép ở tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu “hoạt đông gần hết công suất” là nơi vận chuyển phần lớn hàng hóa xuất cảng sang Mỹ, theo lời Soren Pederson, phó chủ tịch hiệp hội vận tải đường biển của Hoa Kỳ SSA Marine, nói với hãng tin Reuters.
Trong khi đó, Việt Nam cũng tăng tốc nhập cảng từ Trung Quốc kể từ sau đại dịch COVID-19, mức độ kỷ lục nhìn thấy trong Tháng Tư 2025 đã vượt quá $15 tỉ USD, theo dữ liệu thống kê của Hà Nội công bố ngày 7 Tháng Năm 2025.
Trị giá hàng hóa xuất cảng từ Việt Nam sang Mỹ tăng lên thì nhập cảng nguyên vật liệu và bộ phận rời từ Hoa Lục cũng lên theo tỷ lệ thuận, suốt nhiều năm qua đều như vậy. CSVN nhận tiền bán sản phẩm từ tay này, lại phải nhả ra cho kẻ sản xuất vật liệu, bộ phận rời ở tay kia chứ không được ăn cả. Nói khác, cho đến nay, Việt Nam chưa tự chủ được nguồn cung cấp nguyên vật liệu và bộ phận rời.
Theo thống kê, Việt Nam nhập cảng nguyên vật liệu và bộ phận rời từ Trung Quốc gia tăng gần 31% trong Tháng Tư 2025 so với tháng này năm ngoái. Sản xuất kỹ nghệ ở Việt Nam cũng tăng 8.9% vào thời gian này. Washington nhiều lần vạch ra cho thấy Việt Nam chỉ là cửa ngõ để hàng hóa Trung Quốc tuồn sang thị trường Mỹ với không bao nhiêu nguyên liệu hoặc bộ phận rời sản xuất tại Việt Nam để minh chứng đó là hàng “Made in Vietnam” đúng nghĩa.
Để giải tỏa những cáo buộc của Washington, Hà Nội bắt đầu loan báo kiểm tra chặt hàng hóa xuất cảng từ Việt Nam trong Tháng Tư khi cấp phát chứng chỉ nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, cũng kiểm tra kỹ lưỡng các loại hàng hóa trung chuyển trước khi cấp chứng chỉ tái xuất.
Hà Nội phải hành động theo áp lực từ Washington nhưng đồng thời cũng trong những con mắt giám sát từ Bắc Kinh. Bởi vậy làm thế nào CSVN làm hài lòng được cả hai sẽ là bài toán họ phải giải đáp vì phụ thuộc vào cả hai bên để tồn tại.(NTB)
