HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam bồi đắp, xây dựng biến một rạn san hô thành đảo nhân tạo rộng lớn tại quần đảo Trường Sa đang được chú ý từ Mỹ đến Trung Quốc.
Ngày Thứ Tư 19 Tháng Hai vừa qua, Bắc Kinh cho phát ngôn viên Bộ Ngoại giao lên tiếng chống các hoạt động bồi đắp, xây dựng của Việt Nam tại bãi Thuyền Chài là họ gọi là Bách Tiêu (Bai Jiao) trong cuộc họp báo thường lệ hàng tuần.
Hoạt động bồi đắp tại bãi Thuyền Chài thuộc quần đảo Trường Sa mà phía Việt Nam đã diễn ra từ năm 2021 rồi sau đó gia tăng tốc độ bồi đắp và xây dựng nay đang hiện thành một đảo nhân tạo lớn nhất của Việt Nam ở khu vực, chỉ đứng sau các đảo nhân tạo Gạc Ma, Chữ Thập và Su Bi mà Trung Quốc đã hoàn thành cả chục năm qua.
Đám tàu Hải cảnh và dân quân biển dày đặc của Trung Quốc chạy vòng vòng quanh năm ngày tháng khắp các khu vực tranh chấp với các nước khác tại Biển Đông, nhiều phần phải nhìn thấy những gì đã và đang diễn ra tại một số bãi, rạn san hô mà Việt Nam trấn giữ, gồm cả rạn san hô Thuyền Chài. Nhưng Bắc Kinh nín lặng cho đến bây giờ dù một tổ chức nghiên cứu về tranh chấp Biển Đông ở Washington đưa tin nhiều lần và ngay một tổ chức của họ, SCSPI, ở Bắc Kinh hô hoán báo động.
Tại cuộc họp báo ngày 19 Tháng Hai, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn (Guo Jiakun) được dẫn lời nói “Trung Quốc chống lại các vụ chiếm cứ bất hợp pháp” các đảo và bãi đá ngầm thuộc chủ quyền nước họ. Chưa thấy tin họ gặp các giới chức ngoại giao Việt Nam hay gửi công hàm để phản đối chính thức
Cậy thế quân sự hùng mạnh ăn trùm các nước nhỏ phía nam, Trung quốc tuyên bố chủ quyền ngang ngược chiếm đến 90% diện tích Biển Đông. Nhiều khu vực lấn sâu vào các vùng biển đặc quyền kinh tế của các nước khác, đặc biệt là Việt Nam và Phi Luật Tân. Từ đó, đám tàu quân sự và hải cảnh Trung Quốc ngăn chặn các hoạt động dò tìm và khai thác dầu khí của Việt Nam và Phi trong phạm vi “Lưỡi bò”.
Việt Nam đã đối đầu căng thẳng với Trung Quốc hơn hai tháng hồi năm 2014 ở gần quần đảo Hoàng Sa khi Bắc Kinh cho dàn khoan nước sâu khổng lồ HD 981 đến dò tìm dầu khí phía nam đảo Tri Tôn, đảo cực nam của quần đảo này, nằm hoàn toàn trong vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam, theo công ước quốc tế về Luật Biển (UNCLOS).
Cuộc đối đầu chỉ chấm dứt khi Bắc Kinh rút giàn khoan nói trên về nước. Nhưng năm 2017, Hà Nội đã phải bồi thường cho nhà thầu khoan dầu quốc tế Rapsol khoảng 1 tỉ USD vì yêu cầu họ chấm dứt ngang việc khoan tìm dầu khí tại lô 136-03 sau khi bị Bắc Kinh dọa đánh chiếm các vị trí Việt Nam trấn giữ ở Trường Sa.
Những năm gần đây, dù Tổng bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng còn sống hay đã qua đời rồi tướng Công an Tô Lâm lên thay, mối quan hệ giữa hai nước Cộng sản anh em, ít nhất xuyên qua các cuộc viếng thăm qua lại chính thức của các lãnh tụ chóp bu, và những lời tuyên bố chung, có vẻ xích lại gần nhau hơn. Hà Nội có vẻ thuận theo lời đường mật “cùng chung vận mệnh, chia sẻ tương lai” của Bắc Kinh để làm một thứ phên dậu, phiên thuộc ở mặt đông nam.
Nhưng lời cảnh báo của Quách Gia Khôn mới đây, sẽ tác động thế nào tới Hà Nội? Nó là một thông điệp bán chính thức báo hiệu khởi đầu sóng gió cho quan hệ láng diềng tình nghĩa anh em có “16 chữ vàng” và “tinh thần 4 tốt” gắn bó với nhau?
Quách Gia Khôn lên tiếng sau khi có một bản báo cáo của Bộ Tài nguyên thiên nhiên Trung Quốc nói Việt Nam đã nạo vét, tạo một kênh cho tàu biển vào đảo nhân tạo Thuyền Chài rộng 299 mét, sâu 11.37 mét ở mỏm phía tây. Kênh này đủ sâu để các tàu quân sự cỡ lớn cập cảng trong khi tàu hải quân Trung Quốc cỡ lớn Type 55 cũng chỉ có mớn nước 6.6 mét.
Tháng Mười 2024, tổ chức ngoại vi của đảng Cộng sản Trung Quốc SCSPI đã báo động khi trưng dẫn không ảnh vệ tinh nói Việt Nam đang tiến hành xây dựng một phi đạo dài 3,000 mét tại đảo nhân tạo Thuyền Chài, đủ dài để cho các máy bay quân sự cỡ lớn hay khu trục sử dụng. Trước đó hai tháng, SCSPI nói Việt nam bồi đắp thêm 120 ha tại 5 đảo và bãi đá ngầm gồm Phan Vinh, đảo Nam Yết, đảo Sơn Ca, bãi Thuyền Chài và đá Tiên Nữ. Trước đó, tổ chức AMTI ở Washington cũng đã đưa tin và hình ảnh vệ tinh về các hoạt động bồi đắp mở rộng của phía Việt Nam ở đó.
Bây giờ, tin tức mới nhất cho thấy đảo nhân tạo Thuyền Chài rộng khoảng 2km2, dài 4.3km gấp 10 lần so với 3 năm trước. Hình ảnh, video clip về các tàu nạo vét, chuyển vận cát đá xây dựng đảo nhân tạo Thuyền Chài hồi năm 2022 thấy công bố trên trang X (Twitter) của một cá nhân tên Lee Ann Quann có vẻ như một trang thông tin quân sự bán chính thức của Bộ Quốc phòng CSVN.
Đảo nhân tạo Thuyền Chài đang trở thành một căn cứ quan trọng hàng đầu của Việt Nam ở quần đảo Trường Sa khi nó có cả cảng biển nước sâu và phi đạo cỡ lớn. Hiện người ta chưa thấy gì nhiều các cơ sở dự trù sẽ được xây dựng ngoài 3 pháo đài kép, mỗi pháo đài gồm hai lô cốt hình lục giác nối với nhau bằng một chiếc cầu.
Hàng năm, Việt Nam cho các phái đoàn quân chính các tỉnh thị đi thăm viếng, ủy lạo các đảo và đảo nhân tạo trấn giữ ở Trường Sa để viết những bài ca tụng như bài “Đảo Thuyền Chài, pháo đài bất khuất giữa Biển Đông” trên báo Bình Phước Tháng Hai 2019. Báo địa phương Long An thì viết bài “Đảo Thuyền Chài, lá chắn bảo vệ sườn đông của tổ quốc” ngày 15 Tháng Tám 2019.
Rạn san hô Việt Nam đặt tên là Thuyền Chài, tên quốc tế Barque Canada Reef theo tên chiếc tàu của Anh Quốc đắm ở đó năm 1864, Trung Quốc gọi là Bai Jiao (Bách Tiêu), trông giống như một chiếc thuyền đánh cá trên sông của ngư dân sống với nghề chài lưới.
Tháng Tám 2024, báo Washington Post có một bài viết nói Việt Nam tiến hành gấp rút việc xây dựng đảo nhân tạo Thuyền Chài “để thách thức các yêu sách quá đáng của Trung Quốc” tại Biển Đông, dẫn các lời phân tích, bình luận của một số chuyên viên an ninh và ngoại giao trong và ngoài Việt Nam. Họ nhìn thấy những gì đang diễn ra giữa Phi Luật Tân và Trung Quốc nên hối hả tiến hành củng cố các vị trí ở Trường Sa.(NTB)
